Ομιλία του Πρωθυπουργού κατά τη συζήτηση Επίκαιρης Ερώτησης για τη Φτώχεια

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Αθήνα, 6 Φεβρουαρίου 2009

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

ΣΕ ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ

ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΛΑΟΣ κ. Γ. ΚΑΡΑΤΖΑΦΕΡΗ

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Δεν υπάρχει κοινωνία που να μην αντιμετωπίζει πρόβλημα φτώχειας. Το ίδιο ισχύει, σ’ ένα βαθμό, και για τη χώρα μας. Το πρόβλημα είναι χρόνιο. Δεν εξαλείφεται, δεν περιορίζεται εύκολα. Δεν υπάρχει κανένας μηχανισμός που να δίνει αυτόματα τις λύσεις που θέλουμε. Χρειάζεται πρώτ’ απ’ όλα να εντοπίζουμε τα βασικά αίτια που αναπαραγάγουν τη φτώχεια. Χρειάζεται να τολμούμε τις μεταρρυθμίσεις που αντιμετωπίζουν στη ρίζα τους αυτά τα αίτια.

Η Έκθεση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το θέμα αυτό πράγματι είναι και σοβαρή και χρήσιμη. Σχετική μελέτη έχει κάνει βέβαια και η Κυβέρνηση. Διαπιστώσαμε – είναι καίριο αυτό- ανάμεσα στα άλλα ότι ενώ οι κοινωνικές παροχές στη χώρα μας είναι περίπου ανάλογες προς το μέσο όρο της Ευρώπης, τα αποτελέσματα υστερούν. Αποδεικνύεται δηλαδή ότι οι καθιερωμένες κοινωνικές μεταβιβάσεις δεν είναι επαρκώς στοχευμένες σ’ εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Ακόμη είναι ένα πολύ σημαντικό ζήτημα! Βασική αιτία επίσης του προβλήματος είναι τα υψηλά ποσοστά ανεργίας που διαμορφώθηκαν κατά τα προηγούμενα πολλά χρόνια. Θυμίζω ότι η ανεργία το 1981 ήταν στο 3% του ενεργού πληθυσμού και το Μάρτιο του 2004 είχε φτάσει στο 11,3%.

Αναγνωρίσαμε δημόσια, υπεύθυνα, την έκταση του προβλήματος. Δρομολογήσαμε εθνική στρατηγική τόσο για τον περιορισμό της φτώχειας, όσο και για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού. Σχετική έκθεση καταθέσαμε από τον περασμένο Σεπτέμβρη και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προσδιορίζοντας τέσσερις βασικές προτεραιότητες:

1^ον: Την ενίσχυση της απασχόλησης, ιδιαίτερα για τις γυναίκες, τους νέους, τους μακροχρόνια άνεργους και άλλες ομάδες που βρίσκονται σε δυσμενή θέση στην αγορά εργασίας.

2^ον: Την αντιμετώπιση της μειονεκτικής θέσης προσώπων και ομάδων σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση και την κατάρτιση.

3^ον: Την ενίσχυση της οικογένειας με έμφαση στη φτώχεια των παιδιών και τη στήριξη των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Και

4^ον: Την κοινωνική ένταξη των μεταναστών των Ατόμων με Αναπηρία και ατόμων από κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.

Από την πρώτη στιγμή δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση της απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας. Και πετύχαμε στο διάστημα που πέρασε ουσιαστικά αποτελέσματα. Η ανεργία από το 11,3% που ήταν πριν, μειώθηκε περίπου στο 7,5% το 2008. Στο ίδιο διάστημα αναπτύξαμε στοχευμένες δράσεις για την ανακούφιση συμπολιτών μας που βρίσκονται πράγματι σε πιο δύσκολη θέση.

Σημειώνω ότι:

• Θεσμοθετήθηκαν δράσεις για τη στήριξη ανέργων μεγαλύτερης ηλικίας που διαβιούν σε περιοχές με υψηλή ανεργία.
• Αυξήθηκαν το ΕΚΑΣ, οι συντάξεις του ΟΓΑ και το Κατώτατο Επίδομα Ανεργίας.
• Μειώνεται σταδιακά η φορολογία για τα νοικοκυριά.
• Ενισχύθηκαν οι τρίτεκνες οικογένειες με περισσότερα από 30 μέτρα, ανάμεσα στα οποία και το πολυτεκνικό επίδομα.

Κομβικό ρόλο στην αντιμετώπιση του προβλήματος αναλαμβάνει το Εθνικό Ταμείο Κοινωνικής Συνοχής,  με άλλα λόγια το Ταμείο κατά της Φτώχειας, το οποίο διαθέτει ήδη κεφάλαια 450 εκ. ευρώ.

