ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 15 Οκτωβρίου 2004
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
Στη Συνάντηση που οργανώνεται
Από την Ομάδα του ΕΛΚ στην Επιτροπή Περιφερειών
Σε συνεργασία με το Δήμο Αθηναίων
Με Θέμα: «Ασφάλεια & Πολιτική Προστασία στις Ευρωπαϊκές Πόλεις»
Κυρίες και κύριοι,
Με μεγάλη χαρά αποδέχτηκα την πρόσκληση να ανοίξω τις εργασίες της συνάντησης αυτής, που οργανώνεται από την ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Επιτροπή των Περιφερειών, σε συνεργασία με το Δήμο Αθηναίων. Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση και σας συγχαίρω για την πρωτοβουλία. Το θέμα που τίθεται στη σημερινή συζήτηση («η ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις») είναι ιδιαίτερα σημαντικό και επίκαιρο. Είναι ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα της καθημερινότητας στις πόλεις μας. Αφορά άμεσα όλους τους πολίτες. Αφορά την ποιότητα ζωής. Αφορά την ίδια τη ζωή. Για αυτό ακριβώς το λόγο, η συνάντηση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική. Είναι, όμως, σημαντική και η στιγμή που έχει επιλεγεί. Η συνάντηση πραγματοποιείται λίγες μόλις εβδομάδες μετά τους Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Και αυτό μας βοηθά να κάνουμε μια πιο ψύχραιμη, αλλά και πιο αισιόδοξη προσέγγιση.
Όλοι γνωρίζουμε πόσο έντονα απασχολούσε την Παγκόσμια Κοινότητα το θέμα της ασφάλειας στην προολυμπιακή περίοδο. Η απειλή της διεθνούς τρομοκρατίας, ήταν το μεγάλο ζήτημα πολλών συζητήσεων και πολλών δημοσιευμάτων. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Διαψεύστηκαν όλες οι ‘’ανησυχίες’’. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας διοργανώθηκαν με απόλυτη ασφάλεια. Η σύγχρονη Ελλάδα έστειλε παντού στον Κόσμο μια εκπληκτική εικόνα. Όχι μόνο για τις υποδομές, όχι μόνο για την αρτιότητα και την ποιότητα της διοργάνωσης, αλλά και για το υψηλό επίπεδο της ασφάλειας, για το υψηλό επίπεδο της φιλοξενίας, που παρέχει σε όλους. Η Ελλάδα απέδειξε ότι μπορεί να θέτει υψηλούς στόχους και να τους πετυχαίνει. Η ελληνική κοινωνία ανέδειξε τις ιδιαίτερες ικανότητες και τις μεγάλες δυνατότητές της. Όλοι μαζί οι Έλληνες αποδείξαμε σ’ ολόκληρο τον Κόσμο, αλλά και στους ίδιους τους εαυτούς μας, τη δύναμη της αυτοπειθαρχίας, της συλλογικότητας, της αυτοπεποίθησης. Αλλά και τη σπουδαιότητα της εθελοντικής προσφοράς. Τη σπουδαιότητα της συμμετοχής του πολίτη στην επίτευξη μεγάλων στόχων. Αποδείξαμε ότι, όλοι μαζί, μπορούμε να πετυχαίνουμε εκπληκτικά αποτελέσματα. Και αυτό, το εκπληκτικό συλλογικό επίτευγμα, οδηγεί σε ένα ευρύτερο συμπέρασμα: Την ανάγκη συνένωσης των δυνάμεων και των προσπαθειών μας σε κοινούς στόχους.
Η ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις είναι ένα από τα θέματα που απαιτούν να συνθέτουμε απόψεις, να διαμορφώνουμε κοινές πολιτικές, να αναπτύσσουμε παράλληλες δράσεις. Είναι θέμα που απασχολεί έντονα τους κατοίκους όλων των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων. Θέμα επίκαιρο περισσότερο από ποτέ στο παρελθόν. Θέμα που συνδέεται άμεσα με το στόχο μας για μια ισχυρή Ευρώπη. Μια Ευρώπη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του παρόντος, αλλά και στις υποχρεώσεις της για το μέλλον. Μια Ευρώπη που βρίσκει την ένθερμη αποδοχή των πολιτών της. Μια Ευρώπη περισσότερο κοινωνική. Και για όλα αυτά, η ασφάλεια στις ευρωπαϊκές πόλεις σημαίνει πολλά. Σήμερα, σχεδόν το 80% των Ευρωπαίων πολιτών ζει σε πόλεις ή κωμοπόλεις. Σήμερα, η Ευρώπη είναι η πιο αστικοποιημένη Ήπειρος στον Κόσμο. Οι Ευρωπαϊκές πόλεις διαδραματίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στην οικονομική, την κοινωνική και την πολιτιστική ζωή. Σ’ αυτές συγκεντρώνεται η γνώση. Σ’ αυτές παράγεται ο πλούτος. Σ’ αυτές παρέχονται οι βασικές υπηρεσίες στους πολίτες. Παράλληλα όμως, σ’ αυτές εντοπίζονται και τα σοβαρότερα προβλήματα, που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες μας. Προβλήματα όπως η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, το κυκλοφοριακό, ο οικονομικός και κοινωνικός αποκλεισμός, η ανεργία, η αποξένωση, η φτώχεια.
