ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 23 Ιανουαρίου 2009
ΔΕΥΤΕΡΟΛΟΓΙΑ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΗΝ ΠΡΟ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ
ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Άκουσα με προσοχή όλες τις τοποθετήσεις. Επιμένω ότι πρέπει να αρθούμε όλοι στο ύψος των περιστάσεων. Να ανταποκριθούμε στο χρέος που έχουμε στα παιδιά μας και στη νέα γενιά. Δεν είναι η ώρα για προφάσεις. Είναι η ώρα για αποφάσεις.
Από όσα ειπώθηκαν, φαίνεται ότι ορισμένες πλευρές βάζουν προϋποθέσεις για την έναρξη του διαλόγου. Ορισμένες πλευρές προφασίζονται ότι δεν μπορεί η Κυβέρνηση να ζητά την έναρξη διαλόγου, χωρίς να καταθέτει την πολύ συγκεκριμένη δική της πρόταση. Είναι οι ίδιες πλευρές που μέχρι πρόσφατα ζητούσαν το ακριβώς αντίθετο. Ζητούσαν να αποσυρθεί η πρόταση για το νόμο αναβάθμισης της Δημόσιας Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και να ξεκινήσει ο διάλογος από την αρχή.
Είμαστε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σε ένα καινούργιο κεφάλαιο. Ξεκινούμε την αναβάθμιση του Λυκείου. Ξεκινούμε το διάλογο για ένα νέο εξεταστικό σύστημα. Ξεκινούμε διάλογο με όλους. Και ξεκινούμε για τα θέματα αυτά από μηδενική βάση. Αυτό είναι έμπρακτη απόδειξη της βούλησης για ουσιαστικό διάλογο.
Πιστεύουμε ακράδαντα ότι η αλλαγή του εξεταστικού συστήματος και η αναμόρφωση του Λυκείου μόνο όφελος μπορεί να έχει. Για όλους. Για την ποιότητα της εκπαίδευσης. Για το εκπαιδευτικό σύστημα. Για την κοινωνία. Κυρίως για τα παιδιά.
Πιστεύουμε, ακόμα, ότι από την συνεργασία σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα ωφελούνται σε τελική ανάλυση όλες οι πολιτικές δυνάμεις. Ωφελούνται, καθώς παραμερίζουν άγονες αντιπαραθέσεις και αναπτύσσουν έναν γόνιμο ανταγωνισμό προσφοράς. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι «ποιος έχει και ποιος δεν έχει έτοιμο σχέδιο». Σε ό,τι μας αφορά, απαντώ ξεκάθαρα: Δεν ζητούμε συμμετοχή για την επικύρωση προειλημμένων αποφάσεων. Δεν θέλουμε να επιβάλουμε κάτι προαποφασισμένο. Δεν θέλουμε – αν θέλετε – να προκαταλάβουμε κανέναν. Καταθέσαμε με ευθύτητα, τους βασικούς στόχους του συστήματος που θέλουμε. Βάλαμε το πλαίσιο αρχών που προτείνουμε. Γενικές ιδέες έχουν αναπτυχθεί και από άλλες πολιτικές δυνάμεις. Προτάσεις έχουν διατυπωθεί και από φορείς της εκπαιδευτικής κοινότητας. Ιδέες μπορεί να αντληθούν και από τα συστήματα που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες, με επιτυχία σε κάποιες. Στόχος είναι να καταλήξουμε μαζί. Βεβαιώνω ότι πρώτη έγνοια είναι η επιτυχία του διαλόγου. Μένει να διακριβωθεί αν η Αντιπολίτευση αναζητά προσχήματα αποχής. Ελπίζω ειλικρινά και το εύχομαι να μη συμβεί τελικά αυτό. Θα είναι ένα σημαντικό βήμα, για το δημόσιο βίο, για την Παιδεία, για τους νέους ανθρώπους. Δεν μπορεί όμως όταν καταθέτουμε συγκεκριμένες προτάσεις να αρνούνται συμμετοχή αξιώνοντας την απόσυρσή τους και όταν προτείνουμε διάλογο από μηδενική βάση – για άλλο ζήτημα – να αρνούνται πάλι, ζητώντας πρόταση.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Δεν είναι καιρός για προσχήματα. Ας ξεφύγουμε από τους δογματισμούς και τις αγκυλώσεις περασμένων εποχών. Ας απελευθερώσουμε και τα παιδιά μας από ένα σύστημα που καθηλώνει. Είναι υποχρέωσή μας να αναζητήσουμε πεδία συναίνεσης.
