ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Θεσσαλονίκη, 21 Οκτωβρίου 2004
ΟΜΙΛΙΑ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΟΝ 8Ο ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΟΥ ΕΛΚ-ΕΔ ΜΕ ΘΕΜΑ:
«ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕ ΠΝΕΥΜΑ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ»
Μακαριότατοι και Σεβασμιότατοι εκπρόσωποι των Χριστιανικών Εκκλησιών και των άλλων θρησκευτικών κοινοτήτων, Αγαπητέ Πρόεδρε του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος,
Φίλοι Πρωθυπουργοί,
Αγαπητοί συνάδελφοι του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και των κομμάτων της Ν.Α. Ευρώπης.
Χαίρομαι που μου δίνεται η ευκαιρία να σας καλωσορίσω και πάλι στην Ελλάδα, σε μια ακόμη Συνάντηση μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και των Ευρωπαίων Δημοκρατών. Χαίρομαι ιδιαίτερα που εφέτος συναντιόμαστε στη Θεσσαλονίκη. Στην πόλη που αποτελεί ένα πραγματικό σταυροδρόμι πολιτισμών. Χαίρομαι γιατί όλοι μαζί χτίζουμε μια νέα σχέση εμπιστοσύνης και συνεργασίας των λαών, στην ευρύτερη περιοχή μας. Είναι γεγονός ότι η σημαντική αυτή πρωτοβουλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας και του ΕΛΚ, (που ανοίγει σήμερα τον 8ο κύκλο διαλόγου), έχει προσλάβει χαρακτήρα θεσμού και οδηγεί μέσα από καινούργιους δρόμους στο μέλλον που οραματιζόμαστε. Είναι επίσης γεγονός ότι στην καθιέρωσή της έχουν συμβάλει εξέχουσες προσωπικότητες από τον πολιτικό κόσμο, όπως επίσης και άξιοι εκπρόσωποι της Ιεροσύνης, από διαφορετικές θρησκείες και δόγματα. Η συμβολή όλων συνιστά έμπρακτη ανταπόκριση στις απαιτήσεις της σημερινής πραγματικότητας, αλλά και στις αυξημένες ανάγκες του 21ου αιώνα: Συμφωνούμε ότι οι σύγχρονες προκλήσεις είναι ποικίλες και πολυδιάστατες και ότι οι απαιτήσεις του μέλλοντος γίνονται ολοένα και πιο επιτακτικές. Συμφωνούμε ότι είναι επιτακτική ανάγκη να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, να συντονίσουμε τις προσπάθειές μας και να προηγηθούμε των γεγονότων. Αυτός είναι ο δρόμος που επιλέξαμε. Και αυτό το δρόμο ακολουθούμε. Το δρόμο της εμπιστοσύνης, του διαλόγου, της συνεννόησης, της συνεργασίας. Το νέο δρόμο για το μέλλον.
Είναι γεγονός ότι με την ένταξη των 10 νέων μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και με την αναμενόμενη περαιτέρω διεύρυνσή της προς τη γειτονιά μας, η Ορθοδοξία αποκτά ισχυρότερη παρουσία στο κοινό ευρωπαϊκό μέλλον. Αυτή ακριβώς η νέα πραγματικότητα συνιστά ισχυρό κίνητρο για ακόμη μεγαλύτερη ένταση των προσπαθειών μας, με στόχο την προσέγγιση, την αλληλοκατανόηση, τη στενότερη συνεργασία. Θεωρώ, μάλιστα, ιδιαίτερα σημαντική την παρουσία στο Διάλογο αυτό εκπροσώπων και άλλων θρησκευτικών κοινοτήτων.
Δεν είναι, όμως, μόνο η συνύπαρξη στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αποτελεί κίνητρο για την προώθηση των πρωτοβουλιών αυτών. Είναι και η υποχρέωση που έχουμε
απέναντι στους γείτονές μας. Είναι η υποχρέωση που έχουμε όλοι όσοι απολαμβάνουμε τα πλεονεκτήματα της συμμετοχής στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, να μεταφέρουμε τις γνώσεις και την εμπειρία μας στους μελλοντικούς εταίρους μας. Ήδη η ιστορική εμπειρία της συμφιλίωσης στη Δυτική Ευρώπη, γίνεται πυξίδα και οδηγός για ολοένα και περισσότερους λαούς σ’ ολόκληρη την Ευρώπη και την ταραγμένη αυτή περιοχή των Βαλκανίων και της Αν. Μεσογείου. Η ειρήνη, η σταθερότητα, η ασφάλεια, η ανάπτυξη και η πρόοδος είναι τα βασικά στοιχεία που συνθέτουν το σύγχρονο ευρωπαϊκό όραμα. Είναι κοινός στόχος προς τον οποίο ήδη κινούμαστε.
