ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 17 Μαΐου 2005
ΟΜΙΛΙΑ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ
ΓΙΑ ΤΑ ΕΞΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
ΑΠΟ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Αφιερώνουμε την ειδική αυτή συνεδρίαση της Βουλής στην 8η Μαίου: στη νίκη των δυνάμεων της δημοκρατίας και του πολιτισμού ενάντια στις δυνάμεις του ολοκληρωτισμού. Στη νίκη των δυνάμεων του ανθρωπισμού ενάντια στις απαράδεκτες ιδέες για τη δήθεν φυλετική ή εθνική ανωτερότητα. Στην ημέρα που σήμανε το τέλος του Πολέμου και την αρχή μιας νέας ιστορικής περιόδου, για την Ελλάδα, την Ευρώπη, τον Κόσμο. Ημέρα μνήμης, τιμής και χρέους.
- Μνήμης για τα εκατομμύρια των ανδρών και γυναικών που θυσιάστηκαν για τα πανανθρώπινα ιδανικά της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας.
- Τιμής για τους λαούς που τόλμησαν και όρθωσαν το ανάστημά τους απέναντι στις δυνάμεις του ολοκληρωτισμού.
- Χρέους απέναντι στο αγαθό της ειρήνης, ως διαρκούς διεκδίκησης και όχι παθητικής αναμονής. Γιατί η ειρήνη δεν μπορεί να προσδιορίζεται αρνητικά, ως απλή απουσία πολέμου. Είναι αγαθό που κατακτιέται και διασφαλίζεται με συνεχείς προσπάθειες και εμμονή σε αρχές και αξίες. Αγαθό που απαιτεί κατανόηση, προσέγγιση, ανάπτυξη σχέσεων συνεννόησης και συνεργασίας των λαών.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Πολλοί από εμάς, σε αυτή την αίθουσα, δεν γνωρίσαμε τον πόλεμο. Η δική μου γενιά (όπως και οι νεότερες) δεν γνώρισε τον πόλεμο. Μεγάλωσε, όμως, με τις αφηγήσεις των μεγαλύτερων και βίωσε πολλές από τις επιπτώσεις του. Η δική μου γενιά γεννήθηκε και μεγάλωσε στη μεταπολεμική Ελλάδα…
- που έφερε στο σώμα της τα σημάδια της τραγωδίας εκείνης,
- που πάλευε για να σταθεί στα πόδια της,
- που προσπαθούσε να κλείσει τις πληγές της.
Ήταν ένας καταστροφικός πόλεμος για την Ελλάδα και για ολόκληρο τον κόσμο. Η ανθρωπότητα βγήκε βαθιά τραυματισμένη και η Ευρώπη, το κυριότερο πεδίο των πολεμικών αντιπαραθέσεων, βρέθηκε κατεστραμμένη και διχασμένη. Ήταν ένας πόλεμος που άφησε…
- δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς,
- δεκάδες εκατομμύρια τραυματίες,
- ισοπεδωμένα χωριά,
- βομβαρδισμένες πόλεις,
- κατεστραμμένες χώρες.
Ήταν ένας πόλεμος που άφησε, σε όλους πόνο και πληγές. Αλλά και μνήμες και διδάγματα.
- Μνήμες από ιστορίες ηρωισμού, αυτοθυσίας, αντίστασης.
- Διδάγματα σε όλα τα επίπεδα: Το πολιτικό, το στρατιωτικό, το οικονομικό. Άφησε και την “υποχρέωση’’ να μελετούμε, με προσοχή, την Ιστορία μας. Γιατί η μελέτη του πολέμου, είναι ο πιο αποτελεσματικός πόλεμος ενάντια στον πόλεμο. Άφησε, προπάντων, ένα μεγάλο ‘’όχι’’ σ’ όλους τους λαούς, σ’ όποιο στρατόπεδο κι αν είχαν βρεθεί: Το “όχι στον πόλεμο’’.
Η Ελλάδα πλήρωσε βαρύ τίμημα. Ο απολογισμός; Περισσότεροι από μισό εκατομμύριο νεκροί και μια χώρα σχεδόν κατεστραμμένη. Μια χώρα, όμως, περήφανη και γενναία, που θαυμάστηκε από τους εισβολείς και υμνήθηκε από τους Συμμάχους.
Οι Έλληνες …
- πολέμησαν στο Αλβανικό μέτωπο, στα οχυρά της Μακεδονίας και της Θράκης
- αγωνίστηκαν στην Κρήτη, τη Ρούμελη, την Ήπειρο,
- αντιστάθηκαν στο Γοργοπόταμο, στη Μέση Ανατολή,
- θυσιάστηκαν στο Δίστομο, στα Καλάβρυτα, στην Καισαριανή.
