Ομιλία του Πρωθυπουργού στη Βουλή για την Παιδεία

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Αθήνα, 24 Νοεμβρίου 2006

ΟΜΙΛΙΑ

ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

ΣΤΗΝ ΠΡΟ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ

ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Πριν μπούμε στο θέμα της σημερινής συζήτησης, θέλω να αναφερθώ στο επεισόδιο αστυνομικών οργάνων σε βάρος φοιτητή στη Θεσσαλονίκη. Δεν πρόκειται να υπεισέλθω, ούτε σε επιμέρους χειρισμούς, ούτε βέβαια στη δικαστική έρευνα. Θέλω όμως να υπογραμμίσω ρητά, κατηγορηματικά και για τελευταία φορά, ότι συμπεριφορές βιαιότητας και κατάχρησης εξουσίας, από οποιονδήποτε, δεν γίνονται ανεκτές. Είναι αδιανόητες, είναι απαράδεκτες. Τις αποδοκιμάζουμε και τις καταδικάζουμε απερίφραστα. Δόθηκαν αυστηρές οδηγίες για την απόδοση ευθυνών, όπου υπάρχουν. Ασκήθηκε άμεσα πειθαρχικός έλεγχος και επιβλήθηκαν ήδη πειθαρχικές κυρώσεις. Υπήρξαν συνέπειες στους υπεύθυνους, αλλά και ξεκάθαρες τοποθετήσεις της Κυβέρνησης, που εκφράζουν και την πάγια θέση και την ευαισθησία της. Και, βέβαια, υπάρχει σε εξέλιξη δικαστική έρευνα. Τίποτε δεν καλύπτεται.

Θέλω, ωστόσο, να σημειώσω ότι η γενίκευση είναι λάθος. Καταχρηστικές ενέργειες αστυνομικών οργάνων εκθέτουν το Σώμα και αδικούν το σύνολο των μελών του. Εκθέτουν το σύνολο των αστυνομικών, που εργάζονται με αυτοθυσία, με αυταπάρνηση για την προστασία της ζωής και της περιουσίας όλων των πολιτών.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Ο πολιτικός διάλογος είναι οξυγόνο Δημοκρατίας. Οι κοινοβουλευτικές συζητήσεις μπορεί να συνεισφέρουν πολλά στην αντιμετώπιση προβλημάτων και τη διασφάλιση νέας προοπτικής. Ιδίως, μάλιστα, εάν καταλήγουν σε σύνθεση απόψεων, προτάσεων και ιδεών. Αυτό περιμένουν σήμερα οι πολίτες και αυτό ακριβώς επιδιώκουμε. Οφείλω, πρώτ’ απ’ όλα, να αναγνωρίσω ότι η αναστάτωση στο χώρο της Παιδείας -την οποία επικαλείται για τη σημερινή συζήτηση ο Πρόεδρος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α- δεν ήταν ευχάριστη για κανέναν. Είχε κόστος για όλους: τους μαθητές, τις οικογένειές τους, τους ίδιους τους δασκάλους, ολόκληρη την κοινωνία.

Οφείλω ακόμη να επισημάνω ότι πολλά από τα ζητήματα που τέθηκαν, σ’ όλο αυτό το διάστημα -ζητήματα που τίθενται και στην επιστολή για τη σημερινή συζήτηση – ήταν εντελώς ξένα προς τα αρχικά αιτήματα των δασκάλων.

• Οι καταλήψεις Λυκείων και ορισμένων Πανεπιστημιακών Σχολών,
• η απόπειρα σύνδεσης της απεργίας στα Δημοτικά με τις αλλαγές στα Πανεπιστήμια,
• η επίκληση του άρθρου 16, ως άλλοθι σε κινήσεις που στρέφονταν εναντίον της αναβάθμισης του Δημόσιου Πανεπιστημίου, έτειναν στη διεύρυνση της αναστάτωσης και τη δημιουργία σύγχυσης.

Όμως! Μέσα από όλα αυτά, προέκυψαν και ορισμένα πολύ σημαντικά συμπεράσματα. Ουδέν κακόν αμιγές καλού. Και το λέω αυτό διότι, μέσα από τα αιτήματα που προβλήθηκαν, μέσα από την αντιπαράθεση απόψεων που εκδηλώθηκε, μέσα από την επέκταση του διαλόγου σ’ ολόκληρη την κοινωνία, αναδείχθηκαν καθημερινά προβλήματα και χρόνιες παθογένειες του εκπαιδευτικού συστήματος. Ακούστηκαν απόψεις και θέσεις νέων ανθρώπων, με ωριμότητα και θέληση να αλλάξουν τα πράγματα. Υπήρξε ενεργοποίηση της εκπαιδευτικής κοινότητας για την αναβάθμιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου. Κινητοποιήθηκαν Έλληνες Πανεπιστημιακοί που διαπρέπουν στην Ελλάδα και σ’ ολόκληρο τον Κόσμο.