Έρχομαι σε κάποιες αναφορές που έγιναν για το νόμο που αφορά στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Επαναλαμβάνω, πρώτ’ απ’ όλα, ότι κεντρικός στόχος της πολιτικής μας είναι η αναβάθμιση του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος σε όλες τις βαθμίδες του. Επαναλαμβάνω ότι στόχος του νόμου ήταν και είναι η ποιοτική αναβάθμιση των Δημόσιων Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. Κανένας δεν μπορεί να το αμφισβητήσει αυτό.
Θυμίζω ότι στις καινοτομίες του περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων:
- Το δικαίωμα επιλογής συγγραμμάτων από τους φοιτητές,
- οι τετραετείς αναπτυξιακοί προγραμματισμοί,
- η καθολική συμμετοχή στις εκλογές για την ανάδειξη των οργάνων της διοίκησής τους,
- οι Εσωτερικοί Κανονισμοί Λειτουργίας,
- η ενίσχυση της φοιτητικής μέριμνας,
- η ουσιαστική ένταξη των Τεχνολογικών Ιδρυμάτων στην ανώτατη βαθμίδα της εκπαίδευσης.
Είχαμε πει –και το επαναλαμβάνω και σήμερα – ότι είμαστε διατεθειμένοι να καλύψουμε όποια κενά και να απλοποιήσουμε όποιες διαδικασίες κριθεί αναγκαίο μέσα από την εμπειρία που θα αποκτήσουμε από την εφαρμογή του νόμου. Τα σημεία αυτά μπορούμε να τα συζητήσουμε, να τα εξετάσουμε ένα-ένα. Να τα λύσουμε ένα-ένα. Με διάλογο. Με σύνθεση απόψεων. Με προσπάθεια τουλάχιστον συμφωνίας ευρείας αποδοχής.
Έρχομαι σε μια σύντομη αναφορά για την κουβέντα που έγινε για τα Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, εδώ και 75 χρόνια λειτουργούν χωρίς καμιά εποπτεία και χωρίς κανένα έλεγχο. Αρκούσε, για το άνοιγμά τους, μια δήλωση στην Εφορία. Από εκεί και πέρα, τίποτε άλλο. Μια παγκόσμια, αδιανόητη, απαράδεκτη πρωτοτυπία, που δεν μπορούσε να συνεχίζεται. Κάναμε μια προσπάθεια με στόχο…
– να καλυφθούν οι κοινοτικές υποχρεώσεις της χώρας,
- να μπει τάξη στη μη τυπική μεταλυκειακή εκπαίδευση,
- να προστατευθούν επιτέλους οι νέοι από το παραπλανητικό «εμπόριο ελπίδας».
Κάναμε μια προσπάθεια ανταπόκρισης στις υποχρεώσεις μας προς τους νέους. Ό,τι καλύτερο υπάρχει – αν υπάρχει – ό,τι καλύτερο μπορεί να γίνει, το συζητούμε. Δεν είναι όμως ώρα για δογματισμούς. Έχουμε υποχρέωση να βρίσκουμε λύσεις. Να κοιτάζουμε μπροστά.