Αυτό το όραμα, θέλουμε να μοιραστούμε με τους φίλους μας από τη Ν.Α. Ευρώπη. Αυτό το στόχο υπηρετεί και ο διάλογος αυτός που άρχισε και συνεχίζεται με τη φιλοδοξία να αποτελέσει εργαλείο για τη μετάδοση αυτού του παραδείγματος της συνδιαλλαγής και της συνεργασίας σε όλους τους λαούς της περιοχής μας. Αυτό το δρόμο έχουν να πορευτούν όσοι οραματίζονται να συμμετάσχουν στη Νέα Μεγάλη Ευρώπη: Το δρόμο της ειρηνικής συνύπαρξης και της προόδου. Γι’ αυτό ακριβώς θα υπογράμμιζα ότι οι πρωταγωνιστές του διαλόγου αυτού, το ΕΛΚ και η Ορθόδοξη Εκκλησία, εκφράζουν και προωθούν έμπρακτα τη σύγχρονη προοδευτική αντίληψη. Αναμφίβολα, τόσο η Πολιτεία (κάθε Ευρωπαϊκή Πολιτεία) όσο και η Εκκλησία (κάθε Εκκλησία) έχουν καθεμιά το δικό τους ξεχωριστό ρόλο.
Ο στόχος, όμως, είναι κοινός. Ο στόχος αφορά στον άνθρωπο και την ποιότητα της ζωής. Και ο στόχος αυτός υπαγορεύει σε όλους να διατηρούμε πάντοτε ανοιχτούς τους διαύλους της επικοινωνίας. Να κινούμαστε σε πνεύμα συνδιαλλαγής. Με στόχο τη συνεργασία. Με λειτουργική ισορροπία ανάμεσα στην κοσμική κουλτούρα και την ορθόδοξη παράδοση. Και όλα αυτά είναι ιδιαίτερης σημασίας:
Δεν μπορούμε να παραβλέπουμε ούτε οι πολιτικοί το ρόλο που διαδραματίζει η θρησκεία, ούτε η Εκκλησία την ευθύνη της πολιτικής στη διακυβέρνηση των λαών. Στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα δεν αγνοούμε την ευεργετική δύναμη που μπορούν να αντλούν οι πολίτες από τη Θρησκεία τους, για να αντιμετωπίσουν τις αντιξοότητες και να ανταποκριθούν στις προκλήσεις των καιρών. Δεν παραβλέπουμε τη σημασία που έχει η ευεργετική δύναμη της Πίστης στην επίτευξη μεγάλων στόχων για την πρόοδο και την ευημερία των κοινωνιών μας. Η απήχησή που απολαμβάνουν μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών οι αρχές και οι αξίες της μεγάλης Πολιτικής Οικογένειάς μας κάνει ακόμη μεγαλύτερη την ευθύνη που έχουμε απέναντι σε όλους τους Ευρωπαίους πολίτες. Κάνει επιτακτικότερη την ανάγκη να αναλαμβάνουμε διαρκώς νέες πρωτοβουλίες διαλόγου και συνεννόησης, με στόχο την ειρηνική συνύπαρξη και την αρμονική συμβίωση, την ασφάλεια, την ευημερία και την πρόοδο. Είναι, εξάλλου, αυτές οι αξίες, (μεταξύ των οποίων και οι Χριστιανικές), που ενώνουν, με ισχυρούς δεσμούς, την πολιτική οικογένεια του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (τη μεγαλύτερη πολιτική οικογένεια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Είναι η βαθειά πίστη μας στη Δημοκρατία, την ατομική ελευθερία, τον πλουραλισμό, την κοινωνική δικαιοσύνη. Σεβόμαστε το δικαίωμα κάθε πολίτη να επιλέγει το δόγμα και τη θρησκεία που τον εκφράζει. Πιστεύουμε ότι, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις μας, εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να μοιραζόμαστε αυτές τις βασικές, πανανθρώπινες αξίες πάνω στις οποίες οικοδομείται σήμερα η Ευρώπη. Πιστεύουμε ότι σε μια Ευρώπη που συνεχώς μεγαλώνει, ο πλούτος των πολιτισμικών και θρησκευτικών παραδόσεων αποτελεί ένα πολύτιμο εφόδιο και μια ανεκτίμητη κληρονομιά. Εφόδιο για την επίτευξη κοινών στόχων και κληρονομιά για τη Νέα Μεγάλη Ευρώπη. Ευρώπη της ασφάλειας, της ευημερίας και της προόδου για όλους τους λαούς και όλους τους πολίτες της. Την Ευρώπη που γίνεται διαρκώς πιο δημοκρατική, πιο κοινωνική, πιο ανθρώπινη.
