Ομιλία του Πρωθυπουργού σε Διεθνές Συνέδριο στους Δελφούς για την Αυτοδιοίκηση

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Δελφοί, 19 Μαΐου 2006

ΟΜΙΛΙΑ

ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ:

«ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΦΟΡΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΚΑΙ ΜΟΧΛΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ»

Κυρίες και κύριοι,

Θέλω να συγχαρώ θερμά…

• το Ινστιτούτο Ερευνών και Πολιτικής Στρατηγικής για την Ανάπτυξη και τη Διακυβέρνηση,
• το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας και βέβαια,
• το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών που μας φιλοξενεί, που συνδιοργανώνουν το Διεθνές αυτό Συνέδριο. Αναδεικνύουν το ρόλο που διαδραματίζει η Αυτοδιοίκηση, ως φορέας Δημοκρατίας, αλλά και ως φορέας τοπικής ανάπτυξης και προοδευτικών κοινωνικών αλλαγών. Δείχνουν τις δυνατότητές της, αλλά και τις απαιτήσεις που εγείρονται από τους πολίτες. Και προσθέτουν στον τόσο επίκαιρο δημόσιο διάλογο ένα ακόμη βήμα ζύμωσης ιδεών, απόψεων και προτάσεων.

Είναι σημαντικό, που τα μηνύματα αυτά εκπέμπονται από το χώρο αυτό, όπου άνθισε -έξι αιώνες προ Χριστού- η Δελφική Αμφικτιονία, ως ένωση «πόλεων-κρατών». Από εδώ, όπου η Δελφική Ιδέα, έδινε, μέσα από τα Αμφικτιονικά Συνέδρια, το σύνθημα της ειρηνικής συμβίωσης, της φιλίας και της αδελφοποίησης.

Κυρίες και κύριοι,

Βαδίζοντας στην πρώτη δεκαετία του 21^ου αιώνα, διαπιστώνουμε ότι ο Κόσμος έχει, ήδη, διανύσει μια μεγάλη πορεία στη Νέα Εποχή. Πορεία θεαματικών εξελίξεων, κοσμογονικών αλλαγών, μεγάλων ανατροπών. Τα τελευταία χρόνια πολλά πράγματα άλλαξαν. Πολλά πράγματα αλλάζουν καθημερινά. Πολλά πράγματα θα αλλάξουν στο άμεσο μέλλον. Όλα κινούνται, πλέον, με ταχύτητες, που ποτέ δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε στο παρελθόν.

Ζούμε στην περίοδο των μεγάλων αλλαγών και ανακατατάξεων. Ποιός, λοιπόν, είναι ο ρόλος του πολίτη σε αυτή τη δίνη των αλλαγών; Ποιές είναι οι ανάγκες του; Πώς μπορεί να βελτιώνει τα πράγματα γύρω του; Έχουμε, ήδη, περάσει από την περίοδο της διάγνωσης στην περίοδο των λύσεων. Ο πολίτης αποκτά σημαίνοντα λόγο. Βρίσκεται στο κέντρο της πολιτικής. Στο κέντρο των επιλογών. Ο πολίτης μπορεί και οφείλει να είναι πρωταγωνιστής στην προώθηση λύσεων. Πώς όμως;

• Με την ενεργό συμμετοχή του στα πεδία του δημόσιου χώρου.
• Με την ολοένα και μεγαλύτερη συμμετοχή του στις αποφάσεις που ορίζουν το περιβάλλον του. Με διευρυμένη συμμετοχή στα κοινά. Διότι η συμμετοχή προλαμβάνει, θωρακίζει, διαμορφώνει, δυναμώνει.

Κυρίες και κύριοι,

Η διακυβέρνηση στη Νέα Εποχή, ιδίως μάλιστα στα κράτη-μέλη της Ε.Ε., κυριαρχείται από δύο αντίρροπες τάσεις:

Η πρώτη, αφορά τη μεταφορά αρμοδιοτήτων και ευθυνών από τα εθνικά κράτη σε υπερεθνικά όργανα. Είναι επιλογή, που στόχο έχει την από κοινού αντιμετώπιση διεθνούς εμβέλειας προβλημάτων, αλλά και την από κοινού επίτευξη κοινών στόχων, στόχων που υπερβαίνουν τις επιμέρους εθνικές δυνατότητες. Είναι η τάση που διαμορφώθηκε ιδιαίτερα με τη δημιουργία της Ε.Ε. και προσλαμβάνει μείζονα σπουδαιότητα στη νέα εποχή της Παγκοσμιότητας, της ψηφιακής επανάστασης και του διαρκώς εντεινόμενου διεθνούς ανταγωνισμού.