Μια σειρά στερεότυπα, που θεωρούνταν ταμπού, και αφήνονταν ανέγγιχτα από το φόβο του κομματικού κόστους, μπήκαν, ήδη, στην ημερήσια διάταξη του κοινωνικού διαλόγου. Δόθηκε καθολική καταφατική απάντηση, στο καίριο ερώτημα «αν χρειάζονται αλλαγές στα Πανεπιστήμιά μας»! Αναγκάστηκε μάλιστα να προσχωρήσει στην ίδια θέση ακόμα και η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Και αυτό, μετά από πολλά χρόνια αδράνειας στην εξουσία και δυόμισι χρόνια περιπλάνησης ανάμεσα στην άρνηση και τη σιωπή.

Συμπέρασμα; Αναγνωρίζεται, πλέον, από όλους, ότι το Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα αντιμετωπίζει μικρά και μεγάλα προβλήματα, που δεν μπορεί να διαιωνίζονται άλλο. Αναγνωρίζεται, πλέον, από όλους, η ανάγκη για συγκροτημένη πορεία στοχευμένων μεταρρυθμίσεων, προσανατολισμένων στην αναβάθμιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου. Και η αναγνώριση αυτή, παραχώρησε, ήδη, τη θέση της στο «δια ταύτα». Αυτό είναι το πιο σημαντικό. Αυτή είναι, τώρα, η πρόκληση για την πολιτική. Για όλους μας.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η εκπαιδευτική κοινότητα, οι νέες και οι νέοι μας, οι οικογένειές τους, συνειδητοποιούν, πια, ότι ο 21^ος αιώνας βρήκε την Ελληνική Ανώτατη Εκπαίδευση…

• καθηλωμένη και στάσιμη,
• αρκετά πιο πίσω από το ευρωπαϊκό περιβάλλον και τα διεθνή πρότυπα,
• κατώτερη των δυνατοτήτων του ανθρώπινου-εκπαιδευτικού και φοιτητικού- δυναμικού μας.

Παρά τις σημαντικές νησίδες ποιότητας, τις οποίες κανείς, βέβαια, δεν μπορεί να αμφισβητήσει, το γενικό συμπέρασμα είναι ότι τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα στον Τόπο μας υστερούν απέναντι στα αιτήματα και τις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας.

• Η έλλειψη αξιολόγησης για τις μονάδες και τις διαδικασίες εκπαίδευσης, σε πλήρη αντίθεση με το αίτημα αναβάθμισης του Δημόσιου Πανεπιστημίου συνιστούσε, χρόνια τώρα, μια αναιτιολόγητη εσωτερική αντίφαση.
• Ο τρόπος εκλογής των πρυτανικών αρχών (σε σύγκρουση με τις αρχές της δημοκρατικής διαδικασίας) κατέληξε να υπηρετεί τις κομματικές μειοψηφίες, αντί να προάγει την αξιοκρατία, την αριστεία, τη διαφάνεια.
• Οι λεγόμενοι «αιώνιοι φοιτητές», φαινόμενο που δεν το συναντούμε πουθενά στον κόσμο, δημιουργεί στρεβλώσεις, που αποβαίνουν σε βάρος της πλειοψηφίας της φοιτητικής νεολαίας, αλλά και ολόκληρης της πανεπιστημιακής κοινότητας.
• Η πρακτική του ενός και μόνον συγγράμματος -άλλη παγκόσμια αποκλειστική πρωτοτυπία- μπορεί να αποφέρει τεράστια οφέλη σε ορισμένους, αλλά πάντως όχι και στους φοιτητές.
• Η κατάχρηση του «πανεπιστημιακού ασύλου», από στοιχεία ξένα προς την πανεπιστημιακή κοινότητα, υποσκάπτει το κύρος του θεσμού και αποβαίνει σε βάρος του σκοπού του.

Αναδεικνύεται, ταυτόχρονα, η κοινή διαπίστωση ότι η δήθεν «δωρεάν Παιδεία» κατέληξε, εδώ και πολλά χρόνια, να είναι ένα από τα πιο βαριά οικονομικά φορτία για κάθε οικογένεια, και, ιδίως, για τους οικονομικά ασθενέστερους.

Αποδεικνύεται, παράλληλα, μειωμένη σύνδεση του Πανεπιστημίου με την αναπτυξιακή και την παραγωγική διαδικασία, με την αγορά εργασίας, με την ίδια την κοινωνία.

