ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ»
ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΜΑΝΩΛΗ ΚΟΤΤΑΚΗ
ΕΡΩΤΗΣΗ 1η: Στις προγραμματικές δηλώσεις τονίσατε ότι είναι ανάγκη να αξιοποιήσετε την τεράστια κληρονομιά μας αλλά και τη σύγχρονη δημιουργία και προσθέσατε ότι ετοιμάζετε νομοθετικό πλαίσιο που θα απαλλάσσει του δημιουργούς από τα γραφειοκρατικά εμπόδια. Με ποιο τρόπο θα αξιοποιηθεί η πολιτιστική κληρονομιά μας και τι θα περιλαμβάνει ο νόμος για τους νέους δημιουργούς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Για την Ελλάδα ο πολιτισμός είναι το μεγαλύτερο κεφάλαιο. Είναι το πολυτιμότερο προϊόν αυτού του τόπου και βάση της εθνικής μας περηφάνιας. Τον πολιτισμό αυτό, την πλούσια κληρονομιά μας, υποχρεούμαστε να τα οδηγήσουμε ακόμα πιο ψηλά. Στη νέα εποχή, ο κόσμος διψά για αξίες και ανθρωπισμό. Και μακριά από οποιαδήποτε διάθεση αλαζονείας, πιστεύω βαθιά ότι στη δίψα αυτή, την απάντηση μπορεί να τη δώσει και πάλι ο ελληνικός πολιτισμός. Ακλόνητη πεποίθησή μου είναι ότι αυτό είναι το πεδίο στο οποίο μπορεί να αναπτυχθεί και να καρποφορήσει η νέα μεγάλη προσφορά του ελληνισμού στον κόσμο που έρχεται. Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος. Είναι να κάνουμε τη χώρα μας κέντρο πολιτισμού και παιδείας. Και πιστεύω ότι ο στόχος αυτός είναι και ρεαλιστικός και εφικτός.
Η πολιτιστική κληρονομιά μας, πέρα από το ότι ενώνει όλους εμάς τους Έλληνες, ενώνει και την Ελλάδα με το δυτικό πολιτισμό, τις οικουμενικές αξίες, ολόκληρο τον κόσμο. Γιατί περικλείει μορφές σύμβολα και κείμενα (π.χ. Πλάτων, Αριστοτέλης, Θερμοπύλες, Παρθενώνας, Ολυμπιακοί Αγώνες…) παγκόσμιας αναφοράς.
Τον πλούτο αυτό μπορούμε και πρέπει να τον αξιοποιήσουμε. Με ένα νέο, σύγχρονο και αποτελεσματικό εκπαιδευτικό σύστημα. Με την ανάδειξη της Ελλάδας σε κέντρο παροχής ποιοτικών υπηρεσιών εκπαίδευσης. Με κίνητρα για ενίσχυση της εκδοτικής παραγωγής. Με την ενθάρρυνση της πρωτότυπης καλλιτεχνικής δημιουργίας. Με τη σύνδεση του τουρισμού με τον πολιτισμό. Ο πολιτισμός, εκτός των άλλων, είναι και καίριο μέσο οικονομικής ανάπτυξης.
Σε ό, τι αφορά τη σύγχρονη δημιουργία, είναι σίγουρο ότι αυτή σήμερα αναζητεί χώρο δυναμικής έκφρασης, μακριά από ιδεοληψίες, χειραγώγηση και αποκλεισμούς. Χρειάζεται και εδώ ο ιδιωτικός τομέας να παίξει το ρόλο του. Χρειάζεται όμως και η πολιτεία να δώσει πρώτη δείγματα γραφής με την ενθάρρυνση των χορηγιών και την δημιουργία θεσμών πολιτισμού διεθνούς κύρους.
Τούτη την ώρα υπάρχει ένα μεγάλο δυναμικό ανθρώπων που διαπρέπουν στο εξωτερικό και το εσωτερικό. Μπορούμε και πρέπει να τους δώσουμε περισσότερες ευκαιρίες, να τους ενισχύσουμε στη δημιουργική τους προσπάθεια, κατοχυρώνοντας τα πνευματικά και καλλιτεχνικά δικαιώματα του έργου τους.
Και βέβαια, η σύγχρονη δημιουργία περνά και μέσα από σπουδές υψηλού επιπέδου. Θυμίζω ότι βασική προγραμματική μας δέσμευση είναι ίδρυση Ακαδημίας Κινηματογράφου, η ίδρυση Ακαδημιών Μουσικής και Χορού.
