ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Παρίσι, 22 Μαΐου 2006
ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΟ FORUM ΤΟΥ ΟΟΣΑ
ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ»
Είναι μεγάλη χαρά και τιμή για μένα να προσφωνώ το Forum του ΟΟΣΑ, ένα διεθνώς καταξιωμένο και αναγνωρισμένο θεσμό, που προάγει το δημόσιο διάλογο και την αμοιβαία κατανόηση. Αυτή τη χρονιά, εστιάζουμε τις συζητήσεις μας στην εξισορρόπηση των αρνητικών και των θετικών επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης. Κοινός στόχος είναι η επίτευξη ωφελειών, η δίκαιη κατανομή τους σε όλες τις χώρες και η μακροχρόνια διατήρησή τους, έτσι ώστε οι πολίτες, σε όλες τις χώρες, να απολαμβάνουν αυξημένο εισόδημα, και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Να γεφυρώνεται και όχι να διευρύνεται το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Να διασφαλίζεται το δικαίωμα στην εργασία και η κοινωνική προστασία.
Αιώνες τώρα, πληθυσμοί με διαφορετικές καταβολές και διαφορετικό πολιτισμό, ανέπτυξαν βαθμιαία ευρείες και σύνθετες οικονομικές σχέσεις. Άλλωστε, η απαρχή των μεταναστατευτικών ρευμάτων, των εμπορικών ανταλλαγών, των οικονομικών συνεργασιών, έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα.
Υπήρξαν, βέβαια, σημαντικά διαστήματα διεθνών αντιπαραθέσεων και προστατευτισμού. Όμως, η πρωτοφανής αύξηση των παγκόσμιων συναλλαγών σε αγαθά, υπηρεσίες, ιδέες και επικοινωνίες που παρατηρείται στις μέρες μας, αποτελεί ιστορική συνέχεια και όχι περιστασιακή συγκυρία.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια, η πορεία προς τη διεθνή οικονομική ολοκλήρωση επιταχύνθηκε έντονα. Οικονομικά και πολιτικά γεγονότα μείζονος σημασίας, όπως
- η ιστορική επανένωση της Ευρώπης,
- οι εξωστρεφείς πολιτικές της Ανατολικής Ασίας,
- οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις στην Κίνα,
- η σταθερή ανάπτυξη της Ινδίας, αλλά και
- η θεαματική πρόοδος στην τεχνολογία,
- η ψηφιακή επανάσταση,
- η καινοτομία στην παραγωγή και τη διάθεση προϊόντων και υπηρεσιών, πέτυχαν τη μείωση των αποστάσεων και τη διεύρυνση των ευκαιριών. Από αυτήν την άποψη, η παγκοσμιοποίηση δεν αφορά μόνον το εμπόριο και τις οικονομικές ροές. Αναφέρεται, επιπλέον, στη μετακίνηση ανθρώπων και γνώσης, στην ευρεία συνεργασία και την ανταλλαγή εμπειριών, για αμοιβαία ενημέρωση και υποστήριξη.
Αναδείχθηκε, μετά από όλα αυτά, μια πρωτοφανής δυναμική ανάπτυξης σε πολλά μέρη του κόσμου.
Την ίδια στιγμή, όμως, δημιουργήθηκαν ανησυχίες για την αβεβαιότητα στην εργασία, τον κοινωνικό αποκλεισμό, τη διεύρυνση των ανισορροπιών, την απειλή της τρομοκρατίας, τον ασφαλή ενεργειακό εφοδιασμό, το περιβάλλον.
Όπως είναι εύλογο, η παγκοσμιοποίηση δεν κρίνεται θετικά από όλους. Κάποιοι την αντιμετωπίζουν με καχυποψία. Άλλοι τη θεωρούν απλώς αναπόφευκτη. Όμως, ανεξάρτητα από τις αντιλήψεις που επικρατούν, η παγκοσμιοποίηση αποτελεί μια σύνθεση ευκαιριών και προκλήσεων. Μία πραγματικότητα που γίνεται σταδιακά πιο αισθητή και επηρεάζει ολοένα περισσότερους ανθρώπους, σε ολόκληρο τον κόσμο.