Δεν υπολόγισαν το βαρύ αντίτιμο της θυσίας, που απαιτούσε η ελευθερία και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Όπως δεν το υπολόγισαν και οι λαοί που βρέθηκαν στο ίδιο μέτωπο: Οι Γάλλοι, οι Βρετανοί, οι Ρώσοι, οι Βέλγοι, οι Ολλανδοί, οι Δανοί. Όπως δεν το υπολόγισαν και οι μαχητές που βρέθηκαν κοντά μας, στα ευρωπαϊκά πεδία του πολέμου και της αντίστασης, από μακρινές, συμμαχικές, χώρες: Την Αμερική, τον Καναδά, τη Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία. Ευθύνη όλων μας, είναι να γνωρίζουμε την αλήθεια και τα διδάγματα που βγαίνουν από την Ιστορία μας. Ευθύνη μας είναι να κρατούμε ζωντανές τις παρακαταθήκες των αγώνων και των θυσιών του Λαού. Κάθε λαού που αγωνίστηκε για τις ίδιες αρχές και αξίες. Η γνώση του παρελθόντος μας βοηθά να καταλαβαίνουμε καλύτερα το παρόν και να σχεδιάζουμε αποτελεσματικότερα το μέλλον. Αυτή η διαδικασία που είναι, τελικά, διαδικασία ωρίμανσης και συμφιλίωσης έδειξε ξεκάθαρα και έδειξε σε όλους το δρόμο της συνεργασίας, της συνεννόησης, και της συνένωσης.
Η σταδιακή ένωση της Ευρώπης ήταν το φιλόδοξο, αλλά και ρεαλιστικό όραμα, που έθεσαν σε εφαρμογή πρωτοπόροι οραματιστές, την ώρα που το ευρωπαϊκό τοπίο ήταν ακόμη γεμάτο ερείπια και απελπισία. Ήταν το καλύτερο μάθημα που διδαχτήκαμε μέσα από την καταστροφή. Από τότε, έως σήμερα, η Ευρώπη κάνει σταθερά βήματα μπροστά. Το σύνθημα ‘’όχι πια πόλεμος’’, που (το Μάιο του 1945) ακουγόταν από τα χείλη των λαών όλου του Κόσμου, γίνεται απτή πραγματικότητα σε μια Ευρώπη που ενώνει τις δυνάμεις της. Οι λαοί της Ηπείρου μας (της Ηπείρου απ’ όπου ξεκίνησε η φρίκη του πολέμου) αποδεικνύουμε ότι η συνεργασία είναι αποτελεσματικότερη της αντιπαράθεσης. Ότι ο αλληλοσεβασμός είναι ωφελιμότερος της μισαλλοδοξίας. Ότι οι δεσμοί φιλίας και αμοιβαιότητας, είναι ισχυρότεροι των όποιων διαφορών.
Σήμερα εξήντα χρόνια μετά τη κατάπαυση του πυρός, η Ενωμένη Ευρώπη γίνεται πρότυπο ειρήνης, δημοκρατίας και συνεργασίας. Διευρύνεται, ενισχύει τις δομές της και προχωρά προς τη δημιουργία μιας πολιτικής ένωσης κρατών και λαών με στόχο την ανάπτυξη, την πρόοδο, την ευημερία. Διδάσκεται από το παρελθόν και πορεύεται στο δρόμο της συναδέλφωσης και της αλληλεγγύης. Ενώνεται και αποκτά τη δυνατότητα να είναι ενεργά παρούσα στο παγκόσμιο προσκήνιο, ως φορέας ασφάλειας και σταθερότητας. Οι λαοί και οι πολίτες της ερχόμαστε διαρκώς, ολοένα και πιο κοντά, ο ένας στον άλλον. Μας ενώνουν κοινοί στόχοι και κοινά οράματα. Μας ενώνουν οι εμπειρίες του παρελθόντος, που κάποτε δίχασαν και πλήγωσαν. Και αυτό δεν είναι λήθη. Είναι το απόσταγμα των αγώνων και των θυσιών της. Αυτή είναι η δύναμή της. Αυτή είναι η δύναμή μας.
- Να μπορούμε να ξεπερνούμε τις μαύρες σελίδες της Ιστορίας.
- Να μπορούμε να κοιτάμε με νέα αντίληψη το μέλλον.
- Να μπορούμε να σχεδιάζουμε και να ζούμε σε έναν κόσμο χωρίς μίσος, χωρίς διαχωριστικές γραμμές, χωρίς πολέμους.