Όλα αυτά στέκονται εμπόδιο στην προσπάθεια των πόλεων να επιτελέσουν μια βασική λειτουργία τους: να διασφαλίσουν την ποιότητα της ζωής των κατοίκων τους. Παν’ απ’ όλα, όμως, υπάρχει το ζήτημα της ασφάλειας. Υπάρχει η ένταση των κινδύνων σε βάρος της υγείας, η εμφάνιση νέων απειλών, η αύξηση της εγκληματικότητας.
Δεν μπορούμε να μιλούμε για αναβάθμιση της ποιότητα ζωής, όταν δεν έχουμε καταφέρει να διασφαλίσουμε στο μέγιστο βαθμό, για όλους τους κατοίκους των πόλεων, το βασικό δημόσιο αγαθό της ασφάλειας. Δεν μπορεί ένας πολίτης που φοβάται να κινηθεί στην ίδια του την πόλη, να χαρακτηρίσει ως ικανοποιητική τη ζωή του σε αυτή. Είναι αυτονόητο πως το ζήτημα αυτό θα έπρεπε να αποτελούσε πρωταρχική μέριμνα και βασικό στόχο όλων. Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι, τις τελευταίες δεκαετίες, έχει μειωθεί, τόσο η αντικειμενική ασφάλεια στις πόλεις, όσο και το υποκειμενικό αίσθημα ασφάλειας των πολιτών. Η ανασφάλεια που αισθάνονται οι πολίτες στην Ευρώπη (όπως επισημαίνουν επίσημα στατιστικά στοιχεία της περιόδου 1996 – 2002) αυξάνεται σταθερά. Το μικροέγκλημα, οι κλοπές, οι διαρρήξεις, αλλά και οι ληστείες, αποτελούν ‘’πονοκέφαλο’’ για τους κατοίκους των ευρωπαϊκών πόλεων. Το μεγαλύτερο μέρος των εγκληματικών πράξεων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπράττονται στις αστικές περιοχές. Και αυτό σημαίνει πολλά.
- Οφείλεται, πρώτ’ απ’ όλα, στο κοινωνικό τοπίο των μεγαλουπόλεων, που γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο.
- Οφείλεται στην ταχύτητα των κοινωνικοοικονομικών αλλαγών.
- Οφείλεται, όμως και στην αδυναμία αποτελεσματικής αντιμετώπισης της εγκληματικότητας.
- Όπως επίσης και στο έλλειμμα πολιτικής σ’ ό,τι αφορά την πρόληψη.
Δεν είναι, όμως, μόνον η αύξηση της εγκληματικότητας που πλήττει το αίσθημα ασφάλειας στις πόλεις. Οι κάτοικοι των ευρωπαϊκών πόλεων απειλούνται συχνά και από φυσικές, τεχνολογικές ή περιβαλλοντικές καταστροφές. Η ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος έχει υποβαθμιστεί. Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι μια υπαρκτή απειλή για την υγεία όλων. Οι πλημμύρες έχουν προκαλέσει, κατ’ επανάληψη, πολλές καταστροφές, σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις, όπως και στην Αθήνα, και σε άλλα αστικά κέντρα της Χώρας μας. Παράλληλα, όμως, εμφανίζονται και νέοι, διαφορετικοί κίνδυνοι. Η μάστιγα των ναρκωτικών είναι μια αθόρυβη, αλλά εξαιρετικά σοβαρή απειλή. Η διεθνής τρομοκρατία είναι μια άλλη (ίσως η πιο χαρακτηριστική) περίπτωση νέου κινδύνου.