Είναι γεγονός -και το βιώνουν χιλιάδες νέες και νέοι μας- ότι σε, πολλές περιπτώσεις, τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα παράγουν άνεργους πτυχιούχους. Είναι, ταυτόχρονα, αποδεδειγμένο και γνωστό σε όλους ότι κατέχουμε, κατ’ αναλογία βέβαια, του πληθυσμού, παγκόσμιο ρεκόρ στην εξαγωγή φοιτητών, τη στιγμή που η Χώρα μας μπορούσε να προσελκύει φοιτητές από το εξωτερικό και να δημιουργεί εδώ, αντί να τροφοδοτεί πέρα από τα σύνορά μας, νέες θέσεις εργασίας, σε τομείς έντασης γνώσης και όχι μόνο.

Το πιο σοβαρό αφορά μια σημαντική διάσταση κοινωνικής αδικίας, που αναπτύχθηκε σταδιακά, κάτω από ψευδεπίγραφα συνθήματα. Παραδοσιακά, το Ελληνικό Πανεπιστήμιο θεωρείτο -και ήταν πράγματι- το βασικό μέσο για την επαγγελματική, την κοινωνική και οικονομική άνοδο παιδιών από τα μεσαία και χαμηλότερα στρώματα, των αστικών κέντρων και της ελληνικής περιφέρειας. Αυτό – και το ξέρουμε όλοι – ήταν τόσο σημαντικό, που κατέστησε την αυξημένη πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο, καθολικό κοινωνικό ζητούμενο.

 Όμως! Η στασιμότητα, η καθήλωση του ελληνικού πανεπιστημίου, η αδυναμία του να αναπτυχθεί, άρχισε να περιορίζει τη συμβολή του στην κοινωνική και οικονομική εξέλιξη. Το χειρότερο είναι ότι η διαιώνιση της ίδιας κατάστασης, τροφοδοτούσε και τροφοδοτεί τάσεις που ακυρώνουν σταδιακά τον κοινωνικό χαρακτήρα της Ελληνικής Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης. Τροφοδοτούσε – και τροφοδοτεί – τάσεις που αποδυναμώνουν το ρόλο της Παιδείας, ως διαύλου για …

• τη δίκαιη αναδιανομή του εισοδήματος,
• την κοινωνική κινητικότητα,
• την ανέλιξη ικανών και άξιων νέων, από τα οικονομικά ασθενέστερα στρώματα του πληθυσμού.

Αυτή είναι η πραγματικότητα που διαμορφώθηκε μέσα από την ατολμία, την αδράνεια, το τέλμα του παρελθόντος. Μια πραγματικότητα που καλύπτεται, χρόνια τώρα, κάτω από την προστατευτική ασπίδα…

• βαθειά συντηρητικών αντιλήψεων,
• νοοτροπιών ελάχιστης προσπάθειας και
• κατεστημένων συμφερόντων.

Αλλά και -προπάντων μάλιστα- κάτω από τη συσκότιση ενός ανεύθυνου λαϊκισμού, που, ενώ επικαλείται ενδιαφέρον για τους οικονομικά ασθενέστερους, λειτουργεί τελικά σε βάρος τους.

Οι τάσεις αυτές είναι σήμερα η πιο μεγάλη πρόκληση για όλους. Είναι η πραγματικότητα που οφείλουμε να σταματήσουμε. Η πραγματικότητα που οφείλουμε ν’ αλλάξουμε. Αυτό, όμως, δεν μπορεί να γίνει παρά μόνο με έναν τρόπο: Με την αναβάθμιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου. Αυτός είναι ο στόχος μας. Και το στόχο αυτό τον υπαγορεύουν, πρώτ’ απ’ όλα, οι ανάγκες και τα αιτήματα της κοινωνίας. Η ανάγκη να επανακτήσει η Ανώτατη Εκπαίδευση τον κοινωνικό της ρόλο. Τη δύναμή της δηλαδή να παράγει νέα γνώση και να συμβάλλει στην ανάπτυξη, την απασχόληση, την ατομική προκοπή και τη συλλογική πρόοδο. Το επιβάλλει, ταυτόχρονα, η προοπτική του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Εκπαιδευτικού Χώρου, από τον οποίο δεν μπορεί να αυτοεξαιρεθούμε ως τελευταίοι εκφραστές της συντήρησης. Το απαιτούν οι παγκόσμιες εξελίξεις και η αδιαμφισβήτητη αξία που αποκτά η γνώση στο διεθνή συσχετισμό δυνάμεων.

Το εκπαιδευτικό σύστημα για την Ελλάδα του μέλλοντος…

• δεν μπορεί να είναι στάσιμο, αδρανές, καθηλωμένο, υποταγμένο σε συντηρητικές αντιλήψεις.
• Δεν μπορεί να παραδίδεται στην εσωστρέφεια και να απομονώνεται από όσα συμβαίνουν στο ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον.
• Δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από το ψέμα της συντήρησης, που συνοψίστηκε στη φράση «αυτή είναι η Ελλάδα»! Οφείλουμε να αντιταχθούμε στη μοιρολατρική αντίληψη ότι τίποτα δεν γίνεται σε αυτόν τον Τόπο. Οφείλουμε να «σπάσουμε» την αδράνεια που επέβαλε η ατολμία, ο φόβος του κομματικού κόστους και ο εφησυχασμός του παρελθόντος. Αυτός είναι ο δρόμος που επιλέξαμε. Και στο δρόμο αυτό πορευόμαστε απαρέγκλιτα.