Για την επίτευξη των κοινών αυτών επιδιώξεων είναι πολύ σημαντική η ενεργοποίηση της κοινωνίας των πολιτών. Και ακόμη περισσότερο η ενεργοποίηση των νέων ανθρώπων. Είναι ταυτόχρονα εξαιρετικά σημαντική η συμμετοχή των θρησκευτικών κοινοτήτων. Γιατί συμβάλλει στην ανάδειξη βασικών αρχών και αξιών και γιατί καλύπτει, ταυτόχρονα, σημαντικές ανάγκες μιας νέας εποχής στην οποία συχνά κυριαρχούν ο ατομικισμός, και ο ανεξέλεγκτος ανταγωνισμός. Μιας εποχής που απαιτεί αλληλεγγύη, αλτρουισμό και κοινωνική προσφορά.
Αυτό είναι και το πλαίσιο, μέσα στο οποίο πρέπει να επιδιώκεται η προκοπή και η ευημερία. Όχι ως στυγνή επιδίωξη συμφερόντων. Όχι με απάθεια απέναντι στον πόνο και τη δυστυχία που υπάρχει γύρω μας. Όχι με τίμημα την έκπτωση αρχών και αξιών. Η ατομική προκοπή πρέπει να συνοδεύεται από την ανταπόκρισή μας σε υποχρεώσεις απέναντι στο κοινωνικό σύνολο και ιδίως απέναντι σ’ αυτούς που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Η ευημερία, πρέπει να διασφαλίζεται για όλους.
Αυτός ακριβώς ο στόχος υπαγορεύει σε όλους εμάς που απολαμβάνουμε τα αγαθά της συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση να μην μείνουμε μακριά από τα προβλήματα των γειτόνων μας. Απαιτεί να μεταφέρουμε και σ’ αυτούς το παράδειγμα της συμφιλίωσης και της ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ πολιτισμών και θρησκειών. Απαιτεί να αναζητήσουμε, μαζί, αποτελεσματικούς τρόπους για να θεμελιώσουμε γερά την ειρήνη και τη σταθερότητα, να πετύχουμε πλατειά συνεργασία, να εξασφαλίσουμε περισσότερη ευημερία. Θέλουμε στην προσπάθεια αυτή τη συνδρομή της πνευματικής και Θρησκευτικής Ηγεσίας των κοινωνιών μας. Θέλουμε να Οικοδομήσουμε όλοι μαζί τη Νέα Μεγάλη Ευρώπη. Με Συνεννόηση και Συνδιαλλαγή. Με Εμπιστοσύνη και Συνεργασία.
Πριν από λίγους μήνες, πετύχαμε τη μεγαλύτερη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ήδη έχουμε κάνει μεγάλα βήματα και είμαστε αποφασισμένοι να κάνουμε ακόμη περισσότερα. Πιστεύουμε, μάλιστα, ότι με τη συμμετοχή και τη συνεργασία των γειτόνων μας από τη Ν.Α. Ευρώπη μπορούμε να πετύχουμε ακόμη πιο πολλά.
Σε λίγες ημέρες, υπογράφουμε, στη Ρώμη, το Σχέδιο της Συνθήκης, για το πρώτο Σύνταγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως όλοι γνωρίζουμε, στο σχέδιο αυτό (άρθρο 1-51.3) «αναγνωρίζεται η ιδιαίτερη ταυτότητα και η συμβολή των εκκλησιών και των μη ομολογιακών οργανώσεων και καλείται η Ε.Ε. να διατηρεί ανοικτό, διαφανή και τακτικό διάλογο μαζί τους». Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι το Προοίμιο της Συνταγματικής αυτής Συνθήκης ξεκινά με αναφορά στην πολιτιστική, τη θρησκευτική και την ουμανιστική κληρονομιά της Ευρώπης, από την οποία έχουν αναπτυχθεί οι παγκόσμιες αξίες, τα δικαιώματα του ανθρώπου, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου. Αυτή η κληρονομιά αποτελεί τις καταβολές και την ταυτότητά μας. Αυτή η κληρονομιά είναι ο οδηγός, στην πορεία μας για το μέλλον. Αυτή η κληρονομιά, όμως, συνεπάγεται και μια μεγάλη υποχρέωση: Να διαφυλάξουμε και να διαδώσουμε τα αγαθά αυτά. Με τη σιγουριά ότι υπηρετώντας έμπρακτα τις πανανθρώπινες αξίες, υπηρετώντας αρχές και ιδανικά, μπορούμε να διασφαλίσουμε ένα καλύτερο μέλλον, για όλους.
Σας ευχαριστώ