Η διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης έγινε πολιτικός και θεσμικός μηχανισμός για την παραγωγή συγκλίσεων και συναινέσεων, ανάμεσα σε ανεξάρτητα και κυρίαρχα κράτη, ορισμένα από τα οποία είχαν βιώσει μακρές περιόδους εχθρότητας και ήταν, ως τότε, το ένα απέναντι στο άλλο. Η Ε.Ε. γίνεται πόλος έλξης και πρότυπο προσαρμογής για τις κοινωνίες και τις χώρες της ευρύτερης περιοχής μας.
Όμως! Το μέλημά μας, δεν μπορεί να περιορίζεται στην Ευρώπη. Έχουμε χρέος, όλα τα μέλη της διεθνούς κοινότητας, να εργαζόμαστε και να συνεργαζόμαστε σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς, σε όλα τα διεθνή fora, που μπορούν να συμβάλλουν με τη δράση τους σε μια διαρκή προσπάθεια για την προάσπιση της ειρήνης. Έχουμε χρέος να εργαζόμαστε, ώστε να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα οι νέες αιτίες, οι νέες προκλήσεις οι νέοι κίνδυνοι που απειλούν την ασφάλεια των πολιτών και την ειρήνη στον Κόσμο.
Ιδίως μάλιστα…
- η υπανάπτυξη και η διεύρυνση του χάσματος πλουσίων και φτωχών στον Πλανήτη,
- η παράνομη διακίνηση ανθρώπων,
- ο ρατσισμός και η ξενοφοβία,
- η διασπορά όπλων μαζικής καταστροφής,
- η διεθνής τρομοκρατία.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η προάσπιση της ειρήνης και η ενίσχυση της ασφάλειας των λαών απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση και δράση, από πλευράς κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών. Απαιτεί πολιτικές για την ευημερία των πολιτών, αλλά και μέριμνα για τις κοινωνίες που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Απαιτεί ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς και σεβασμό στην ισονομία, τη δικαιοσύνη, τη διαφάνεια, τη χρηστή διαχείριση, τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η διεθνής κοινότητα έχει χρέος να εργάζεται για …
- τον περιορισμό της πείνας στον Κόσμο,
- την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού,
- την ανάπτυξη συνεργασίας μεταξύ των λαών,
- την αποτροπή κρίσεων,
- την εδραίωση της ειρήνης παντού.
Ο Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, ως θεματοφύλακας της διεθνούς νομιμότητας και ως μηχανισμός διαμόρφωσης διεθνούς συνεργασίας και αλληλεγγύης, αποτελεί το θεμελιώδες πλαίσιο για την προώθηση των στόχων αυτών. Συστάθηκε στο πνεύμα της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου και έχει ως στόχο του, όχι μόνον την αποτροπή του πολέμου και την εδραίωση της ειρήνης, αλλά και τη διασφάλιση ενός καλύτερου μέλλοντος, σ’ ολόκληρο τον Πλανήτη. Σήμερα, για να επιτελεί αποτελεσματικότερα τη γιγαντιαία αποστολή του χρειάζεται προσαρμογές, τόσο στη δομή, όσο και στη λειτουργία του. Χρειάζεται να αναβαθμιστεί στη βάση των αρχών και των αξιών που πρεσβεύει, ώστε να ανταποκρίνεται πληρέστερα, αμεσότερα και αποτελεσματικότερα, στις ανάγκες του σημερινού κόσμου, στις διεθνείς περιστάσεις και τις προκλήσεις του 21ου αιώνα.
Η Ελλάδα, ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας συμμετέχει ενεργά, με τις δυνατότητες που διαθέτει, στη μεγάλη και διαρκή υπόθεση που αφορά την προάσπιση και την εμπέδωση της ειρήνης. Στηρίζουμε την προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την αναθεώρηση της δομής και της λειτουργίας, την αναβάθμιση και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του Οργανισμού. Η Ελλάδα, μια Χώρα που πρωτοστάτησε στους συμμαχικούς αγώνες για τη νίκη της ελευθερίας και της δημοκρατίας, εργάζεται για την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην περιοχή μας, την Αν. Μεσόγειο, τη Ν.Α. Ευρώπη, τον Κόσμο. Εργαζόμαστε για την ειρηνική συνύπαρξη και τη συνεργασία χωρών και λαών. Για το σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, των Διεθνών Κανόνων και Συνθηκών. Για το σεβασμό στις ατομικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Για τη στήριξη των πληθυσμών, που έχουν μεγάλη ανάγκη.
Αυτοί είναι οι στόχοι της πολιτικής μας στη διεθνή σκηνή. Αυτά είναι τα θεμελιώδη στοιχεία της συμμετοχής της Ελλάδας στο διεθνές περιβάλλον. Αυτούς τους στόχους υπηρετούμε. Και όλα αυτά είναι χρέος στην επέτειο που τιμούμε. Είναι, προπάντων, χρέος στις γενιές του σήμερα και του αύριο.
Σας ευχαριστώ.