Στο διάστημα που πέρασε, ψηφίσαμε, περίπου, 15 νόμους, με στόχο την αντιμετώπιση χρόνιων δυσλειτουργιών και την αναβάθμιση της Δημόσιας Εκπαίδευσης. Θυμίζω…

• την κατάργηση των εξετάσεων της Β΄ Λυκείου και τη μείωση των εξεταζόμενων μαθημάτων από 9 σε 6.
• την αναβάθμιση της δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης,
• την καθιέρωση αξιόπιστου και αντικειμενικού συστήματος επιλογής στελεχών της Εκπαίδευσης,
• την προώθηση ολοκληρωμένου συστήματος για τη Δια Βίου Μάθηση.

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα στην Ανώτατη Εκπαίδευση, υπενθυμίζω…

• την καθιέρωση θεσμικού πλαισίου αξιολόγησης για τη διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών,
• τη θέσπιση αντικειμενικών κριτηρίων και διαδικασιών διαφάνειας στις μετεγγραφές φοιτητών,
• την προώθηση κοινών Προγραμμάτων Μεταπτυχιακών Σπουδών, ανάμεσα σε ελληνικά και ξένα Πανεπιστήμια,
• την καθιέρωση Ευρωπαϊκού Συστήματος Μεταφοράς και Συσσώρευσης Πιστωτικών Μονάδων και Παραρτήματος Διπλώματος,
• το νομοθετικό πλαίσιο για την ίδρυση Διεθνούς Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και βέβαια, την έναρξη της προετοιμασίας για την κατάρτιση του προγράμματος σπουδών, τη στελέχωση και τη στέγασή του.

Υπογραμμίζω ακόμη ότι, με κοινή πρωτοβουλία των Υπουργείων Παιδείας και Ανάπτυξης, προωθείται η καθιέρωση σύγχρονου και αποτελεσματικού πλαισίου για την προώθηση της Έρευνας και της Τεχνολογίας.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η Κυβέρνηση έθεσε ως πρωταρχικό στόχο την αναβάθμιση της Ανώτατης Δημόσιας Εκπαίδευσης. Και αυτό μέσα από συνεχή διάλογο, συνεννόηση, σύνθεση.

• Συγκροτήσαμε-όπως είχαμε δεσμευτεί-Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας με υπερκομματική σύνθεση.
• Ξεκινήσαμε, από τον Ιανουάριο του 2005, δημόσια διαβούλευση, για τις αλλαγές που χρειάζονται.
• Έγιναν, έως σήμερα, περίπου 50 συνεδριάσεις της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής για θέματα Παιδείας και γύρω στις 20 συνεδριάσεις της Ολομέλειας και των Τμημάτων του Εθνικού Συμβουλίου. Υπήρξαν τακτικές συναντήσεις με τις οργανώσεις των εκπαιδευτικών, τη Σύνοδο των Πρυτάνεων, τη Σύνοδο των Προέδρων των ΤΕΙ.

Αναζητήθηκαν, παράλληλα, νέες ιδέες μέσω του ειδικού Δικτυακού Τόπου του Υπουργείου Παιδείας, στον οποίο έχουν κατατεθεί περισσότερες από 500 προτάσεις.

Παρουσιάσαμε, όπως είχαμε δεσμευτεί, την Πρότασή μας τον περασμένο Ιούνιο και έκτοτε συνεχίζουμε μια ανοικτή και απροκατάληπτη δημόσια διαβούλευση, τόσο στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, όσο και στο Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας.

Αξιοποιήσαμε για την κατάρτισή της ιδέες και απόψεις, που προέκυψαν απ’ όλους τους χώρους. Δεσμευτήκαμε, ταυτόχρονα -και το αποδεικνύουμε στην πράξη- να αξιοποιήσουμε, για τη συμπλήρωση και τη βελτίωση του αρχικού πλαισίου, κάθε τεκμηριωμένη και εφαρμόσιμη πρόταση, μακριά από ιδεοληψίες και κομματικές σκοπιμότητες. Κινηθήκαμε και κινούμαστε με ξεκάθαρο στόχο την αναβάθμιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου.

 Άμιλλα, κύρος, δυναμισμός, διαφάνεια, αξιοκρατία, προσαρμοστικότητα, διεθνής προσανατολισμός, κοινωνική λογοδοσία, είναι οι έννοιες που χαρακτηρίζουν τη μεταρρυθμιστική στρατηγική μας. Οι έννοιες που συνδιαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για την ποιοτική αναβάθμιση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Οι έννοιες που συνοψίζουν το εφικτό όραμα για τα Πανεπιστήμιά μας.

