Ομιλία του Πρωθυπουργού στη Βουλή για την Ανώτατη Εκπαίδευση

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Αθήνα, 26 Μαΐου 2006

ΟΜΙΛΙΑ

ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

ΣΤΗΝ ΠΡΟ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

 Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω, πρώτ’ απ’ όλα, τη θλίψη μου για την απώλεια του Σμηναγού Κωνσταντίνου Ηλιάκη. Έπεσε, ανταποκρινόμενος με αυτοθυσία, στην αποστολή του. Έπεσε στην προάσπιση των συμφερόντων της Πατρίδας μας. την και Συμπαραστεκόμαστε και συμπάσχουμε με την οικογένειά του.

Όλοι γνωρίζετε ότι αντιμετωπίσαμε τις ώρες εκείνες μια επικίνδυνη κατάσταση. Κινηθήκαμε άμεσα, με ψυχραιμία και υπευθυνότητα. Αποτέλεσμα της εγρήγορσής μας ήταν η ταχεία εκτόνωση της έντασης, με πλήρη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των αποκλειστικών δικαιοδοσιών μας στο Αιγαίο.

Θέλω, όμως, να επαναλάβω και από το βήμα της Βουλής ότι το τελευταίο συμβάν στο Αιγαίο οφείλει να προβληματίσει σοβαρά τη γείτονα Τουρκία. Να αναθεωρήσει τη στάση της και να εγκαταλείψει, οριστικά, συμπεριφορές που δεν συνάδουν με σχέσεις καλής γειτονίας. Οι πρακτικές αυτές δεν μπορεί να συνεχιστούν. Οφείλει να αποδείξει έμπρακτα ότι προσαρμόζεται στις αρχές και τις αξίες της Ε.Ε.. Να αποδείξει στην πράξη ότι θέλει να είναι καλός γείτονας, όπως θέλουμε και το αποδεικνύουμε οι Έλληνες. Να επιδείξει τον απαιτούμενο σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο και τις Διεθνείς Συνθήκες. Να ανταποκριθεί στις δεσμεύσεις που ανέλαβε προς την Ευρώπη, όπως ξεκάθαρα ορίζονται στα ευρωπαϊκά κείμενα, με βάση τα οποία ξεκίνησε την πορεία της προς την ευρωπαϊκή της προσαρμογή. Δηλαδή, το Διαπραγματευτικό Πλαίσιο, τη Δήλωση του περασμένου Σεπτέμβρη και τις εκθέσεις Προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οφείλει να συμβάλει στην εξομάλυνση των διμερών σχέσεων. Μόνον έτσι μπορεί να συνεχίσει το δρόμο προς την Ε.Ε. Και αυτό είναι απόλυτα σαφές.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Έρχομαι στο θέμα της ημερήσιας διάταξης. Θέμα σοβαρό και επίκαιρο. Για μένα, είναι απόλυτα σαφές ότι το αίτημα που κατέθεσε, για τη σημερινή συζήτηση, η Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος, η κα Παπαρήγα, ξεκινά από ενδιαφέρον…

• για τις νέες και τους νέους μας,
• για τους οικονομικά ασθενέστερους,
• για τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών στην Ανώτατη Εκπαίδευση.

Δεν υπάρχει, ούτε αμφιβολία, ούτε αμφισβήτηση σ’ αυτό. Όμως! Έχουμε έντονη διαφωνία σ’ ό,τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιτευχθούν οι κοινοί αυτοί στόχοι. Διαφωνούμε με τις ανησυχίες που εκφράζονται, τόσο για την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, όσο και για το νόμο – πλαίσιο, που καταρτίζεται από το Υπουργείο Παιδείας. Άλλωστε, ο διάλογος και η επεξεργασία του σχετικού νομοσχεδίου, συνεχίζονται. Έχουμε όμως, απόλυτη σιγουριά, ότι οι μεταρρυθμίσεις που προωθούμε, με τις δύο αυτές κεντρικές πολιτικές επιλογές, εγγυώνται όφελος για όλους τους πολίτες. Ιδίως, μάλιστα, για τους οικονομικά ασθενέστερους. Είναι μεταρρυθμίσεις αναγκαίες και κοινωνικά ωφέλιμες. Εξασφαλίζουν, κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, περισσότερες εκπαιδευτικές επιλογές στις νέες και τους νέους μας. Πάνε, όμως, και πάρα πέρα. Πάνε την Παιδεία μας πιο ψηλά. Αναβαθμίζουν την ποιότητά της. Διασφαλίζουν ουσιώδεις προϋποθέσεις  για τη βελτίωσή της. Ανοίγουν το δρόμο για την ανταπόκρισή της  στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Παραδοσιακά, τα Συστήματα Ανώτατης Εκπαίδευσης και ειδικότερα τα Πανεπιστήμια…