Έχει ήδη δρομολογηθεί η χορήγηση Έκτακτου Επιδόματος Κοινωνικής Συνοχής στους δικαιούχους του ΕΚΑΣ, στους συνταξιούχους του ΟΓΑ, στους εγγεγραμμένους άνεργους, καθώς και σε άτομα με αναπηρίες.

• Δρομολογήθηκε επίσης η χορήγηση έκτακτου επιδόματος σε δικαιούχους του ΕΚΑΣ και επιδοτούμενους άνεργους του ΟΑΕΔ που έχουν πάρει δάνειο για κύρια κατοικία έως και το τέλος του 2008.
• Αυξάνεται κατά 20% ο αριθμός των εισιτηρίων κοινωνικού τουρισμού.
• Καταβλήθηκε σε 300.000 επιδοτούμενους ανέργους διπλό δώρο για τις γιορτές.
• Σημειώνω ακόμα τα μέτρα που πήραμε για την προστασία των δανειοληπτών.

Ξέρουμε πολύ καλά ότι τα προβλήματα στους οικονομικά ασθενέστερους  είναι υπαρκτά και βεβαίως οξύνονται ακόμη περισσότερο εξαιτίας της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Οι επιπτώσεις ήταν ορατές από τις αρχές του 2008, όταν είχαμε την έκρηξη στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και των βασικών τροφίμων. Η ακρίβεια -που ξέσπασε τότε- σε συνδυασμό με την άνοδο των επιτοκίων έφερε σε δυσκολότερη θέση όλους τους πολίτες. Σήμερα η οικονομική κρίση πήρε νέα, εντελώς διαφορετική τροπή. Φέρνει σ’ ολόκληρο τον κόσμο υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας, ανησυχητικά ραγδαία αύξηση της ανεργίας, σοβαρούς κινδύνους επέκτασης της φτώχειας.

Κάναμε και θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να περιορίσουμε τις συνέπειες στη χώρα. Προσπαθούμε για το καλύτερο. Η έγνοια μας είναι μεγάλη. Πρώτοι εμείς θέλουμε να περιοριστούν τα προβλήματα αυτά. Να περιοριστούν οι δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία. Χρειάζεται όμως να συνειδητοποιήσουμε όλοι την πραγματικότητα που διαμορφώνεται στο διεθνές περιβάλλον. Χρειάζεται να συμβάλουμε όλοι, πολιτικοί και κοινωνικοί φορείς. Λύσεις στα λόγια δεν υπάρχουν. Ανέξοδες λύσεις δεν υπάρχουν.

ΔΕΥΤΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Κανένας δεν μπορεί να προσποιείται άγνοια των επιπτώσεων της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Κανένας δεν μπορεί να αγνοεί τα δεδομένα που διαμορφώνονται σ’ ολόκληρο τον κόσμο και βεβαίως σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Τους πρώτους μήνες του 2008 η έκρηξη στις διεθνείς τιμές πετρελαίου, η άνοδος του πληθωρισμού, η έξαρση της ακρίβειας, η αύξηση των επιτοκίων, πράγματι είχαν δυσμενείς επιπτώσεις στους οικονομικά ασθενέστερους. Έφεραν σε πιο δύσκολη θέση και τους πολίτες με μεσαία εισοδήματα. Πρώτοι εμείς αναγνωρίσαμε αυτήν την πραγματικότητα. Σήμερα τα προβλήματα εκείνα υποχωρούν. Ο πληθωρισμός έχει μειωθεί σημαντικά και τα επιτόκια άρχισαν να υποχωρούν.

Όμως η παγκόσμια κρίση έχει προσλάβει νέα τροπή και νέα ένταση σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Οι εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του ΔΝΤ, όλων των διεθνών οικονομικών οργανισμών επισημαίνουν ραγδαία επιδείνωση των ρυθμών ανάπτυξης.

Οι εκτιμήσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας προειδοποιούν ότι η έκρηξη της ανεργίας -που είναι ήδη γεγονός- θα πάρει εφιαλτικές διαστάσεις σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Οικονομικά μεγαθήρια προχωρούν σε μαζικές απολύσεις. Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις παθαίνουν ασφυξία. Χιλιάδες επιχειρήσεις και νοικοκυριά σε οικονομικά ισχυρές χώρες -την Αμερική, την Αγγλία, την Ισπανία και αλλού- περιέρχονται από τη μια μέρα στην άλλη, σε κατάσταση πτώχευσης.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αυτό σημαίνει ότι οι επόμενοι μήνες είναι εξαιρετικά δύσκολοι για όλη την Ευρώπη. Και βεβαίως το ίδιο ισχύει και για τη χώρα μας. Η Ελλάδα δεν είναι ούτε έξω, ούτε πέρα από τον κόσμο.