Έως σήμερα, η εμπειρία μας δείχνει ότι οι ευκαιρίες δεν χαρίζονται. Κατακτώνται με αντίστοιχη προσπάθεια. Η δύναμη της παγκοσμιοποίησης μπορεί να χαλιναγωγηθεί και να κατευθυνθεί προσεκτικά προς όφελος της Παγκόσμιας Κοινότητας. Απαιτούνται, όμως, στοχευμένες και ενεργητικές εθνικές πολιτικές. Απαιτούνται διεθνείς συνεργασίες. Απαιτούνται προσπάθειες σε κοινούς στόχους. Η ταχύτητα και η έκταση των αλλαγών δεν επιτρέπουν ολιγωρίες και καθυστερήσεις.
Κάποιες χώρες έχουν ήδη ενσωματωθεί στην παγκόσμια οικονομία. Κινήθηκαν πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά από άλλες. Έκαναν τις κατάλληλες προσαρμογές και αλλαγές. Πέτυχαν ταχύτερη ανάπτυξη, υψηλότερα εισοδήματα, μεγαλύτερη ευημερία. Όπως είχε τονίσει ο Δαρβίνος «αυτός που επιβιώνει δεν είναι ο πιο δυνατός, ούτε ο πιο έξυπνος, αλλά εκείνος που ανταποκρίνεται καλύτερα στις αλλαγές».
Η εντυπωσιακή ανάπτυξη της Νοτιο-Ανατολικής Ευρώπης αποτελεί ένα ενδεικτικό παράδειγμα. Μία περιοχή με ταραχώδες παρελθόν, η οποία όμως έχει επιλέξει ένα πολλά υποσχόμενο μέλλον, με την προσαρμογή και την ενσωμάτωσή της στη διεθνή οικονομία. Η Ελλάδα, ως το μοναδικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή, ενθαρρύνει ενεργά τη συνεργασία σε πολλούς τομείς, όπως τις μεταφορές, την επιχειρηματικότητα, το εμπόριο, τον τουρισμό, την ενέργεια. Μέσω συντονισμένων δράσεων, η περιοχή εξελίσσεται σε διεθνή ενεργειακό κόμβο, βελτιώνοντας τη δυναμική ανάπτυξης και ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία της.
Αντίθετα, χώρες που δεν τολμούν να υιοθετήσουν επιτυχείς μεταρρυθμίσεις, χώρες που δεν βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητά τους, αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες να κατοχυρώσουν τα οφέλη της παγκόσμιας ολοκλήρωσης. Πράγματι, οι δυνάμεις της αγοράς, που ξεπερνούν τα εθνικά όρια, προωθούν την αποτελεσματικότητα και παρέχουν ευκολότερη πρόσβαση σε κεφάλαια, νέες τεχνολογίες και φθηνότερα προϊόντα. Όμως, δεν εξασφαλίζουν, από μόνες τους, δίκαιη κατανομή. Οι ανισορροπίες στα εξωτερικά ισοζύγια συσσωρεύονται και τα δημοσιονομικά ελλείμματα αυξάνονται. Παράλληλα, οι αυξανόμενες δημογραφικές πιέσεις δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο τη διατήρηση βιώσιμων δημοσίων οικονομικών. Επιπλέον, οι οικονομίες των αναπτυγμένων χωρών προσανατολίζονται όλο και περισσότερο προς τον τομέα των υπηρεσιών και την απασχόληση υψηλών δεξιοτήτων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απειλείται η εργασία χαμηλής εξειδίκευσης και να εντείνεται η ανεργία.