• αντανακλούν την εθνική διάσταση της εκπαίδευσης και της έρευνας, σε κάθε Χώρα.
• Συντελούν στην κοινωνική συνοχή και την οικονομική ανάπτυξη.
• Ανοίγουν δρόμους σε νέα γνωστικά πεδία.
• Εξοπλίζουν τις νέες και τους νέους με τα εφόδια που απαιτούνται για την επαγγελματική τους πορεία, τη συμμετοχή τους στην παραγωγική διαδικασία, τη διεκδίκηση υψηλού επιπέδου θέσεων στην αγορά εργασίας.

Το ερώτημα που τίθεται είναι απλό: Το Ελληνικό σύστημα ανταποκρίνεται, με επάρκεια, σ’ όλα αυτά;

Όλοι οι Έλληνες ξέρουμε πολύ καλά ποιά είναι η κατάσταση που διαμορφώθηκε, τα προηγούμενα χρόνια. Όλοι ξέρουμε τα προβλήματα που υπάρχουν. Ξέρουμε τις απαιτήσεις της Νέας Εποχής. Είναι κοινός τόπος ότι ο 21^ος αιώνας βρήκε το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα να λειτουργεί με χρόνιες αδυναμίες:

• Με έλλειμμα πνεύματος άμιλλας και κριτικής σκέψης.
• Με απουσία αξιολόγησης για τους εκπαιδευτικούς και τις εκπαιδευτικές διαδικασίες.
• Με μειωμένες, σε σύγκριση με τα διεθνή στοιχεία, μαθησιακές επιδόσεις.
• Με υψηλό κόστος δαπάνης για τις οικογένειες των μαθητών.

Μετά από μια σειρά πειραματισμών, που κράτησαν ένα τέταρτο του αιώνα, η Παιδεία στον Τόπο μας έφτασε, δυστυχώς,  να είναι το πιο βαρύ οικονομικό φορτίο για κάθε ελληνική οικογένεια.

• Έφτασε στο σημείο που το κάθε παιδί στο Λύκειο, στοιχίζει στην οικογένειά του γύρω στις 4 χιλ. ευρώ το χρόνο.
• Έφτασε η Χώρα στο σημείο να κατέχει -κατ’ αναλογία του πληθυσμού- το παγκόσμιο ρεκόρ στην εξαγωγή φοιτητών. Έχουμε περισσότερους από 60 χιλ. φοιτητές στα πανεπιστήμια του εξωτερικού.
• Μας πνίγει η ανεργία, αλλά χρηματοδοτούμε με το φοιτητικό συνάλλαγμά μας τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στο εξωτερικό.
• Αναγνωρίζουμε στην πράξη τα μη κρατικά πανεπιστήμια, που λειτουργούν ακόμα και στα Βαλκάνια, αλλά δεν επιτρέπουμε την ίδρυσή τους στη Χώρα μας.
• Έχουμε μη κρατικά σχολεία, πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά απαγορεύουμε την ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων.