Η δεύτερη -παράλληλη, αλλά αντίρροπη- τάση αφορά στη μεταφορά αρμοδιοτήτων από την Κεντρική Διοίκηση στην Αυτοδιοίκηση. Αφορά, δηλαδή, τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από τα πάνω προς τα κάτω και από το κέντρο προς την περιφέρεια. Αποβλέπει στην αντιμετώπιση των καθημερινών, τοπικών, προβλημάτων  και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του πολίτη. Ανταποκρίνεται στο δημοκρατικό αίτημά του να πάρει στα χέρια του, να φέρει πιο κοντά του, τις αποφάσεις που τον αφορούν άμεσα. Ανταποκρίνεται στο καθολικό αίτημα για συμμετοχή. Είναι, δηλαδή, η έκφραση και η δύναμη των πολιτών, σε κάθε χωριό, κάθε πόλη, κάθε νομό. Αυτή είναι η Αυτοδιοίκηση.

• Φορέας αποφάσεων για τα κοινά.
• Φορέας άμεσης και ενεργού συμμετοχής του πολίτη στα δημόσια -τα δημοτικά και κοινοτικά- πράγματα.
• Φορέας Κοινωνικών Αλλαγών και φορέας Ανάπτυξης.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η ουσιαστική ενίσχυση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σημαίνει αποτελεσματικότερες δράσεις για…

• την τοπική ανάπτυξη,
• την περιφερειακή σύγκλιση,
• την κοινωνική αλληλεγγύη και συνοχή.

Σημαίνει αποφάσεις με κέντρο τον άνθρωπο και τα καθημερινά προβλήματά του. Σημαίνει εμβάθυνση των δημοκρατικών θεσμών.

Κυρίες και κύριοι,

Η περίοδος των μαζών ανήκει οριστικά στο παρελθόν και ευτυχώς κατά την άποψή μου. Έχουμε περάσει στην εποχή των ενεργών πολιτών. Μ’ αυτή την πεποίθηση, με όραμα, με πρόγραμμα και σχέδιο για την εφαρμογή του, εργαζόμαστε εντατικά, για την Ελλάδα που αναπτύσσεται παντού και παράγει καρπούς για όλους τους πολίτες της.

Βασικός άξονας της πολιτικής αυτής είναι η μετάβαση σ’ ένα Κράτος αυξημένων δυνατοτήτων. Είναι αυτό που λέω πάντα η Επανίδρυση του Κράτους, μέσα από γενναίες τομές, μέσα από τολμηρές θεσμικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Σ’ αυτόν ακριβώς τον άξονα αναπτύσσεται και το Σχέδιό μας για την Αποκέντρωση και την Αυτοδιοίκηση.

Σχέδιο που αποβλέπει…

• στην ισόρροπη ανάπτυξη ολόκληρης της Χώρας,
• την ευημερία όλων των πολιτών,
• την αναβάθμιση της ουσίας και της ποιότητας της Δημοκρατίας.

Στόχος μας είναι…

• να έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση τα μέσα που χρειάζεται, για να ικανοποιεί τα αιτήματα των πολιτών και να καταξιώνεται στη συνείδησή τους.
• Να έχει τους πόρους, τη θεσμική θωράκιση και το ανθρώπινο δυναμικό, που απαιτούνται απέναντι στις αυξημένες προκλήσεις του 21^ου αιώνα.
• Να ανταποκρίνεται, πιο άμεσα και πιο αποτελεσματικά, στον κοινωνικό και τον αναπτυξιακό ρόλο της.

Κυρίες και κύριοι,

Από την πρώτη στιγμή που αναλάβαμε την ευθύνη για τη διακυβέρνηση του τόπου, οπλίζουμε την Αυτοδιοίκηση με τα εφόδια που χρειάζεται στη Νέα Εποχή. Προωθούμε τολμηρές αποφάσεις, που της δίνουν οξυγόνο και της επιτρέπουν να αναπτύσσει σχέση εμπιστοσύνης με τους δημότες.

Ενισχύσαμε την αυτοτέλεια και την οικονομική υπόσταση της για…

• να δημιουργεί υποδομές που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής.
• Να προωθεί έργα που αλλάζουν τις γειτονιές, τις πόλεις και τα χωριά μας.
• Να αναπτύσσει δράσεις κοινωνικής ευθύνης.
• Να διασφαλίζει την αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση του πολίτη.
• Να πετυχαίνει απόλυτη διαφάνεια, σε όλο το φάσμα των αρμοδιοτήτων της.