Οι ανισορροπίες αυτές προκαλούν ακόμα εντονότερο αίσθημα ανασφάλειας, αν λάβουμε υπόψη δευτερογενείς επιπτώσεις, όπως είναι ο κοινωνικός αποκλεισμός και η επιδείνωση του περιβάλλοντος. Η εντυπωσιακή αύξηση των τιμών του πετρελαίου αποτελεί έναν ακόμη αστάθμητο παράγοντα
Όμως, οι αβεβαιότητες αυτές δεν θα πρέπει να αναστρέψουν την πρόοδο, ούτε να αναβιώσουν εσωστρεφείς πολιτικές του παρελθόντος. Αντίθετα, πρέπει να αποτελέσουν έκκληση για επαγρύπνηση, ώστε οι κυβερνήσεις να προωθήσουν αλλαγές, να εφαρμόσουν αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και να συντονίσουν διαδικασίες, που να δημιουργούν ανταγωνιστικές οικονομίες και ισχυρές, συνεκτικές κοινωνίες.
Η κύρια εστίασή μας αφορά :
- Τη μακροοικονομική σταθερότητα.
Η δημοσιονομική προσαρμογή παραμένει, ακόμη, πρόκληση για πολλές οικονομίες. Τα υγιή δημόσια οικονομικά είναι απαραίτητα, προκειμένου να διασφαλίζεται κατανομή πόρων αποτελεσματική, μακροχρόνια βιώσιμη, ικανή να παρέχει κοινωνική προστασία.
- Τις διαρθρωτικές αλλαγές στις αγορές
Η ανάγκη για προώθηση της εξωστρέφειας και της ανταγωνιστικότητας είναι επιτακτική.
Σημαντικές προτεραιότητες αποτελούν:
- η άρση των εμποδίων εισόδου και το άνοιγμα αγορών προϊόντων και υπηρεσιών
- ο εκσυγχρονισμός των αγορών εργασίας, με τη βελτίωση της προσφοράς και της ζήτησης,
- η ομαλή λειτουργία των χρηματοοικονομικών αγορών με κατάλληλες ρυθμίσεις
- η μείωση της γραφειοκρατίας.
Πολλές χώρες οφείλουν να επιταχύνουν -και εμείς, στην Ελλάδα, αυτό κάνουμε- το ρυθμό των διαρθρωτικών αλλαγών, προκειμένου να ενσωματωθούν στο παγκόσμιο επιχειρηματικό περιβάλλον και να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που δημιουργούν οι ανοικτές αγορές και το ελεύθερο εμπόριο. Ειδικότερα, όσον αφορά τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης. Για να είναι, όμως, η ανάπτυξη βιώσιμη, η Παγκόσμια Κοινότητα οφείλει, πρώτα απ’ όλα, να σεβαστεί το περιβάλλον. Η προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να αποτελεί βασικό στόχο και όχι να θεωρείται εμπόδιο στην ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό, πέραν των άλλων, οι προσπάθειες σε εθνικό επίπεδο οφείλουν να επικεντρωθούν στη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο και στην προώθηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Κοινές πρωτοβουλίες, όπως το πρωτόκολλο του Κιότο, πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω. Και να εφαρμόζονται στην πράξη.