 Αυτή είναι η κληρονομιά του παρελθόντος. Αυτή είναι η αλήθεια. Δεν ωραιοποιούμε καταστάσεις, με τις οποίες δεν συμφωνούμε. Δεν βοηθούν ισχυρισμοί που προσκρούουν στην καθημερινή εμπειρία των πολιτών. Δεν βελτιώνονται τα πράγματα, ούτε με σιωπή απέναντι στις ανεπάρκειες, που άφησε πίσω του το παρελθόν, ούτε με αντιδράσεις που συντελούν στη συντήρηση του χτες. Το έλλειμμα ποιότητας, η απουσία αξιολόγησης, η φοβία μπροστά στην πρόοδο, είναι ζημιά για όλους. Η κληρονομιά του χτες είναι πιο βαρειά για τους οικονομικά ασθενέστερους και όχι για τους ισχυρούς. Και την κληρονομιά αυτή είναι απόφασή μας να την αλλάξουμε. Αυτό δεσμευτήκαμε, αυτό οφείλουμε να πράξουμε και αυτό κάνουμε. Είναι απαίτηση της κοινωνίας. Είναι αξίωση του μέλλοντος, που μας προκαλεί επιτακτικά, όλες και όλους.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Διανύουμε την πρώτη δεκαετία του 21^ου αιώνα. Ο κόσμος έχει περάσει, εδώ και καιρό, το κατώφλι μιας νέας εποχής. Από τη μία διψά για αρχές και αξίες και από την άλλη απαιτεί να επενδύσουμε στην τεχνολογία, την έρευνα, την καινοτομία. Τα νέα δεδομένα, η παγκοσμιότητα, η ψηφιακή επανάσταση, η ταχύτητα των εξελίξεων, η ένταση του διεθνούς ανταγωνισμού, επηρεάζουν, ολοένα και περισσότερο, τις οικονομικές και κοινωνικές δομές, σ’ ολόκληρο τον Κόσμο. Προκαλούν καταλυτικές επιδράσεις στην Οικονομία, την παραγωγή, τη διακίνηση προϊόντων και υπηρεσιών, την επικοινωνία. Οικονομικές και κοινωνικές σταθερές, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν δεδομένες, μετεξελίσσονται ραγδαία. Νέοι επαγγελματικοί κλάδοι αντικαθιστούν παραδοσιακά επαγγέλματα, που σταδιακά εξαφανίζονται. Νέες θέσεις εργασίας απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις  και νέες δεξιότητες. Νέα δεδομένα, που μετεξελίσσονται ραγδαία, εγείρουν νέες και αυξημένες απαιτήσεις από τα εκπαιδευτικά συστήματα. Απαιτούν προσαρμογή. Έμφαση στις νέες τεχνολογίες. Ποιότητα. Ευκαιρίες για όλους. Διαρκή, δια βίου εκπαίδευση.

Η συζήτηση αυτή βρίσκεται, ήδη, στην επικαιρότητα στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες. Αφορά, όμως, ακόμη πιο πολύ, τη δική μας Χώρα. Κι αυτό για δύο πολύ σοβαρούς λόγους:

Πρώτον, γιατί μείναμε πίσω στα χρόνια που πέρασαν. Και

Δεύτερον, γιατί έχουμε ανθρώπινο δυναμικό ικανό να βρίσκεται στην πρωτοπορία.

Τα κεντρικά ερωτήματα -ερωτήματα που τίθενται εδώ και καιρό- είναι ξεκάθαρα:

• Τί Παιδεία θέλουμε;
• Πώς την πετυχαίνουμε;
• Με ποιές πολιτικές;
• Απαντάμε στις προκλήσεις της εποχής, ή μένουμε απαθείς και αδρανείς;
• Εφαρμόζουμε πολιτικές που εξασφαλίζουν την πρόοδο, ή παραμένουμε καθηλωμένοι στη συντηρητική διαχείριση ξεπερασμένων πολιτικών;

Στα ερωτήματα αυτά οφείλουμε να απαντήσουμε όλοι. Με ευθύνη. Χωρίς κινδυνολογίες. Χωρίς λαϊκισμούς που αφαιρούν, αντί να προσθέτουν. Αλλά και χωρίς ωραιοποιήσεις. Χωρίς στρογγυλέματα. Χωρίς υπεκφυγές. Στα ερωτήματα αυτά, απαντούν, ήδη, οι πολίτες με τα αιτήματά τους. Απαντά η μεγάλη κοινωνική συμμαχία των αλλαγών και των μεταρρυθμίσεων.

Το τελικό συμπέρασμα -και δεν είναι καθόλου καινούριο- προβάλλεται πλέον, από ολόκληρη την κοινωνία: Όταν όλα γύρω μας αλλάζουν, η Παιδεία δεν μπορεί να παραμένει στάσιμη, αιχμάλωτη σε αγκυλώσεις του παρελθόντος, αποκομμένη από το διεθνές περιβάλλον! Όταν ένα σύστημα Παιδείας παράγει, σε μεγάλο βαθμό, άνεργους πτυχιούχους, χρειάζεται αλλαγές. Γενναίες αλλαγές. Αυτή είναι η προοδευτική πολιτική: Οι στοχευμένες αλλαγές. Οι τολμηρές μεταρρυθμίσεις.