ΕΡΩΤΗΣΗ 2η: Είναι αλήθεια ότι θα ιδρύσετε Εθνικό Συμβούλιο Γραμμάτων και Τεχνών, στο οποίο θα μετέχουν προσωπικότητες από όλο το πολιτικό φάσμα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πιστεύουμε ότι ο Πολιτισμός είναι κτήμα και υπόθεση όλων των πολιτών. Μορφές-σύμβολα, εντός και εκτός της ελληνικής επικράτειας με σημαντική προσφορά σ’ αυτόν, μπορούν όλοι να καταθέσουν να καταθέσουν πολύτιμη εμπειρία και γνώση, να εμπνεύσουν, να αποτελέσουν πρότυπα.
ΕΡΩΤΗΣΗ 3Η: Στις πανελλαδικές εξετάσεις στο μάθημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας δόθηκε ως θέμα ένα απόσπασμα από την ‘’πράσινη θάλασσα’’ του Οδυσσέα Ελύτη, αλλά πολλά παιδιά δεν κατάφεραν να απαντήσουν ικανοποιητικά. Αυτό είναι μια ένδειξη ότι ο πολιτισμός και τα ελληνικά γράμματα δεν αφομοιώνονται σωστά από τη νέα γενιά. Πώς σκέπτεστε να συνδέσετε την εκπαίδευση με τον Πολιτισμό;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Είναι αλήθεια ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα σε μεγάλο βαθμό δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των καιρών. Οι πολιτικές που μέχρι σήμερα έχουν ασκηθεί στην εκπαίδευση, έχουν αποσπασματικό χαρακτήρα και είναι σίγουρο ότι δεν φέρνουν τους μαθητές σε επαφή με τον πολιτιστικό πλούτο της χώρας μας.
Στόχος μας είναι όλοι οι μαθητές να γίνουν κοινωνοί και συμμέτοχοι της πολιτιστικής δημιουργίας. Είναι καιρός όλοι μαζί να ανοίξουμε έναν ειλικρινή, ανοιχτό και απροκατάληπτο διάλογο για την παιδεία και για τον πολιτισμό. Να αξιολογήσουμε θεσμούς που υπάρχουν, πρακτικές που εφαρμόζονται, για να δούμε που χωλαίνουν, που χρήζουν βελτίωσης.
Πολλά μπορούν και πρέπει να γίνουν στο χώρο της παιδείας. Πιστεύω βαθιά ότι ήρθε η ώρα να ξεκινήσουμε την προσπάθεια αυτή. Ας κάνουμε λοιπόν μια ιεράρχηση των στόχων μας και ας ξεκινήσουμε επιτέλους από τα αυτονόητα. Γιατί είναι τουλάχιστον ουτοπικό να λέμε ότι μπορούμε να γίνουμε μια χώρα παραγωγής πολιτισμού, όταν εν έτει 2004 δεν έχει κάθε σχολείο τη δική του βιβλιοθήκη.
ΕΡΩΤΗΣΗ 4Η: Για να γίνει ο Πολιτισμός πιο προσιτός στους πολίτες θα καθιερώσετε ελεύθερη είσοδο σε χώρους πολιτισμού για μαθητές, φοιτητές, ανέργους, εκπαιδευτικούς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στα αγαθά του πολιτισμού είναι ένα αίτημα βαθιά πολιτικό, που αγγίζει τον πυρήνα των αξιών της δημοκρατίας μας.
Με αυτή την πεποίθηση δεσμευθήκαμε προεκλογικά να εφαρμόσουμε το θεσμό των Θεωρικών δίνοντας τη δυνατότητα κυρίως σε νέους ανθρώπους να έρθουν σε επαφή με χώρους πολιτισμού, αλλά και με το έργο σπουδαίων δημιουργών. Πρόκειται για ένα μέτρο κοινωνικής επένδυσης, για μια παρέμβαση παιδείας.