- Την προώθηση της Έρευνας και της Καινοτομίας- Την παροχή εκπαίδευσης υψηλού επιπέδου
Η πρόοδος στην έρευνα, την καινοτομία και την τεχνολογία είναι αλματώδης. Ωστόσο, τα αποτελέσματά τους δεν διαχέονται εύκολα. Παραμένουν, σε μεγάλο βαθμό, συγκεντρωμένα σε λίγες χώρες που πρωτοστατούν. Μέσα από συντονισμένες προσπάθειες, οφείλουμε να ενισχύσουμε τη διεθνοποίηση της Ε&Α, και τη διάδοση της καινοτομίας. Σε αυτό το ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η δια βίου μάθηση είναι απαραίτητη. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση είναι αναγκαίες όσο ποτέ στο παρελθόν. Για την τόνωση της απασχόλησης. Για την αποτροπή των φαινομένων κοινωνικού αποκλεισμού. Για τη γεφύρωση των ανισοτήτων. Οι χώρες πρέπει, μέσω μιας κοινής βάσης, να προωθήσουν την έρευνα και την καινοτομία και να αναβαθμίσουν το επίπεδο της εκπαίδευσης, έτσι ώστε να αναπτυχθούν κοινωνίες βασισμένες στη γνώση, με ευέλικτο ανθρώπινο δυναμικό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ένα εξέχον παράδειγμα τέτοιων συντονισμένων προσπαθειών. Τα κράτη-μέλη έχουν θέσει κοινούς στόχους, προκειμένου να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητά τους και να ενισχύσουν το ρόλο της Ένωσης στην παγκόσμια οικονομία. Η αναθεώρηση της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, το 2005, πρόβαλε μια νέα συνεργασία για ανάπτυξη και απασχόληση, και υπογράμμισε τη σημασία της ευρύτερης κοινωνικής συμμετοχής στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων. Διαχρονικές διαρθρωτικές αδυναμίες απαιτούν συντονισμένες λύσεις. Η πολύπλευρη συνεργασία είναι απαραίτητη.
- Την επίτευξη συναίνεσης για την αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων
Η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων αποτελεί ένα δύσκολο εγχείρημα. Οι οικονομικές και πολιτικές συνθήκες παίζουν σημαντικό ρόλο. Συχνά το κόστος των μεταρρυθμίσεων είναι άμεσα εμφανές και επηρεάζει συγκεκριμένες ομάδες, ενώ τα οφέλη είναι κυρίως μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Διαχέονται, όμως, σ’ ολόκληρη την κοινωνία. Και αυτός είναι βασικός στόχος όλων μας. Η αντίδραση, ωστόσο, στις μεταρρυθμίσεις, είναι σοβαρή σε διεθνές επίπεδο. Γι’ αυτό ακριβώς οι κυβερνήσεις οφείλουν να προχωρούν με:
– λεπτομερή ανάλυση των προβλημάτων,
- διευκρίνιση των εναλλακτικών λύσεων,
- αμοιβαία συμφωνία για τα σχέδια δράσης,
- ενίσχυση των δεσμεύσεων και συμμαχιών απέναντι στα προβλήματα,
- επίτευξη της μέγιστης πολιτικής και κοινωνικής συναίνεσης.
Είναι αναγκαίο η κοινωνία να συμμετέχει σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Να ενημερώνονται οι πολίτες για τη φύση και την έκταση των πραγματικών προβλημάτων. Να ενημερώνονται τόσο για τις συνέπειες της συντήρησης, όσο και για τα οφέλη των αλλαγών. Αυτό, άλλωστε, προβλέπει η ευρωπαϊκή Συνεργασία για Ανάπτυξη και Απασχόληση:
- συνεργασία μέσα στην κοινωνία,
- συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων και πολιτών,
- συνεργασία μεταξύ χωρών.
Στην αναζήτησή μας για εξισορρόπηση της παγκόσμιας ολοκλήρωσης, οφείλουμε να αναγνωρίζουμε και να εκτιμούμε τη συμβολή των διεθνών οργανισμών. Έχουν τη δυνατότητα και την ικανότητα να διαδραματίζουν σταθεροποιητικό ρόλο. Μπορούν να παρέχουν καθοδήγηση και υποστήριξη. Μπορούν να συντονίζουν τις προσπάθειες της Παγκόσμιας Κοινότητας με στόχο
- τη μείωση των ανισοτήτων,
- την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης,
- τον περιορισμό των κινδύνων της παγκοσμιοποίησης
- την αύξηση του οφέλους για όλους.