Βρισκόμαστε, ήδη, σε ένα κρίσιμο σημείο. Στο σημείο των αποφάσεων, που οδηγούν σε ουσιαστικές λύσεις. Στο σημείο που υποχρεούμαστε να μετατρέψουμε το σκεπτικισμό και τη φοβία για το καινούργιο σε βούληση και δημιουργία. Να μετατρέψουμε την αμηχανία και την απραξία του παρελθόντος σε δράση. Την αβεβαιότητα του χτες, σε εμπιστοσύνη για το μέλλον.

Χρειάζεται, λοιπόν, να παίρνουμε θέση απέναντι στις παθογένειες και τα προβλήματα του χτες. Να προωθούμε αλλαγές που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των καιρών. Να αλλάζουμε τα πράγματα προς το καλύτερο. Χρειαζόμαστε νέους δρόμους: Αποτελεσματική και ποιοτικά αναβαθμισμένη Παιδεία. Ικανή να βοηθά τους νέους μας να πετυχαίνουν. Να αντεπεξέρχονται στις σύγχρονες προκλήσεις. Να κερδίζουν τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται μπροστά τους. Αυτή είναι η ρεαλιστική, η σύγχρονη, η προοδευτική πολιτική. Η πολιτική που στοχεύει στο μέλλον. Που αλλάζει τα πράγματα. Που εξασφαλίζει περισσότερες ευκαιρίες για όλους. Αυτό απαιτούν οι περιστάσεις. Αυτό ζητούν οι πολίτες. Αυτό είναι το χρέος μας στο σήμερα και το αύριο της Πατρίδας μας.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Στο διάστημα που πέρασε, από την ανάληψη της ευθύνης για τη διακυβέρνηση έως σήμερα,…

• Συγκροτήσαμε, όπως είχαμε δεσμευτεί, το Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας, ένα υπερκομματικό όργανο, με επιστήμονες κύρους και λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τις εισηγήσεις του.
• Θέσαμε σε εφαρμογή συγκροτημένη στρατηγική για την αναβάθμιση του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
• Προωθήσαμε, σημαντικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, που συνδέουν την ελληνική εκπαίδευση με το διεθνές γίγνεσθαι: Αλλαγές που αποβλέπουν στη συνάρτηση των σπουδών με τις σύγχρονες ανάγκες, την αναγνώριση σπουδών και προσόντων σε πλαίσιο διαφάνειας και εμπιστοσύνης, τη διασύνδεση της Παιδείας με κέντρα έρευνας και δυναμικές επιχειρήσεις, τη συνεργασία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, την έμφαση, όχι μόνο στη διδασκαλία, αλλά και στην έρευνα.
• Υπενθυμίζω το νόμο για τη διασφάλιση της ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση:
• Εισάγει σταδιακά την αξιολόγηση, ώστε να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται υπαρκτές αδυναμίες, αλλά και να προάγεται ο ανταγωνισμός προσφοράς και ποιότητας.
• Εξασφαλίζει την ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ ελληνικών και ξένων ΑΕΙ.
• Συνδέει τα πτυχία με την εσωτερική και ευρωπαϊκή αγορά εργασίας.
• Υπενθυμίζω την αναδιοργάνωση του συστήματος και την επανίδρυση του Οργανισμού Αναγνώρισης Πανεπιστημιακών Τίτλων. Εξυγιαίνει, απλοποιεί και επισπεύδει τις ακολουθητέες διαδικασίες, διασφαλίζοντας, ταυτόχρονα, διαφάνεια και αντικειμενικότητα.
• Υπενθυμίζω τη θεσμοθέτηση ολοκληρωμένου συστήματος υποδομών για τη δια βίου εκπαίδευση, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
• Υπενθυμίζω το νόμο για την ίδρυση Διεθνούς Πανεπιστημίου, με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Συνιστά το πρώτο άνοιγμα της Ελληνικής Ανώτατης Εκπαίδευσης πέρα από τα σύνορά μας.
• Υπενθυμίζω το νόμο για την Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση. Δίνει στα Τεχνολογικά Ιδρύματα της Χώρας τη δυνατότητα να αναπτύξουν νέα δυναμική.