Στόχος είναι…

• η εξασφάλιση Παιδείας υψηλής ποιότητας για κάθε νέα και νέο,
• η αριστεία στην έρευνα και τη διδασκαλία,
• η εναρμόνιση θεσμών και δομών με το ευρωπαϊκό περιβάλλον και τα διεθνή πρότυπα.

Στόχος είναι να ανταποκρίνονται τα Πανεπιστήμιά μας, στις ακαδημαϊκές, τις τεχνολογικές, τις κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις.

• Να παράγουν και να μεταδίδουν νέα γνώση σε συνθήκες διδασκαλίας και μάθησης υψηλού επιπέδου.
• Να αποτελούν εστία προόδου και ελευθερίας για τους διδάσκοντες,
• τους ερευνητές, τους φοιτητές, την κοινωνία.
• Να ανταποκρίνονται σε υψηλά κριτήρια αξιοκρατίας, διαφάνειας και αποτελεσματικότητας.
• Να διαπλάθουν πολίτες με ελεύθερη κριτική σκέψη, υπεύθυνους και δημιουργικούς.
• Να λογοδοτούν στην κοινωνία.

Στόχος είναι να ενθαρρύνουμε, να στηρίξουμε, να κινητροδοτήσουμε την ανάπτυξη συνεργασιών με τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια του εξωτερικού, τις επιχειρήσεις, τον κόσμο της παραγωγής. Να ενισχυθεί η έρευνα και να συνδεθεί με την καινοτομία, με την παραγωγική διαδικασία, με την αγορά εργασίας. Να συνδεθούν τα Πανεπιστήμιά μας, με το επαγγελματικό μέλλον των αποφοίτων τους. Να συμβάλλουν…

• στη δημιουργία νέων και καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας,
• στην κοινωνική κινητικότητα,
• στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής,
• στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Στόχος είναι ο δραστικός περιορισμός της παραπαιδείας, έτσι ώστε οι ελληνικές οικογένειες να μην επιβαρύνονται με το σημερινό τεράστιο κόστος. Είναι η συγκράτηση της φοιτητικής μετανάστευσης και η πλήρης αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού της Χώρας. Είναι η κατάκτηση του κοινού οράματος για μια Ελλάδα που να λειτουργεί ως κέντρο Παιδείας και Πολιτισμού στην ευρύτερη περιοχή.

Η πρότασή μας αναπτύσσεται σε τρεις τομείς:

1^ον: Στην ενίσχυση της συνταγματικά κατοχυρωμένης αυτοδιοίκησης των Πανεπιστημίων. Προτείνονται, ανάμεσα στ’ άλλα,…

• η θέσπιση Εσωτερικών Κανονισμών Λειτουργίας σε όλα τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα,
• η καθιέρωση ακαδημαϊκού προγραμματισμού, που να εγγυάται την επίτευξη των στόχων τους,
• η απαλλαγή τους από περιττές γραφειοκρατικές διαδικασίες,
• η μεγαλύτερη ευελιξία στον προϋπολογισμό τους,
• η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Κοσμητείας των Σχολών και των Γενικών Συνελεύσεων των Τμημάτων,
• η θεσμοθέτηση Συνηγόρου των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, στον οποίο να καταφεύγουν όλα τα μέλη τους, φοιτητές και πανεπιστημιακοί,
• η θέσπιση φορολογικών κινήτρων για δωρεές προς τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα,
• η ουσιαστική προστασία του Πανεπιστημιακού ασύλου.

 2ον: Σε ό,τι αφορά τα μέλη του Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού: Προτείνονται, πρώτ’ απ’ όλα, πρόσθετες εγγυήσεις αξιοκρατίας κατά την εκλογή των μελών του. Ιδίως, μάλιστα, η συμμετοχή μελών που προέρχονται από άλλα Τμήματα του ίδιου, ή άλλου Πανεπιστημίου. Προτείνονται ακόμη:

• Επιτροπή Δεοντολογίας.
• Εναρμόνιση της ελληνικής πρακτικής σε ό,τι αφορά την απασχόληση Διδακτικού Προσωπικού στα ευρωπαϊκά πρότυπα.
• Διασύνδεση ανάμεσα στο επιστημονικό προσωπικό Πανεπιστημίων και ερευνητικών φορέων.