Σημαντικό διεθνές πρόβλημα, που απαιτεί συλλογική προσέγγιση, είναι η καταπολέμηση της φτώχειας και η εξασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης για κάθε άντρα, γυναίκα και παιδί. Ο ΟΟΣΑ και άλλοι διεθνείς οργανισμοί έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην κατεύθυνση αυτή .Το 2000, μέσω της Διακήρυξης της Χιλιετίας, οι αρχηγοί των χωρών όρισαν τους Αναπτυξιακούς Στόχους της Χιλιετίας και υιοθέτησαν το Monterrey Consensus.Πέρυσι, στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, η Παγκόσμια Κοινότητα επιβεβαίωσε και ενίσχυσε αυτούς τους φιλόδοξους, αλλά εφικτούς στόχους. Όμως, επιβάλλεται να γίνουν πολλά ακόμα. Μόνον μέσα από τέτοιες δεσμεύσεις μπορούμε να ελπίζουμε στην αποτελεσματική αντιμετώπιση προβλημάτων παγκόσμιας εμβέλειας, όπως οι πανδημίες και η ακραία φτώχεια. Μόνο μέσα από τέτοιες συνεργασίες μπορούμε να βελτιώνουμε το διεθνές περιβάλλον προς όφελος όλων.
Σε αυτή την περίοδο των μεγάλων αλλαγών, υποχρεούμαστε, πρώτα απ’ όλα, να εντοπίζουμε, τόσο τα προβλήματα όσο και τις ευκαιρίες. Σκοπός μας είναι να αντιμετωπίζουμε από κοινού τις μεγάλες προκλήσεις αλλά και να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες που έρχονται. Να αποκομίζουμε όλοι οφέλη από τις αλλαγές που συντελούνται με έναν ισορροπημένο τρόπο. Συνδυάζοντας πάντα την ανάγκη για οικονομική αποδοτικότητα, με την ανάγκη για κοινωνική συνοχή και ασφάλεια. Μέλημά μας είναι να διευρυνθεί η παγκόσμια συνεργασία, με σεβασμό στη διαφορετικότητα. Με σεβασμό σε διεθνώς αποδεκτές αρχές και αξίες
Η επίτευξη κατανόησης και συνεννόησης είναι απαραίτητη για να καρπωθούμε τα οφέλη της Νέας Εποχής. Άξονας της Κοινής μας πορείας μπορεί να είναι το τρίπτυχο ‘Ειρήνη – Συνεργασία – Ανάπτυξη’ Το Forum του ΟΟΣΑ φέρνει κοντά ηγεσίες και εκπροσώπους από το παγκόσμιο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον. Παρέχει με τον τρόπο αυτόν μια ισχυρή βάση για διαβούλευση, συνεννόηση, συνεργασία.
Τα θέματα εφέτος, είναι υψίστης σημασίας. Η συζήτηση ζητημάτων, όπως
- οι παγκόσμιες ανισορροπίες,
- η διάχυση της καινοτομίας και της τεχνολογίας,
- η δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης,
- η υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων,
- η ενσωμάτωση αναδυόμενων αγορών στην παγκόσμια οικονομία
- και η μείωση της φτώχειας, μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων που προκύπτουν από την παγκόσμια ολοκλήρωση.
Μπορούμε να εξισορροπήσουμε τη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης. Εξαρτάται από εμάς να υιοθετήσουμε, να προσαρμόσουμε και να διευρύνουμε την πολιτική και κοινωνική κατανόηση για αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Οι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να καλλιεργήσουν και να συντονίσουν μεταρρυθμιστικές πολιτικές. Μπορούν να βοηθήσουν στην εξάλειψη των ανισορροπιών. Μπορούν να ενισχύσουν τις προσπάθειες λιγότερο αναπτυγμένων χωρών. Η επιλογή ανήκει σε μας. Ανήκει σε όλους. Οι προκλήσεις είναι πολύπλευρες, αλλά τα οφέλη βρίσκονται μπροστά μας για να τα καρπωθούμε.
Προσβλέπω σε έναν εποικοδομητικό διάλογο.