Κάναμε, στα δύο χρόνια που πέρασαν, σημαντικά βήματα. Πολλά έχουν, ήδη, αλλάξει. Έχει αλλάξει, κυρίως, η επικίνδυνη αντίληψη της ήσσονος προσπάθειας, που κυριαρχούσε. Παραμερίζεται η μοιρολατρία και η αναβλητικότητα. Παραμερίζεται η αντίληψη ότι τίποτα δεν γίνεται σε αυτόν τον Τόπο. Η αντίληψη που δεν άφησε τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ να παράγουν πολιτικές επίλυσης των προβλημάτων. Η αντίληψη που σηματοδότησε την πλήρη αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις αλλαγές που συντελούνται  σήμερα στον Κόσμο.

Το νερό μπήκε, ήδη, στ’ αυλάκι. Χρειάζονται, όμως, πολλά ακόμη. Χρειάζεται τώρα να συνεχίσουμε τις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις, για να δώσουμε τέλος στις παθογένειες του χθες. Χρειάζεται να συνεχίσουμε τις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις για να βελτιώσουμε το επίπεδο σπουδών. Να διασφαλίσουμε περισσότερες ευκαιρίες και ίσες δυνατότητες στους νέους μας. Να μειώσουμε το κόστος που σηκώνουν οι ελληνικές οικογένειες. Σ’ αυτό το δρόμο βρισκόμαστε. Σ’ αυτούς τους στόχους κατευθυνόμαστε. Με διάλογο, συνεννόηση, σύνθεση. Αλλά και με αποφασιστικότητα.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Έρχομαι τώρα στο πρώτο από τα δύο θέματα που έθεσε με την επιστολή της προς την Πρόεδρο της Βουλής η κα Παπαρήγα. Πράγματι, το Υπουργείο Παιδείας προετοιμάζει, εδώ και καιρό, από τον περασμένο Οκτώβριο, την αναμόρφωση του νόμου – πλαισίου για τα ΑΕΙ. Η επεξεργασία των σχετικών νέων ρυθμίσεων βρίσκεται, ήδη, σε προχωρημένο στάδιο. Επιζητήσαμε στο διάστημα που πέρασε – και συνεχίζουμε να επιζητούμε – κάθε γόνιμη άποψη και ιδέα. Ήμασταν και είμαστε ανοικτοί στο διάλογο. Διάλογο ουσίας. Διάλογο για να αλλάξουμε τα πράγματα. Για να κάνουμε βήματα μπροστά. Για να μπορέσουν τα Πανεπιστήμιά μας ν’ ανταποκριθούν στην πρόκληση της Κοινωνίας της Γνώσης.

Χρειάζονται για το σκοπό αυτό στοχευμένες μεταρρυθμίσεις.

• Χρειάζεται να αποκτήσουν τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα πραγματική αυτονομία: ευέλικτη διοικητική αυτοτέλεια, αποτελεσματική οικονομική διαχείριση, αλλά και δυνατότητες προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων.
• Χρειάζεται να υιοθετούν προγράμματα στρατηγικού σχεδιασμού και διαδικασίες, μέσα από τις οποίες, αφενός να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται υπαρκτές αδυναμίες, και αφετέρου, να προάγεται η άμιλλα, ο ανταγωνισμός, η ποιότητα, η προσφορά.
• Χρειάζεται να συνδέσουν τη λειτουργία τους με το μέλλον των αποφοίτων τους.
• Να ενισχύσουν την έρευνα και την καινοτομία, αναπτύσσοντας συνεργασίες με ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια του εξωτερικού και επιχειρήσεις.
• Να δώσουν έμφαση στην κινητικότητα των φοιτητών και των καθηγητών τους στον Ευρωπαϊκό Χώρο της Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Με αυτούς τους φιλόδοξους στόχους, με συνέπεια στο Κυβερνητικό Πρόγραμμά μας,

με τη συμβολή του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας, με αξιοποίηση του πορίσματος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων, αλλά και των απόψεων που αναπτύχθηκαν στη Σύνοδο των Πρυτάνεων, με ευρύτατο διάλογο ανάμεσα στο Υπουργείο Παιδείας και την Πανεπιστημιακή Κοινότητα, προχωρούμε στο επόμενο βήμα: Προετοιμάζουμε την τροποποίηση του Νόμου-Πλαισίου για τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Για τον ίδιο σκοπό συναντήθηκα και ο ίδιος, μόλις πρόσφατα, με τους Πρυτάνεις και πρέπει να σας πω ότι είχαμε μια πολύ γόνιμη συζήτηση ποιότητας και ουσίας για το μέλλον των Πανεπιστημίων μας.