Άκουσα τον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ να βάζει όρους για το διάλογο. Κατά βάση είναι αυτά που ήδη είπα. Ελπίζω κ. Αρχηγέ του ΠΑΣΟΚ να μπορέσετε να δώσετε μια καθαρή, μια θετική απάντηση. Ζητήσατε Ανεξάρτητη Αρχή. Σας θυμίζω ότι το πλαίσιο διαλόγου που προτείνουμε είναι εκείνο που θεσμοθέτησε το 2003 η Κυβέρνηση του κόμματός σας. Το πλαίσιο του Προεδρικού Διατάγματος 127 για το Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας. Είπα ότι η επεξεργασία συγκεκριμένων προτάσεων τόσο για το νέο Λύκειο, όσο και για τον τρόπο εισήγησης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση θα γίνει μέσα από τη λειτουργία υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου, όπως αυτό προβλέπεται από το διάταγμα 127 του 2003. Ιδίως μάλιστα από το Συμβούλιο Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που λειτουργεί στο πλαίσιο και σε αμφίδρομη σχέση με το Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας. Ζητήσατε να οριστούν εκπρόσωποι των κομμάτων. Μα αυτό ακριβώς πρότεινα. Πενταμελή πολιτική επιτροπή με μόνο ένα εκπρόσωπο από κάθε κόμμα, έναν εκπρόσωπο του Αρχηγού κάθε κόμματος. Είναι πιο μπροστά από αυτό που προτείνετε. Σημαίνει ισχυρότερη, σημαίνει ισότιμη συμμετοχή όλων των κομμάτων.
Ρωτάτε αν θα συμμετείχαμε σ’ ένα δικό σας διάλογο. Πρώτον, δεν μπορεί η Παιδεία να περιμένει αν και πότε θα γίνετε, οψέποτε, κυβέρνηση. Δεύτερον, εμείς δεν προτείνουμε και δεν προτείναμε δικό μας διάλογο. Ο διάλογος δεν είναι ‘’δικός μας’’ ή ‘’δικός σας’’ ή του οποιουδήποτε. Προτείνουμε διάλογο όλων των πολιτικών δυνάμεων, όλης της Βουλής, όλης της πανεπιστημιακής κοινότητας, όλης της κοινωνίας σε τελική ανάλυση.
Θέσατε κάποια χρονίζοντα ζητήματα. Μα πότε τα διαπιστώσατε; Υπήρξατε δύο φορές υπουργός Παιδείας. Δεν τα είχατε δει ποτέ; Τώρα τα ανακαλύψατε; Κάνατε ορισμένες προτάσεις και αναπτύξατε ορισμένες θέσεις. Σημειώνω ότι υπάρχουν και θετικά σημεία. Διαπιστώνω για παράδειγμα ότι στο θέμα του ασύλου δεν απέχουν οι απόψεις μας. Είναι θετικό. Διαπιστώνω ότι η θέση σας για την ηλεκτρονική εκπαίδευση είναι πολύ κοντά στις δικές μας, σε αρμονία με τις δικές μας. Δεν μπορεί όμως να αγνοείτε συλλήβδην και την πρόοδο που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια. Σ’ ό,τι αφορά την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη στην οποία αναφερθήκατε, με βρίσκει σύμφωνο η ιδέα σας.
Έγιναν αναφορές στην αξιολόγηση, γι’ αυτό που εμείς κάνουμε πράξη. Γιατί γίνεται πράξη η αξιολόγηση. Είναι προτεραιότητα η αξιολόγηση. Είναι εργαλείο βελτίωσης της ποιότητας. Συνδέσαμε τη χρηματοδότηση των μεταπτυχιακών με την αξιολόγηση. Πετύχαμε σε σχετικά σύντομο χρόνο να αξιολογούνται πάνω από 160 τμήματα ΑΕΙ. Να έχει ξεκινήσει ήδη η εξωτερική αξιολόγηση με επιτυχία. Τα πρώτα αποτελέσματα έχουν ήδη αποτυπωθεί. Στη διεθνή αξιολόγηση έξι ελληνικά πανεπιστήμια, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, αναγνωρίζονται στα 500 καλύτερα από τα 12.500 πανεπιστήμια του κόσμου. Είμαστε πράγματι ακόμα στην αρχή. Βελτιώσεις χρειάζονται. Είμαστε έτοιμοι να τις κάνουμε και ακόμη είμαστε ανοικτοί σε κάθε πρόταση. Αλλά μην τα ισοπεδώνουμε όλα, ότι δήθεν δεν έχει ξεκινήσει η αξιολόγηση.
Έρχομαι στις αναφορές τώρα που έγιναν σχετικά με τις δαπάνες για την Παιδεία.
Πρώτον: Πέρα από τις δαπάνες που είναι εγγεγραμμένες στο υπουργείο Παιδείας, σημαντικά κονδύλια διατίθενται και από άλλα υπουργεία. Είναι κυρίως…
- οι δαπάνες για τη μεταφορά μαθητών, τις οποίες διαχειρίζεται το υπουργείο Εσωτερικών.