ΕΡΩΤΗΣΗ 5Η: Γιατί ζητήσατε να συναντήσετε την Δόμνα Σαμίου; Τι της προτείνατε;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η Δόμνα Σαμίου έχει προσφέρει πολλά στην ανάδειξη του λαϊκού μας πολιτισμού. Έχει δώσει πολλούς και μεγάλους αγώνες για να διασώσει μορφές έκφρασης των Ελλήνων. Έχει τεράστια εμπειρία και οι προτάσεις της είναι πολύτιμες. Ανθρώπους όπως τη Δόμνα Σαμίου δεν μπορούμε, δεν έχουμε την πολυτέλεια να τους αφήνουμε αναξιοποίητους. Από τη συνομιλία που είχαμε άντλησα πολλά και χρήσιμα. Το Υπουργείο Πολιτισμού θα στηρίξει τη νέα πρωτοβουλία της κυρίας Σαμίου για την ηχογράφηση τεσσάρων θεματικών ενοτήτων δημοτικών τραγουδιών, που στοχεύει στη σύνδεση του λαϊκού πολιτισμού με την ιστορική μνήμη.
ΕΡΩΤΗΣΗ 6Η: Θα καθιερώσετε νέο νομοθετικό πλαίσιο για τις τιμητικές συντάξεις καλλιτεχνών;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η Πολιτεία οφείλει να τιμά -ηθικά και υλικά- αυτούς που συνεισφέρουν στην πολιτισμική έκφραση, στις τέχνες και τα γράμματα. Έχουμε μελετήσει και βρισκόμαστε στο στάδιο της κωδικοποίησης ενός καλύτερου, πιο αποτελεσματικού, αξιοκρατικού και αξιόπιστου νομοθετικού πλαισίου που θα παρέχει σε όλους τους δημιουργούς ένα αίσθημα ασφάλειας ώστε ανεπηρέαστοι να επιδίδονται στο δημιουργικό τους έργο.
ΕΡΩΤΗΣΗ 7Η: Έχει νόημα να συνεχίσουμε με την ίδια ένταση τον αγώνα για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα, όταν οι Βρετανοί επί δεκαετίες εμφανίζονται αρνητικοί ή πρέπει να αλλάξουμε τακτική και να διαπραγματευτούμε με άλλον τρόπο;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα είναι ένα δίκαιο αίτημα όλων των Ελλήνων. Είναι ένα αίτημα όλων των ανθρώπων, ανεξαρτήτως εθνικότητας που οραματίζονται την επανένωση ενός ακρωτηριασμένου μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Είμαστε και θα παραμείνουμε προσηλωμένοι στο στόχο της επιστροφής των Γλυπτών. Έχουμε τα επιχειρήματα για να πείσουμε για το δίκαιο του αιτήματός μας. Αισιοδοξούμε ότι, εν τέλει, ακόμη και πιο επιφυλακτικοί θα πειστούν, θα αλλάξουν στάση. Ταυτόχρονα, με τη δημιουργία του νέου Μουσείου της Ακρόπολης, ενός πραγματικού μουσειολογικού και αρχιτεκτονικού κοσμήματος, ενισχύουμε ακόμη περισσότερο την επιχειρηματολογία μας.
ΕΡΩΤΗΣΗ 8Η: Αν ένας δημιουργός, όπως ο Μάικλ Μουρ, έφτιαχνε ένα ντοκιμαντέρ που σας έκανε κριτική, όπως το ‘’Φαρενάϊτ 9-11’’, θα απαγορεύατε την προβολή του στην Ελλάδα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Μιλάγαμε πριν για το αρχαίο δράμα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι την ίδια εποχή που γράφονταν οι τραγωδίες του Ευριπίδη, ένας άλλος σπουδαίος δραματουργός, ο Αριστοφάνης, έγραφε μερικές από τις πιο καυστικές σελίδες κοινωνικής και πολιτικής κριτικής που ποτέ γνωρίσει η ανθρωπότητα.
Στη χώρα λοιπόν που ανέδειξε τη δημοκρατία και το δράμα, που θεμελίωσε τον πολιτισμό της στην ελευθερία της γνώμης και τη σκληρή ενδοσκόπηση δεν χωρούν πρακτικές φίμωσης και απαγόρευσης. Ο δημιουργός πρέπει να είναι ελεύθερος από κάθε περιορισμό και, από την άλλη πλευρά, ο υπεύθυνος πολίτης είναι αυτός που σε μια δημοκρατία θα κρίνει το έργο τέχνης.