 3ον: Σε ό,τι αφορά τις σπουδές και τους φοιτητές:

• Άμεση και καθολική συμμετοχή των φοιτητών στην ανάδειξη των οργάνων των ΑΕΙ.
• Καθιέρωση Συμβούλων Σπουδών, καθώς και Υπηρεσίας Στήριξης των Φοιτητών σε κάθε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα.
• Ανταποδοτικές υποτροφίες και άτοκα δάνεια σε φοιτητές που έχουν ανάγκη.
• Καθορισμός ανώτατης διάρκειας σπουδών, με ειδικές προβλέψεις για τους εργαζόμενους φοιτητές και δυνατότητα διακοπής και παράτασης.
• Πρόβλεψη για δυνατότητα εξέτασης από 3μελή εξεταστική επιτροπή.
• Ακαδημαϊκές σπουδές και σε ξένη γλώσσα.
• Δωρεάν διανομή πανεπιστημιακών συγγραμμάτων, με δυνατότητα επιλογής από τους ίδιους τους φοιτητές.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η μεταρρύθμιση στην Παιδεία, δεν είναι μια στιγμιαία διαδικασία. Είναι μια διαρκής πορεία στην κατάκτηση εφικτών στόχων. Είναι μια συνεχής διαδικασία. Μ’ αυτό το πνεύμα, χαράξαμε συγκροτημένο Σχέδιο Πορείας για την επόμενη περίοδο. Υπογραμμίζω, στο σημείο αυτό, ότι στο Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς, για την περίοδο 2007-2013 ορίσαμε ως βασικό πυλώνα την Εκπαίδευση και τη Δια Βίου Μάθηση.

Το νέο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του υπουργείου Παιδείας, εναρμονισμένο στις κοινοτικές κατευθύνσεις και τους στόχους της Λισσαβόνας, αποβλέπει σ’ ένα, κυρίως, στόχο: Στην αναβάθμιση της Δημόσιας  Εκπαίδευσης. Αποβλέπει στην άμεση βελτίωση υφιστάμενων καταστάσεων και στηρίζει θεσμικές αλλαγές, που του προσδίδουν ισχυρή μεταρρυθμιστική δυναμική.

• Πρώτος άξονας είναι η αναβάθμιση της ποιότητας του όλου εκπαιδευτικού συστήματος. Αφορά…
• στην ανάπτυξη συστήματος αξιολόγησης για το σύνολο του εκπαιδευτικού έργου,
• στην ενδυνάμωση της ανθρωποκεντρικής αποστολής της Παιδείας και την ανάπτυξη κριτικής σκέψης,
• στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και της Πληροφορικής.
• Δεύτερος άξονας είναι η σύνδεση της εκπαίδευσης με την παραγωγική διαδικασία και την αγορά εργασίας. Αφορά, ανάμεσα στ’ άλλα, στην επέκταση της πρακτικής άσκησης κατά τη διάρκεια των σπουδών. Όπως, επίσης, και στην εφαρμογή αποτελεσματικών προγραμμάτων και την ανάπτυξη αποδοτικών δομών και υποδομών στο πεδίο του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού.

 Τρίτος άξονας είναι η ενίσχυση της Δια Βίου Μάθησης, η διευκόλυνση της πρόσβασης στην εκπαίδευση, η δραστική αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού στην Εκπαίδευση. Βασικός στόχος είναι η ανάπτυξη ενός μόνιμου συστήματος επικύρωσης πιστωτικών μονάδων, έτσι ώστε να υπάρχει παρακίνηση, αλλά και διευκόλυνση σε κάθε πολίτη να συνθέτει, ο ίδιος, ανάλογα με τις εμπειρίες και τους στόχους του, το περιεχόμενο της εκπαίδευσής του.

Αφορά, ανάμεσα στ’ άλλα…

• Τη χορήγηση δανείων.
• Την επέκταση των σχολείων δεύτερης ευκαιρίας.
• Την επέκταση του θεσμού του Ανοικτού Πανεπιστημίου.
• Την περιοδική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.

 Τέταρτος άξονας είναι η στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας και η οργάνωση της Κοινωνίας της Γνώσης. Βασικοί στόχοι είναι…

• η ενίσχυση των μεταπτυχιακών προγραμμάτων στις νέες τεχνολογίες.
• Η ανταπόκρισή τους στις ανάγκες που υπαγορεύει η Ψηφιακή Επανάσταση.
• Η ανάπτυξη συνεργιών ανάμεσα στην Ανώτατη Εκπαίδευση και την παραγωγική διαδικασία. Ιδίως, μάλιστα, η μεταφορά τεχνογνωσίας και η μετατροπή της Γνώσης σε Καινοτομία.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η Νέα Γνώση και η Ψηφιακή Επανάσταση δημιουργούν μεγάλες προκλήσεις, αλλά και καινούριες δυνατότητες. Πολλά από τα παραδοσιακά επαγγέλματα, είτε αλλάζουν, είτε αντικαθίστανται σταδιακά από νέους επαγγελματικούς κλάδους. Πολλές από τις νέες θέσεις εργασίας απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις, καλλιέργεια ειδικών δεξιοτήτων, συνεχή επιμόρφωση. Η πρόσβαση στη γνώση αποκτά αυξημένη σπουδαιότητα ως κοινωνικό αγαθό, αλλά και ως πόρος για τα κράτη και τους λαούς. Η ανισότητα ευκαιριών στην Κοινωνία της Γνώσης και τη Νέα Οικονομία μπορεί να δημιουργήσει τον κίνδυνο νέων κοινωνικοοικονομικών διακρίσεων. Και αυτό οφείλουμε να το δούμε και να το προλάβουμε.