Βασικοί άξονες της μεταρρύθμισης που προτείνουμε είναι…

Πρώτον: Η ενίσχυση της συνταγματικά κατοχυρωμένης αυτοδιοίκησης των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων,  με την κατάρτιση Οργανισμών και Εσωτερικών Κανονισμών Λειτουργίας.

Δεύτερον: Η καθιέρωση τετραετούς ακαδημαϊκού-αναπτυξιακού προγραμματισμού για την επίτευξη των στόχων και την ανταπόκριση στην αποστολή τους.

Τρίτον: Η καθιέρωση του θεσμού του Συνηγόρου των ΑΕΙ, τα καθήκοντα του οποίου

θα ασκούνται από το Συνήγορο του Πολίτη.

Τέταρτον: Η προώθηση μέτρων για τη διαφάνεια και τη δημοσιότητα και η συγκρότηση Επιτροπής Δεοντολογίας σε κάθε Ίδρυμα.

Πέμπτον: Η κωδικοποίηση του νομοθετικού πλαισίου για τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τα καθήκοντα των μελών του Διδακτικού Προσωπικού.

Έκτον: Η κατάργηση του μοναδικού διανεμόμενου συγγράμματος για κάθε μάθημα και η καθιέρωση ειδικής κάρτας, που δίνει τη δυνατότητα επιλογής από συγκεκριμένο κατάλογο συγγραμμάτων.

Έβδομον: Ο ορισμός ανώτατου χρονικού ορίου για τις προπτυχιακές σπουδές και η εισαγωγή εγγυήσεων αδιάβλητης εξέτασης.

Όγδοον: Η διασφάλιση ουσιαστικού σεβασμού στο Πανεπιστημιακό Άσυλο, που δεν μπορεί, ούτε να θίγει την ελευθερία, ούτε να υποθάλπει εγκληματικές ενέργειες, καταστροφικές δράσεις, ή βίαιες επιθέσεις εναντίον διδασκόντων και διδασκομένων.

Στόχος του νομοσχεδίου είναι…

• Η αναβάθμιση του επιπέδου σπουδών.
• Η προώθηση της έρευνας και της καινοτομίας.
• Η προσήλωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής.
• Η εφαρμογή κανόνων διαφάνειας.
• Η σύνδεση των ακαδημαϊκών ελευθεριών με το σεβασμό στις ανθρώπινες αξίες.

Στόχος είναι η ενίσχυση της δυνατότητας που έχει η Ανώτατη Εκπαίδευση…

• να συμβάλλει στη δημιουργία νέων και καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας,
• να συμβάλλει στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής,
• να συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Έρχομαι τώρα, στο δεύτερο από τα θέματα που θίγει η Γενική Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος: Στην πρότασή μας, δηλαδή, για τη μεταρρύθμιση του άρθρου 16 του Συντάγματος. Οι θέσεις μας, στο θέμα αυτό, είναι γνωστές, εδώ και πολλά χρόνια. Και μάλιστα θέλω να υπογραμμίσω ότι η υιοθέτησή τους  από τη σημερινή ηγεσία του ΠΑΣΟΚ συνιστά θετική εξέλιξη. Είναι κρίμα βέβαια, που χάθηκε η ευκαιρία του 2001. Έστω και τώρα, όμως, είναι σημαντικό να προχωρήσουμε με την πιο πλατειά συναίνεση.

Εισηγούμαστε, πρώτ’ απ’ όλα, να τεθεί ως προμετωπίδα στο άρθρο αυτό η σύνδεση της Παιδείας με τον ελληνικό και, κατ’ επέκταση, με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Όλοι, άλλωστε, συμφωνούμε ότι ο Πολιτισμός είναι το πιο σπουδαίο κεφάλαιο της Πατρίδας μας. Λειτουργεί ως γέφυρα διεθνούς συνεργασίας και δύναμη ειρήνης. Είναι μοχλός για την ανάπτυξη και την εξέλιξη της Χώρας μας στον 21^ο αιώνα. Είναι έμπνευση και αισιοδοξία. Δύναμη και αυτοπεποίθηση. Συνεκτικός ιστός της κοινωνίας μας. Εφόδιο ποιότητας στη ζωή. Όλα αυτά αναδεικνύουν ένα κοινό χρέος. Το χρέος να μετουσιώσουμε τον Πολιτισμό μας σε καθημερινή πράξη. Να δώσουμε έμφαση στην παραγωγή Πολιτισμού. Να δώσουμε προτεραιότητα στην παραγωγή Παιδείας. Αυτό είναι το πρώτο στοιχείο με το οποίο θέλουμε να εμπλουτίσουμε το άρθρο 16 του Συντάγματος.