ΕΡΩΤΗΣΗ 9Η: Επισκεφθήκατε προσφάτως την έκθεση Βυζαντινής Τέχνης στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης και ακολούθησαν επισκέψεις σας στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης και στην Ιερά Μονή Δαφνίου. Θεωρείτε ότι το Βυζάντιο είναι μια παρεξηγημένη περίοδος της Ιστορίας μας και θα πρέπει να αποκαταστήσουμε ως Εθνος τη συνεισφορά του στον Πολιτισμό μας; Μπορούμε ως χώρα να κάνουμε πολιτιστική διπλωματία, προβάλλοντας τα επιτεύγματα της περιόδου εκείνης;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Το Βυζάντιο επηρέασε και διαμόρφωσε εν πολλοίς το σημερινό μας πρόσωπο και τη γλώσσα μας. Ανέδειξε σημαντικές μορφές του πνεύματος, όπως ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης, ο Φώτιος, ο Πλήθων, ο Μεθόδιος, ο Κύριλλος. Λίγοι λαοί έχουν την πολυτέλεια να αγνοούν και να υποβαθμίζουν μια σημαντικότατη ιστορικά, πολιτικά και πολιτισμικά περίοδο χιλίων και πλέον ετών. Αυτό πιστεύω ότι πρέπει να αλλάξει. Σήμερα, νέες προσεγγίσεις μελετούν το Βυζάντιο κατά τρόπο απροκατάληπτο και επιστημονικό. Μας δίνουν νέα πολύτιμα στοιχεία για έναν σπουδαίο πολιτισμό, που σημάδεψε όχι μόνο την πορεία του ελληνισμού, αλλά και όλων των λαών της ευρύτερης περιοχής. Αυτό τον πολιτισμό, αυτή την παρακαταθήκη οφείλουμε να την αναδείξουμε.
ΕΡΩΤΗΣΗ 10Η: Η σύζυγός σας χάρισε στον Τούρκο Πρωθυπουργό κ. Ερντογάν CD με τα τραγούδια του Ακη Πάνου, του Απόστολου Καλδάρα, του Γιάννη Μαρκόπουλου. Μπορεί η μουσική να αποτελέσει, μεταξύ άλλων, μια γέφυρα για να προχωρήσουμε, ο ελληνικός λαός και ο τουρκικός, σε μια στενότερη μορφή πολιτιστικής συνεργασίας;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η μουσική είναι μια γλώσσα παγκόσμιας επικοινωνίας. Ενώνει μακρινούς λαούς και πολιτισμούς από τις άκρες του κόσμου. Ιδιαίτερα στην περιοχή μας, η μακραίωνη συνύπαρξη Ελλήνων και Τούρκων, οι γόνιμες πολιτιστικές ανταλλαγές ανάμεσα στους λαούς μας, δημιούργησαν ένα νέο, ιδιαίτερο τρόπο μουσικής έκφρασης. Οι βαθιές ομοιότητες ανάμεσα στην ελληνική και την τουρκική μουσική, μας υπενθυμίζουν τους δεσμούς ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Μας υπενθυμίζουν ότι οι δύο λαοί ανέπτυξαν μέσα στους αιώνες κοινούς κώδικες επικοινωνίας, που επιβίωσαν ακόμη και σε περιόδους έντασης, δυσπιστίας και καταστροφικού ανταγωνισμού.
Πιστεύω βαθιά ότι αυτά που μας ενώνουν είναι πολύ περισσότερα, πολύ πιο σημαντικά από αυτά που μας χώριζαν μέχρι χθες. Στις δύο πλευρές του Αιγαίου κατοικούν άνθρωποι που πιστεύουν στη φιλία, που θέλουν να ζήσουν μαζί ως καλοί γείτονες και να επιδοθούν σε έργα ειρήνης που θα τους φέρουν ακόμα πιο κοντά.
Η μουσική, η τέχνη, ο πολιτισμός είναι οι πιο στέρεες γέφυρες για να γυρίσουμε οριστικά σελίδα. Να περάσουμε από την εποχή της δυσπιστίας, σε μια νέα εποχή ειλικρίνειας, εμπιστοσύνης και συνεργασίας.
ΕΡΩΤΗΣΗ 11Η: Τι απαντάτε σε αυτούς που λένε ότι ο πολιτισμός των Τούρκων είναι ασύμβατος με την ευρωπαϊκή κληρονομιά;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ο κάθε πολιτισμός – ο ελληνικός, ο τουρκικός, ο γαλλικός κ.ο.κ. έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Τις ξεχωριστές ποιότητες, της ιδιοσυστασίας του. Αυτό που χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή προσπάθεια είναι η βούληση των λαών της Ευρώπης να συνομιλήσουν, να συνεργαστούν, να συνδέσουν αδιάρρηκτα το μέλλον τους. Να χτίσουν μια νέα ευρωπαϊκή ταυτότητα διατηρώντας παράλληλα τα στοιχεία της ιδιαιτερότητάς τους. Σ΄ αυτό το πλαίσιο διαλόγου και σύνθεσης η ποικιλία, η διαφορά είναι πλούτος και όχι εμπόδιο.