Διανύουμε μια σύνθετη εποχή, στην οποία η γνώση μετουσιώνεται σε πλούτο και ο πολιτισμός σε ευημερία. Ο δρόμος του μέλλοντος απαιτεί και τα δύο: Και επένδυση στη νέα γνώση  και συνέπεια στις αξίες του Πολιτισμού. Αυτός είναι ο διττός στόχος μας. Στόχος που αποτελεί, άλλωστε, βασικό άξονα της Στρατηγικής της Λισσαβόνας. Ήδη-και είναι σε όλους γνωστό-σε πολλές ευρωπαϊκές Χώρες, μεγάλα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα άρχισαν, εδώ και καιρό, να εφαρμόζουν νέα μέτρα, για την αναβάθμιση της λειτουργίας τους και των σπουδών που παρέχουν. Και ρωτώ:

 Μπροστά σ’ όλα αυτά, είναι δυνατό να περιοριζόμαστε εμείς στην επανάληψη χρόνιων διαπιστώσεων; Το ζήτημα, για μας, δεν μπορεί να περιστρέφεται γύρω από το ερώτημα τι κερδίζουμε μένοντας σ’ αυτό που έχουμε. Δεν κερδίζουμε! Αυτή είναι η αλήθεια. Το ζήτημα είναι τι χάνουμε αρνούμενοι τις αλλαγές. Και χάνουμε πολλά. Αυτή είναι η αλήθεια. Το κόστος της μη μεταρρύθμισης είναι μεγάλο. Το κόστος της καθήλωσης είναι σοβαρό. Το είπα και το επαναλαμβάνω: Η πιο μεγάλη πρόκληση είναι να σπάσει ο φαύλος κύκλος της στασιμότητας. Κι αυτό έχει, ήδη, αρχίσει.

Όμως! Η αλήθεια είναι ότι βρισκόμαστε αρκετά βήματα πιο πίσω από τους εταίρους μας. Ξεκινάμε από άλλη αφετηρία. Έχουμε πολλά να κάνουμε. Και πρέπει να προφτάσουμε.! Πρέπει να συμβαδίσουμε! Πρέπει – και γιατί όχι;- να βγούμε μπροστά! Αυτό απαιτούν οι νέες και οι νέοι μας. Αυτό χρειάζεται η κοινωνία. Αμφιβολίες δεν μπορεί και δεν πρέπει να υπάρχουν πια. Είναι προφανές ότι οι ευκαιρίες πολλαπλασιάζονται γι’ αυτούς που τολμούν τις αλλαγές, που τολμούν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Είναι κοινή διαπίστωση ότι η Νέα Εποχή απαιτεί επένδυση στις Νέες Τεχνολογίες,  την Έρευνα και την Καινοτομία, τη Ψηφιακή Στρατηγική.

Απαιτεί…

• ποιότητα από τα εκπαιδευτικά συστήματα.
• Διαρκή ανανέωση των γνωστικών εφοδίων.
• Διαρκή Δια Βίου Μάθηση.

Απαιτεί ένα μακρόπνοο σύστημα εκπαίδευσης, μετεκπαίδευσης και επανεκπαίδευσης. Σταθερό: που δεν θα αλλάζει από κυβέρνηση σε κυβέρνηση. Αλλά και ευέλικτο: που να προσαρμόζεται έγκαιρα στις αυξανόμενες ανάγκες της επιστήμης, της κοινωνίας και της αναπτυξιακής διαδικασίας. Απαιτεί από όλους να προχωρούμε σ’ ένα κοινό όραμα. Σ’ ένα κοινό Σχέδιο μεταρρυθμίσεων, για τα μεγάλα ζητούμενα της Παιδείας, που να εκτείνεται σε βάθος χρόνου. Σ’ ένα Σχέδιο ευθύνης για το Σχολείο του μέλλοντος. Σε μια μακρόπνοη στρατηγική διαρκούς αναβάθμισης της Ελληνικής Δημόσιας Εκπαίδευσης. Σε όλα τα επίπεδα. Και, πρώτ’ απ’ όλα, στην Ανώτατη Δημόσια Εκπαίδευση.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Οι μεταρρυθμίσεις στο χώρο της Παιδείας στόχο έχουν να δώσουν στα Πανεπιστήμιά μας τη δυνατότητα για ένα ποιοτικό και δημιουργικό άλμα. Να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις που εγείρει η Παγκόσμια επανάσταση της Γνώσης. Να οπλίσουν την κοινωνία, τις νέες και τους νέους μας, με τα εφόδια που είναι απαραίτητα για την ατομική προκοπή και τη συλλογική πρόοδο.