Απαλλάξαμε από το άγος του ασφυκτικού δανεισμού Δήμους και Κοινότητες, που είχαν γονατίσει κάτω από τα χρέη του παρελθόντος.

• Ρυθμίζονται τα χρέη τους και δρομολογείται η σταδιακή επιστροφή των πόρων, που παρακρατούνταν τα προηγούμενα χρόνια.
• Χρηματοδοτούνται με σύγχρονο, απόλυτα διαφανές και αντικειμενικό σύστημα, προσανατολισμένο στην ενδυνάμωση της περιφερειακής ανάπτυξης.
• Οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις απέκτησαν, για πρώτη φορά, σταθερούς και αυτοτελείς πόρους, που, ήδη, είναι τριπλάσιοι σε σχέση με το 2004.
• Οι Δήμοι και οι Κοινότητες ενισχύονται από το αναπτυξιακό πρόγραμμα “Θησέας”, που τους δίνει 3,5 δις ευρώ, σε πέντε χρόνια. Πόσο υπερδιπλάσιο σε σχέση με ό,τι παρείχε το προηγούμενο πρόγραμμα. Θα μπορούσε να πει κανείς -και εμμέσως ειπώθηκε- ότι δεν φτάνουν αυτά, ότι χρειάζονται κι άλλα. Αυτή είναι η πρόθεση. Όμως, αλλά κανείς δεν μπορεί να μην ομολογεί, να μην αναγνωρίζει το πολύ σημαντικό βήμα που έγινε προς αυτή την κατεύθυνση.

Καθιερώσαμε αναβαθμισμένη συνεργασία Κυβέρνησης και Αυτοδιοίκησης, ώστε να προωθούνται από κοινού ενέργειες και δράσεις για..

• την προστασία του καταναλωτή,
• την προώθηση νέων επενδύσεων,
• τη στήριξη της επιχειρηματικότητας του Έλληνα,
• την τόνωση της απασχόλησης και την αντιμετώπιση της ανεργίας.

Επιπλέον, και αυτό είναι μείζονος σημασίας, οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης απέκτησαν νέες αναπτυξιακές δυνατότητες, μέσα από το θεσμικό πλαίσιο για τις Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα. Είναι μια τεράστια τομή, μια πολύ μεγάλη μεταρρύθμιση. Μπορούν, έτσι να πραγματοποιούν σημαντικά έργα σε όλους τους τομείς και, ιδίως, στο χώρο της Παιδείας, της Υγείας, του Πολιτισμού, χωρίς να είναι, κατ΄ ανάγκην, δεσμευμένες από τον κρατικό κορβανά. Αυτό δεν αφαιρεί την υποχρέωση του κράτους να αυξάνει την οικονομική ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης, αλλά ανοίγει ένα τεράστιο πεδίο δράσεων, που διαφορετικά θα ήταν διαρκώς υπό την αίρεση των πιστώσεων κάθε χρόνου.

Κυρίες και κύριοι,

Ουσιαστικό βήμα στο μέλλον είναι ο Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων, που ετοιμάσαμε με τη συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ψηφίσαμε χτες στη Βουλή. Κώδικας προσανατολισμένος στην αναβάθμιση του ρόλου, του κύρους και των δυνατοτήτων της Αυτοδιοίκησης. Κώδικας μέσα από τον οποίο…

• αποσαφηνίζονται και συστηματοποιούνται οι αρμοδιότητες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
• Προωθούνται καινοτομίες που είναι εφαλτήριο τοπικής ανάπτυξης.
• Θεσπίζεται Χάρτα Δικαιωμάτων του Δημότη.
• Αναβαθμίζεται ο ρόλος της μειοψηφίας στα δημοτικά και κοινοτικά συμβούλια.
• Εισάγεται σύστημα διαβούλευσης, που επιτρέπει ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των αποφάσεων που τους αφορούν.
• Καθιερώνεται ο θεσμός των τοπικών δημοψηφισμάτων.

Στο μεταξύ, προς την ίδια προοδευτική κατεύθυνση, προχωρά, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της ΕΝΑΕ, και η κατάρτιση του νέου Κώδικα Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, που όπως, ήδη, ανακοινώσαμε, θα φέρει το όνομα του αείμνηστου Θεόδωρου Κατριβάνου.