Φαίνεται ξεκάθαρα πια ότι η ίδια η έννοια της ασφάλειας εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου και αποκτά διαφορετικό νόημα. Το βέβαιο είναι ότι η ανησυχία που έχει απλωθεί στους κατοίκους των ευρωπαϊκών πόλεων είναι μεγάλη. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Και απέναντι σ’ αυτήν την πραγματικότητα οφείλουμε να αντιδράσουμε ανάλογα. Η ανάγκη προστασίας των κατοίκων από τους κινδύνους αυτούς δεν μπορεί να παραγνωρίζεται. Είναι καιρός να δούμε το πρόβλημα από κοινού. Να το δούμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε κάθε περίπτωση το ζητούμενο είναι ένα: Ο πολίτης να είναι και να αισθάνεται ασφαλής στο χώρο της διαβίωσης του. Να είναι και να αισθάνεται ασφαλής στην πόλη που ζει. Να έχει τη σιγουριά ότι του παρέχεται κάθε δυνατή προστασία απέναντι στους κινδύνους που τον απειλούν. Να έχει τη σιγουριά της πολιτικής προστασίας.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι επιτακτική ανάγκη να χαράξουμε και να εφαρμόσουμε μια πιο ορθολογική και πιο αποτελεσματική πολιτική για την ασφάλεια στις πόλεις μας. Συμφωνούμε, κατ’ αρχήν, ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές πόλεις είναι σε μεγάλο βαθμό κοινά. Είναι προφανές (κατ’ επέκταση) ότι οφείλουμε να προωθήσουμε λύσεις που βασίζονται σε κοινούς άξονες. Να χαράξουμε μια ενιαία στρατηγική, σε κοινοτικό επίπεδο. Να διαμορφώσουμε κοινές πολιτικές, που να στηρίζονται σε μια πολυκλαδική προσέγγιση των προβλημάτων και να συμπεριλαμβάνουν
τις απαραίτητες συνοδευτικές δράσεις κοινωνικού και εκπαιδευτικού χαρακτήρα.
Είναι υποχρέωσή μας να αποδυναμώσουμε τους παράγοντες που διευκολύνουν την εγκληματικότητα και να δώσουμε έμφαση στην πρόληψη. Να πάρουμε τα μέτρα που απαιτούνται για να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι από φυσικές καταστροφές. Αλλά και για τα μέτρα που χρειάζονται για να αντιμετωπίσουμε, να περιορίσουμε, την ατμοσφαιρική ρύπανση, τη μόλυνση του περιβάλλοντος. Χρειάζεται ακόμη διαρκής ετοιμότητα για την προστασία και την παροχή βοήθειας στον πολίτη που έχει ανάγκη. Ετοιμότητα, συνεργασία, συμμετοχή στην πολιτική προστασία. Οι πολιτικές και τα σχέδιά μας είναι ανάγκη να προβλέπουν αποτελεσματικές συμπράξεις, στο πλαίσιο των οποίων οι Τοπικές Αρχές να έχουν βασικό ρόλο. Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη Νέα Εποχή. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι πρωταρχικής σημασίας για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες.
Είναι βέβαια γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση συμβάλλει στην εξέλιξη των πραγμάτων στις πόλεις μας με διάφορες πολιτικές. Τα διαρθρωτικά ταμεία είναι ένα σημαντικό μέσο για την ουσιαστική αντιμετώπιση των αστικών προβλημάτων. Είναι, όμως, ιδιαίτερα χρήσιμο να υπάρξει πιο αποτελεσματικός και πιο αποδοτικός συντονισμός, των παρεμβάσεων αυτών.