Δεν γίνονται, όμως, όλα αυτά, με εμμονή στη συντήρηση και τις παθογένειες που κρατούν αιχμάλωτη την Ανώτατη Εκπαίδευση. Δεν μπορεί να προτάσσονται οι όποιες διαφορετικές εκτιμήσεις, οι όποιες διαφορετικές προσεγγίσεις, ενάντια στο ξεκίνημα αλλαγών, ακόμη και για εκείνα στα οποία ομογνωμούμε. Και ούτε βέβαια μπορεί να λέγεται πως δεν πρέπει να γίνει τίποτε, επειδή δεν μπορεί να γίνουν όλα μαζί.

Δεν μπορεί, σε τελική ανάλυση, ούτε οι πολιτικές δυνάμεις, ούτε η εκπαιδευτική κοινότητα, να υποτάσσονται στη συντηρητική αντίληψη, που απαιτεί «να μην αλλάξει τίποτε». Διότι η αντίληψη αυτή σημαίνει καθήλωση στο χτες. Σημαίνει αδράνεια απέναντι στις ανάγκες της κοινωνίας. Σημαίνει εγκατάλειψη της νέας γενιάς. Υποχρεούμαστε να κινούμαστε έξω και πέρα από λογικές κομματικού κόστους. Έξω και πέρα από συγκυριακές σκοπιμότητες. Οι καιροί απαιτούν ενεργητική και όχι διεκπεραιωτική εκπαιδευτική πολιτική. Πολιτική που να μη βαφτίζει τη συντήρηση, ως τάχα «πρόοδο», αλλά να κάνει πράξη τις αλλαγές. Να μην αιχμαλωτίζεται στην εύνοια των βολεμένων, αλλά να ανοίγει το δρόμο για την επιβράβευση των ικανών και των άξιων. Να διεκδικεί το μέλλον και όχι να μένει αιχμάλωτη στο παρελθόν.

Οι πολίτες αξιώνουν στάση ευθύνης από όλους. Απαιτούν θέσεις που βάζουν τέλος στο τέλμα και οδηγούν μπροστά. Μακριά από ιδεοληψίες, προκαταλήψεις και δογματισμούς. Μακριά από ανέξοδους λαϊκισμούς, προσχηματικές υπεκφυγές και αβάσιμες κινδυνολογίες.

Απόφασή μας είναι να επενδύσουμε στη δύναμη που δίνουν οι δεξιότητες και η γνώση, η Παιδεία και ο Πολιτισμός.

Όραμά μας είναι η κοινωνία με περισσότερες ευκαιρίες και μεγαλύτερες δυνατότητες. Η κοινωνία που αποκτά μεγαλύτερη συνοχή, αλληλεγγύη, δικαιοσύνη.

Όραμά μας είναι η Ελλάδα που βελτιώνει το σήμερα και κερδίζει το αύριο. Η Ελλάδα που ξεφεύγει από τους ουραγούς και κατακτά διακριτή θέση στους πρωταγωνιστές της νέας μεγάλης Ευρώπης.

Αυτή είναι η επιλογή μας. Και στην επιλογή αυτή, επιλογή πραγματικά προοδευτική, παραμένουμε αταλάντευτα προσηλωμένοι. Αποφασισμένοι να προωθούμε συνεχώς τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στο χώρο της Παιδείας. Να αναβαθμίσουμε τη Δημόσια Ανώτατη Εκπαίδευση. Να δώσουμε στο Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο τη δυνατότητα να αναγεννηθεί. Το χρωστούμε σε κάθε ελληνική οικογένεια. Στις νέες και τους νέους μας. Στις σημερινές και τις επόμενες γενιές. Αυτόν το δρόμο ακολουθούμε. Και το δρόμο αυτό δεν τον διαπραγματευόμαστε. Το μέλλον των παιδιών μας δεν το διαπραγματευόμαστε. Συζητούμε, διαρκώς, για το καλύτερο. Ήμασταν και είμαστε ανοικτοί στο διάλογο. Όλοι έχουμε ευθύνες και υποχρεώσεις: Όλοι οφείλουμε να πάρουμε θέση στο «δια ταύτα». Η πρόκληση είναι να σπάσουμε την αδράνεια του παρελθόντος. Η πρόσκληση συμμετοχής, η πρόσκληση σύνθεσης, συνεργασίας, συνέργιας, είναι ανοικτή για όλους.