Οφείλουμε λοιπόν να έχουμε όλοι επίγνωση των πραγμάτων. Δεν αμφισβητώ την κοινωνική ευαισθησία κανενός. Δεν δέχομαι όμως ανεύθυνους ισχυρισμούς. Δεν είναι κοινωνικά υπεύθυνη μια πολιτική που υπονομεύει το μέλλον. Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα. Το γεγονός ότι το δημόσιο χρέος τριπλασιάστηκε στα χρόνια των προηγούμενων κυβερνήσεων. Το γεγονός ότι, μόνο για τους τόκους του, καταβάλλουμε όλα τα έσοδα από το φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων.

Σ’ αυτές τις δύσκολες περιστάσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε, βασικός άξονας της οικονομικής μας στρατηγικής είναι η διατήρηση των θέσεων απασχόλησης και οι στοχευμένες κοινωνικές μεταβιβάσεις στις οικονομικά ευάλωτες ομάδες.

Δρομολογήσαμε προγράμματα για…

• τη στήριξη των τομέων και των κλάδων που πιέζονται περισσότερο,
• την επιχορήγηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων για την πρόσληψη ανέργων και την προώθηση της νεανικής και γυναικείας επιχειρηματικότητας,
• τη δημιουργία ευκαιριών για τους νέους που εγκαταλείπουν το σχολείο,
• τη στήριξη των νέων ελεύθερων επαγγελματιών σ’ ένα δικό τους ξεκίνημα.

Και θέλω να σημειώσω ακόμη ότι:

• Εφαρμόζονται δράσεις για ισορροπημένη οικογενειακή και επαγγελματική ζωή με επέκταση των ολοήμερων σχολείων και των δομών κοινωνικής φροντίδας.
• Συνεχίζονται οι πολιτικές που δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, την Παιδεία, τη δια βίου εκπαίδευση.

Υπογραμμίζω ξεχωριστά ότι βασική προϋπόθεση για τον περιορισμό της φτώχειας είναι η ενίσχυση της κοινωνικής κινητικότητας. Γι’ αυτό δίνουμε τόσο μεγάλη σημασία στην αναβάθμιση της Δημόσιας Εκπαίδευσης και τη σύνδεσή της με την κοινωνία και την εργασία. Για τον ίδιο σκοπό ξεκινήσαμε αυτόν τον διάλογο για το αυτόνομο και ποιοτικό Λύκειο και για ένα νέο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Βασικός πυλώνας της πολιτικής μας, του ξεκάθαρου σχεδίου που έχουμε για τη στήριξη της οικονομίας και της κοινωνίας είναι η ενίσχυση των πολιτών και κυρίως εκείνων που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Και βέβαια είναι η λειτουργία της αγοράς με κανόνες. Η προτεραιότητα αυτή αφορά κάθε πτυχή της αγοράς. Από τις τράπεζες μέχρι τα πολυκαταστήματα και τις λαϊκές αγορές. Δεν πρόκειται να συμβιβαστούμε με παραβατικές ή ολιγοπωλιακές πρακτικές που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και πλήττουν τους καταναλωτές.

Να καταλήξω με συγκεκριμένα στοιχεία: Από το 2004 έως και το 2009 οι κοινωνικές μεταβιβάσεις στη χώρα μας καταγράφουν αύξηση 68%. Από τα περίπου 29 δις ευρώ που ήταν το 2004, φτάνουν τα περίπου 49 δις ευρώ το 2009. Αύξηση δηλαδή σχεδόν κατά 20 δις. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Και, θα μου πείτε: «φτάνουν αυτά; Είσαι ευχαριστημένος;» Όχι! Δεν φτάνουν. Δεν είμαι ευχαριστημένος. Αλλά δεν μπορεί να μην καταλάβετε μια πραγματικότητα και μια ουσιαστική έμπρακτη απόδειξη της σημασίας που αποδίδουμε.

Οι περιστάσεις παρ’ όλα αυτά, εδώ και ένα χρόνο, είναι εξαιρετικά δύσκολες. Οι μήνες που ακολουθούν –θέλω να το επαναλάβω- είναι κρίσιμοι για ολόκληρο τον κόσμο -και θα είναι δύσκολοι και για τη δική μας χώρα- και για την οικονομία και για την κοινωνία μας. Τα περιθώρια γίνονται ολοένα και πιο ασφυκτικά. Δεν βοηθούν ούτε οι ωραιολογίες, ούτε βέβαια και οι ανεύθυνες κινδυνολογίες. Εξαντλούμε – και θα εξαντλήσουμε – βάσει συντεταγμένου σχεδίου τα περιθώρια που υπάρχουν για να μετριάσουμε τις επιπτώσεις από την κρίση και να πετύχουμε το καλύτερο που μπορεί η πατρίδα μας.