 Κεντρική επιδίωξή μας είναι η απελευθέρωση της δύναμης της Παιδείας. Πρότασή μας είναι να κατοχυρωθεί ρητά, όπως είχαμε προτείνει ήδη από το 1997, η δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων μη κρατικού, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Τι σημαίνει αυτό;

Πρώτον: Να διευκρινιστεί ότι είναι δυνατή-πάντοτε κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις- η δημιουργία μη δημόσιων φορέων Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Δεύτερον: Να οριοθετηθεί η έννοια της Ανώτατης Εκπαίδευσης, με τρόπο που εγγυάται την ορθολογική ανάπτυξή της, αλλά και την επιτυχή ανταπόκρισή της στις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού και γενικότερα του διεθνούς εκπαιδευτικού περιβάλλοντος.

Τρίτον: Να υπογραμμίζεται, με τρόπο απόλυτα σαφή, ότι η Παιδεία παραμένει δημόσιο αγαθό και ότι η παροχή της από μη δημόσιους φορείς γίνεται μόνο κάτω από την αυστηρή εποπτεία του Κράτους.

Τέταρτον: Να προβλέπεται ρητά ότι τα προσόντα των διδασκόντων στα μη κρατικά ιδρύματα θα είναι αντίστοιχα με εκείνα των διδασκόντων στα κρατικά ιδρύματα και να κατοχυρώνεται η αξιολόγηση όλων.

Πέμπτον: Να υπογραμμίζεται ρητά η υποχρέωση διασφάλισης υψηλής ποιότητας υπηρεσιών, σε όλο το φάσμα της Ανώτατης Εκπαίδευσης και να αναδεικνύεται, με σαφήνεια, η σημασία που αποδίδει η Πολιτεία στο στόχο αυτό.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η στασιμότητα, η αδράνεια, η συντήρηση, ο συμβιβασμός με καταστάσεις και φαινόμενα που κρατούν καθηλωμένη την κοινωνία δεν μπορεί να συνεχίζεται. Χρέος όλων μας είναι να συνεχίσουμε τον κύκλο των αλλαγών και των μεταρρυθμίσεων σε όλους τους τομείς. Στην Οικονομία, το Κράτος, την Παιδεία. Αυτό χρειάζεται ο Τόπος και αυτό απαιτούν οι πολίτες από την πολιτική.

Είναι περισσότερο από βέβαιο ότι οι τομές και οι μεταρρυθμίσεις στο χώρο της Παιδείας μπορούν να δώσουν ώθηση στον Τόπο, μπορούν να σηκώσουν την Πατρίδα μας, ακόμη πιο ψηλά. Μπορούν να οπλίσουν την κοινωνία μας, τις νέες και τους νέους μας, με σύγχρονα και επαρκή εφόδια για την ατομική προκοπή και τη συλλογική πρόοδο. Μπορούν να συμβάλουν στο όραμά μας για μια δυναμική και δίκαιη κοινωνία. Η αναβάθμιση της ποιότητας των σπουδών, αλλά και το επίσημο άνοιγμα της πόρτας για την ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών Ανώτατων Ιδρυμάτων, είναι ζητήματα πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης. Οι μεταρρυθμίσεις που προωθούνται και στις δύο περιπτώσεις αποβλέπουν σε ξεκάθαρους αναπτυξιακούς και κοινωνικούς στόχους.

Ιδίως μάλιστα…

 Πρώτον: Στην αναβάθμιση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και την προσαρμογή της

στα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Οι πτυχιούχοι μας να αξιοποιούν τη γνώση που αποκτούν οπουδήποτε βρεθούν.

Δεύτερον: Στην ενίσχυση της έρευνας και της παραγωγής νέας γνώσης, αλλά και τη σύνδεση της Παιδείας με την παραγωγική διαδικασία και την αγορά εργασίας. Οι πτυχιούχοι μας να βρίσκουν δουλειά στο χώρο που επιλέγουν, αντί να βάζουν τα πτυχία τους στο ράφι.

Τρίτον: Στο δραστικό περιορισμό της παραπαιδείας. Οι οικογένειες των μαθητών του Λυκείου να μην επιβαρύνονται με το σημερινό τεράστιο κόστος.