Σε κάθε περίπτωση η προστασία της υγείας, της ζωής και της περιουσίας των πολιτών της, όπως και η ασφάλεια των επισκεπτών της, είναι βασική υποχρέωση κάθε Χώρας. Για το λόγο αυτό, η Νέα Δημοκρατία, στο κυβερνητικό πρόγραμμά της, έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στα προβλήματα της καθημερινότητας του πολίτη. Πριν από τις εκλογές παρουσιάσαμε τη Χάρτα της Καθημερινότητας για το Λεκανοπέδιο της Αττικής και ιδιαίτερα για τις υποβαθμισμένες περιοχές. Αμέσως μετά την ανάληψη της ευθύνης για τη Νέα Διακυβέρνηση αρχίσαμε την εφαρμογή του σχεδίου μας. Δεσμευτήκαμε (και το επαναλαμβάνω) να εφαρμόσουμε όλες τις εξαγγελίες μας μέχρι το τέλος της τετραετίας. Το πρόγραμμά μας θέτει τον πολίτη στο επίκεντρο της πολιτικής. Προχωρούμε ήδη στην αναδιάρθρωση της Ελληνικής Αστυνομίας, ώστε να εξασφαλίζεται η μέγιστη αποτελεσματικότητά της στην καταπολέμηση του εγκλήματος. Ταυτόχρονα, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη. Πιστεύουμε, όμως, ότι στην προσπάθεια αυτή καθοριστική μπορεί να είναι και η συμβολή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Είναι φυσικό οι Τοπικές Αρχές να γνωρίζουν καλύτερα τα ιδιαίτερα προβλήματα των πόλεων. Οι πολιτικές για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εγκληματικότητας, για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, για την αμεσότερη παροχή βοήθειας στους κατοίκους, την ώρα που τη χρειάζονται, οι πολιτικές για την ποιότητα ζωής είναι πιο αποτελεσματικές, όταν αναπτύσσονται πιο κοντά στον πολίτη. Σίγουρα οι Τοπικές Αρχές χρειάζονται νέα μέσα για την εκπλήρωση των στόχων αυτών. Σίγουρα χρειάζονται τη συνδρομή της Κεντρικής Διοίκησης. Χρειάζεται, όμως, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και οι ίδιες. Το εξαιρετικά επιτυχημένο έργο του Δήμου Αθηναίων και της δημάρχου κυρίας Μπακογιάννη αποτελεί χειροπιαστή απόδειξη της δυνατότητας των Τοπικών Αρχών να επιφέρουν σημαντικότατες αλλαγές στην εικόνα και τη λειτουργία των πόλεων. Είναι έμπρακτη απόδειξη της καθοριστικής συμβολής που μπορεί να έχουν οι Τοπικές Αρχές στη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων της πόλης. Παράλληλα, όμως, (και θέλω να το υπογραμμίσω) απαιτείται και η ενεργοποίηση του συνόλου της κοινωνίας. Απαιτείται η ευαισθητοποίηση όλων των διαφορετικών κοινωνικών ομάδων.
Αποτελεί, πλέον, κοινό τόπο ότι ολόκληρος ο Κόσμος έχει εισέλθει σε μια καινούρια εποχή, με κύρια χαρακτηριστικά την επανάσταση της τεχνολογίας, την έκρηξη της γνώσης, την ταχύτητα των εξελίξεων. Βιώνουμε μια καινούργια πραγματικότητα που απαιτεί να δράσουμε σύμφωνα με τις δικές της ανάγκες.
Υπενθυμίζω ότι οι επιστήμονες εκτιμούν πως, με τους σημερινούς ρυθμούς, στα επόμενα είκοσι χρόνια, αναμένεται να προστεθούν στους πληθυσμούς των πόλεων πάνω από 2 δισ. άνθρωποι. Το μέγεθος αυτό προκαλεί δέος. Μια τέτοια εξέλιξη είναι βέβαιο ότι θα αλλάξει ριζικά τα δεδομένα της ζωής στην πόλη. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη. Αλλ’ ούτε και να σχεδιάσουμε πόλεις – καταφύγια. Δεν θέλουμε πόλεις αποξένωσης. Δεν θέλουμε πόλεις που υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής.
Είναι χρέος μας να αλλάξουμε τα πράγματα γύρω μας. Είναι χρέος μας να παραδώσουμε στα παιδιά μας ένα υγιές περιβάλλον. Είναι χρέος μας να δημιουργήσουμε ένα ασφαλές περιβάλλον για όλους. Η αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στις πόλεις μας είναι το μεγάλο στοίχημα όλων μας. Είναι στόχος που βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής μας. Αυτά είναι τα καθημερινά προβλήματα των πολιτών. Αυτά απαιτούν να επιλύσουμε οι πολίτες. Και για όλα αυτά είμαστε αποφασισμένοι να δώσουμε κάθε μάχη. Είμαστε αποφασισμένοι να κάνουμε τις πόλεις μας καλύτερες. Θέλουμε πόλεις δημιουργίας, πολιτισμού, συμμετοχής. Πόλεις καθαρές και φροντισμένες. Πόλεις που εξασφαλίζουν καλή ποιότητα ζωής, για όλους τους κατοίκους τους. Πόλεις πιο ασφαλείς. Πιο λειτουργικές. Πιο ανθρώπινες. Πιο φιλόξενες. Εύχομαι κάθε επιτυχία στις εργασίες της συνάντησής σας και σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.