ΕΡΩΤΗΣΗ 12Η: Παρακολουθήσατε την ταινία ‘’Πολίτικη Κουζίνα’’. Πώς θα βοηθήσετε τον ελληνικό κινηματογράφο να ακολουθήσει την τροχιά του; Θα υποχρεώσετε τα κανάλια να αποδίδουν το 1,5% για τις κινηματογραφικές παραγωγές;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η Πολίτικη Κουζίνα ήταν μια ευχάριστη έκπληξη. Απέδειξε ότι ο νέος ελληνικός κινηματογράφος έχει παρόν και μπορεί να διεκδικήσει σε αξιώσεις ένα καλύτερο μέλλον. Απέδειξε ότι υπάρχουν στην Ελλάδα άνθρωποι του κινηματογράφου με ταλέντο και μεράκι, που μπορούν να συνδυάσουν την ποιότητα με την εμπορικότητα.
Ο ελληνικός κινηματογράφος μπορεί να αναδειχθεί σε σημαντικό πρεσβευτή του πολιτισμού μας στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο. Εμείς, ως Κυβέρνηση, είμαστε αποφασισμένοι να στηρίξουμε ουσιαστικά τις προσπάθειες των Ελλήνων δημιουργών, μακρυά από κάθε λογική αποκλεισμού, ιδεοληψίας ή προκαταλήψεις. Μοναδικός μας γνώμονας είναι η αξιοκρατία και, βεβαίως, η διαφάνεια.
Ως προς το ειδικό θέμα που θίξατε, είμαστε σταθερά προσανατολισμένοι στην εφαρμογή του νόμου για το 1,5% με το δικαίωμα των τηλεοπτικών σταθμών να κάνουν τις δικές τους επιλογές και παραγωγές, χωρίς τη διαμεσολάβηση κρατικών θεσμών.
ΕΡΩΤΗΣΗ 13η: Τα τελευταία χρόνια επισκεφθήκατε την Οδησσό, την Κωνσταντινούπολη και μένει η Αλεξάνδρεια. Πώς θα αξιοποιήσετε την πολιτιστική μας κληρονομιά που βρίσκεται εκτός των συνόρων; Τι ρόλο θα αναλάβει το Ιδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η Οδησσός, η Κωνσταντινούπολή, η Αλεξάνδρεια είναι πόλεις αναφοράς για τον Οικουμενικό Ελληνισμό και ταυτόχρονα αποτελούν χώρους συνάντησης και διαλόγου με λαούς με μεγάλη ιστορία. Ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των πόλεων αυτών είναι σφραγισμένος από την παρουσία και την δράση του ελληνικού στοιχείου. Το πολιτιστικό προϊόν αυτής της δράσης μας δίνει σήμερα την ευκαιρία να συνομιλούμε με προνομιακούς όρους με αυτούς τους φίλους λαούς, ακριβώς γιατί έχουν δημιουργηθεί οι στέρεες γέφυρες για τις οποίες μιλήσαμε και προηγουμένως.
Σε αυτή την κατεύθυνση, στην αξιοποίηση αυτής της κληρονομιάς, μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο το Ίδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού.
ΕΡΩΤΗΣΗ 14Η: Ο Ελληνικός, ο Κινεζικός και ο Αιγυπτιακός Πολιτισμός είναι οι παλαιότεροι. Το Πεκίνο διοργανώνει τους επόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες. Μπορούμε να αξιοποιήσουμε το πλεονέκτημά μας για να φέρουμε νέα κύματα τουριστών από μη κορεσμένες αγορές;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΄Ηδη από τον Ιούλιο μία έκθεση αρχαίων αντικειμένων από ελληνικά μουσεία για το σώμα και το πνεύμα θα εγκαινιαστεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πεκίνου, ενώ η Εθνική Πινακοθήκη φιλοξενεί μία έκθεση κινεζικού πολιτισμού. Οι πολλαπλές πολιτισμικές επαφές, παράλληλα με την οικονομική ανάπτυξη σε τέτοιες πολυάνθρωπες χώρες δημιουργούν μία μεγάλη τουριστική αγορά υψηλού ενδιαφέροντος για μας. Σαφώς οι δυνατότητες είναι πολλές και εργαζόμαστε για την αξιοποίησή τους.