Τέταρτον: Στη συγκράτηση της μετανάστευσης φοιτητών. Η Ελλάδα να εισάγει αντί να εξάγει φοιτητές.

Πέμπτον: Στη διευκόλυνση της πρόσβασης όλων στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Οι νέες και οι νέοι μας να έχουν περισσότερες εκπαιδευτικές επιλογές.

Έκτον: Στην αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού της Χώρας και τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, σε τομείς έντασης γνώσης.

Έβδομον: Στην προώθηση του κοινού στόχου μας να γίνει η Ελλάδα κέντρο Παιδείας  και Πολιτισμού για την ευρύτερη περιοχή.

Όγδοον: Στην έγκαιρη και οργανωμένη εναρμόνιση της Χώρας μας με τις πολιτικές και τις τάσεις που αναπτύσσονται στην Ε.Ε.. Η Ελλάδα να περάσει στην πρωτοπορία. Έχουμε τις δυνατότητες. Έχουμε τις ικανότητες. Έχουμε και την πολιτική βούληση γι’ αυτό.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

 Τα προβλήματα δεν περιμένουν. Η κοινωνία απαιτεί λύσεις. Οι πολίτες αξιώνουν στάση ευθύνης: Θέσεις, προτάσεις, πολιτικές. Και αυτό μας αφορά όλους. Όλους τους κοινωνικούς εταίρους. Την κυβέρνηση, τα κόμματα, την πανεπιστημιακή κοινότητα, τους νέους της Χώρας μας. Η κοινωνία απαιτεί συνεννόηση, συνεργασία, σύνθεση απόψεων. Αυτή είναι η πολιτική μας επιλογή. Αυτή είναι η βούλησή μας. Να βγούμε δυνατά στη νέα ευρωπαϊκή και διεθνή πραγματικότητα. Να επενδύσουμε στη δύναμη που δίνουν οι δεξιότητες και η γνώση, η Παιδεία και ο Πολιτισμός. Να προχωρήσουμε με εμπιστοσύνη στις νέες και τους νέους μας, στο ανθρώπινο κεφάλαιο του Τόπου μας. Με σιγουριά και αισιοδοξία για το αύριο.

Το εκπαιδευτικό σύστημα για την Ελλάδα του μέλλοντος…

• δεν μπορεί να είναι στατικό και ξεπερασμένο από τη διαρκή παραγωγή καινούργιων γνωστικών δεδομένων.
• Δεν μπορεί να είναι εσωστρεφές, απομονωμένο από όσα συμβαίνουν στο διεθνή χώρο.
• Δεν μπορεί να παραμένει αδιάφορο στην κοινή διαπίστωση ότι παράγει άνεργους πτυχιούχους.

Το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει…

• να παρέχει υψηλού επιπέδου μόρφωση σε όλους τους νέους μας.
• Να διασφαλίζει διαρκή προσαρμογή στο συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον γνώσεων και τεχνολογιών.
• Να έχει δυναμική, κύρος και όραμα.
• Να λειτουργεί ως ατμομηχανή για την ανάπτυξη.
• Να λειτουργεί ως μοχλός για τη δίκαιη αναδιανομή εισοδήματος.
• Να διαπλάθει πολίτες ελεύθερους και υπεύθυνους. Πολίτες με κοινωνικότητα και ερευνητικό πνεύμα. Με δημιουργικότητα και επαρκή εφόδια για την πρόοδό τους.

Αυτός είναι ο τελικός στόχος μας: Η ανάπτυξη, η πρόοδος, η ευημερία. Η καλύτερη ζωή για όλους τους πολίτες. Αυτό το δρόμο επιλέγουμε. Δρόμο ανοικτό για όλες και όλους. Δρόμο που περνά μέσα από ένα υψηλής ποιότητας σύστημα Παιδείας. Αυτός είναι ο στόχος των αλλαγών και των μεταρρυθμίσεων που προωθούμε. Γι’ αυτό το σκοπό εργαζόμαστε. Με τη θέληση να πετύχουμε όλοι μαζί. Να χτίσουμε μια κοινωνία περισσότερων ευκαιριών και δυνατοτήτων. Μια πιο συνεκτική κοινωνία. Μια πιο δίκαιη κοινωνία. Να χτίσουμε την Ελλάδα που κερδίζει το μέλλον.