Επιπλέον, στο πλαίσιο της νέας Συνταγματικής Αναθεώρησης, προτείνουμε να αναθεωρηθεί και το άρθρο 102, για να αρθούν οριστικά οι ασάφειες και οι αμφισβητήσεις σε ό,τι αφορά το εύρος, τη διαδικασία και τον τρόπο κατά τον οποίον ασκούνται από την Τοπική Αυτοδιοίκηση αρμοδιότητες, οι οποίες συνιστούν αποστολή του Κράτους και έχουν ανατεθεί σ’ αυτή. Και βέβαια, όπως κατ’ επανάληψη έχω τονίσει, είμαστε ανοικτοί στο διάλογο που θα ανοίξει κατά τη διαδικασία της αναθεώρησης. Επιζητούμε κάθε γόνιμη ιδέα και πρόταση.

Ακόμα, αξιοποιώντας την υπάρχουσα, επαρκή, συνταγματική βάση, όπως διαμορφώθηκε στην προηγούμενη αναθεώρηση, αρχίζουμε διάλογο με την ΚΕΔΚΕ και την ΕΝΑΕ, για την αναμόρφωση και τη μεταρρύθμιση της Διοικητικής Δομής της Χώρας.

Αποβλέπουμε σε τομές αποκέντρωσης και ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που εμβαθύνουν τη Δημοκρατία, αλλά και που προετοιμάζουν τη Χώρα για τις μεγάλες προκλήσεις του μέλλοντος. Με την υφιστάμενη δομή διοίκησης, όλο το πλέγμα Κράτους και Αυτοδιοίκησης, δεν μπορούμε να απαντήσουμε τις προκλήσεις του αύριο. Αυτό το καταλαβαίνουμε όλοι. Σημασία έχει, χωρίς προκαταλήψεις, χωρίς ιδεοληψίες, να βρούμε το μοντέλο εκείνο που θα εξυπηρετήσει την Ελλάδα για τις επόμενες δεκαετίες. Αποβλέπουμε σε μια μείζονος σημασίας μεταρρύθμιση, με ενεργό συμμετοχή των αντιπροσωπευτικών φορέων της Αυτοδιοίκησης και, κατ’ επέκταση των πολιτών. Με σύνθεση απόψεων. Με συνένωση δυνάμεων. Με συναίνεση, που προσθέτει, επισπεύδει, μεγιστοποιεί.

Κυρίες και κύριοι,

Οι αλλαγές και οι μεταρρυθμίσεις, που ξεκινήσαμε, συνεχίζονται. Θεωρούμε ότι η Αυτοδιοίκηση έχει ένα πολύ σημαντικό ρόλο για να είναι βασικός μοχλός και στην Εθνική Στρατηγική Περιφερειακής Ανάπτυξης, πέρα από το να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και των πολιτών. Πρόθεση είναι πάντα να αναβαθμίζουμε και να ενισχύουμε την Αυτοδιοίκηση και να την κάνουμε το βασικό θεσμό στο πλευρό του πολίτη. Προωθούμε λοιπόν την Αποκέντρωση, ενισχύουμε την Αυτοδιοίκηση, για να υπηρετεί τον πολίτη όσο το δυνατό πληρέστερα, όσο το δυνατό πλησιέστερα στον τόπο που ζει. Με άλλα λόγια, πεμπτουσία της πολιτικής μας είναι ο άνθρωπος. Οι ανάγκες του, τα αιτήματά του, τα οράματά του. Αναγνωρίζουμε στις τοπικές κοινωνίες το δικαίωμα αποφασιστικού λόγου και ρόλου στη διεκδίκηση καλύτερης προοπτικής.

Ακολουθούμε με συνέπεια, με πολιτική και κοινωνική ευθύνη, το δρόμο των αλλαγών και των μεταρρυθμίσεων, σε όλους τους τομείς. Στο Κράτος και την Οικονομία. Στον ευρύτερο Δημόσιο Τομέα, την Κεντρική Διοίκηση και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ακολουθούμε το δρόμο που οδηγεί σταθερά σ’ ένα καλύτερο αύριο.

Κυρίες και κύριοι,

Προχωρούμε, μαζί με τους πολίτες, στον κοινό τόπο της ανάπτυξης και της προόδου. Και σε αυτή την πορεία η ενδυνάμωση της Αυτοδιοίκησης, η μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά είναι  κρίσιμα εχέγγυα επιτυχίας. Γι’ αυτό ακριβώς, η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι υπόθεση όλων μας. Με τις σκέψεις αυτές, χαιρετίζω και πάλι το Συνέδριο αυτό. Εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες του. Και να είστε βέβαιοι ότι τα πορίσματά του θα αποτελέσουν σίγουρα αντικείμενο μελέτης, ελπίζω και πηγή έμπνευσης.