- Οι δαπάνες για την έρευνα, που διαχειρίζεται το υπουργείο Ανάπτυξης.
- Οι δαπάνες για τις Σχολές του ΟΑΕΔ, που καλύπτονται από το υπουργείο Εργασίας.
- Οι δαπάνες για κτηριακές υποδομές, που διατίθενται είτε από το ΥΠΕΧΩΔΕ, είτε από το υπουργείο Εσωτερικών, είτε στο πλαίσιο της σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα.
Δεύτερον: Προγραμματίσαμε και διαθέτουμε στην Παιδεία το 14% των πόρων του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς για τη νέα προγραμματική περίοδο. Οι πόροι αυτοί φτάνουν τα 3,3 δις ευρώ. Και οι πόροι αυτοί -πόροι που δεν προσμετρούνται στα ποσοστά για την Παιδεία- είναι σημαντικοί.
Τρίτον: Στο χώρο της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, η Ελλάδα διαθέτει ποσοστό που υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Διαθέτει, περίπου, το 1,3% του ΑΕΠ.
Τέταρτον: Η αύξηση των δαπανών την τελευταία πενταετία, είναι διπλάσια σε σχέση με την προηγούμενη. Συγκεκριμένα: Στην περίοδο ’99-2003 οι δημόσιες δαπάνες για την Παιδεία είχαν αυξηθεί κατά 1,3 δις ευρώ. Από εκεί μέχρι τον προϋπολογισμό του 2009, η αύξηση φτάνει τα 2,6 δις ευρώ. Ακριβώς διπλάσια.
Πέμπτον: Σε ό,τι αφορά την αύξηση των δαπανών στο 5% του ΑΕΠ, οφείλω να υπενθυμίσω ότι εξαγγέλθηκε σε μια στιγμή που οι προηγούμενες κυβερνήσεις ισχυρίζονταν ότι κατάρτιζαν πλεονασματικούς προϋπολογισμούς. Βρεθήκαμε- και το ξέρουμε όλοι αυτό -δυστυχώς, σ’ ένα έλλειμμα που το 2004 έφτανε το 7,5% του ΑΕΠ. Σήμερα, είμαστε αντιμέτωποι μπροστά σε μια διεθνή οικονομική κρίση που επιβάλλει νέους αυτοπεριορισμούς. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Οι ανάγκες της Οικονομίας είναι τεράστιες και τα περιθώρια ασφυκτικά. Παρ’ όλα αυτά, ο αρχικός προγραμματισμός δεν εγκαταλείπεται. Μια προσθήκη: Η αύξηση των δαπανών δεν μπορεί παρά να συμβαδίζει με τις μεταρρυθμίσεις που εγγυώνται την ποιοτική αναβάθμιση της Παιδείας. Δεν γίνεται στο κενό. Οφείλουμε να το καταλάβουμε όλοι αυτό. Περισσότερες δαπάνες για τη συντήρηση της ίδιας κατάστασης είναι σε βάρος όλων. Είναι, πρώτ’ απ’ όλα, σε βάρος των παιδιών μας.
Σε ό,τι αφορά, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, τις αναφορές για τις κινητοποιήσεις, το άσυλο, τις καταλήψεις, τις βιαιότητες: Είναι σεβαστό το δικαίωμα κάθε νέου, κάθε πολίτη, να διεκδικεί, να αμφισβητεί, να παλεύει γι’ αυτά που πιστεύει. Σεβαστό όμως είναι και το δικαίωμα των φοιτητών, των σπουδαστών, των μαθητών, να μετέχουν απρόσκοπτα και στα μαθήματά τους.
Οι καταλήψεις δεν είναι μέσο διεκδίκησης για μια καλύτερη Παιδεία. Είναι βίαιος, είναι αντιδραστικός, είναι βαθιά αντιδημοκρατικός αποκλεισμός από το δικαίωμα στη μόρφωση.
Η βίαιη παρεμπόδιση μαθημάτων δεν είναι πανεπιστημιακό άσυλο. Είναι εμπόδιο στην ελεύθερη διακίνηση ιδεών. Είναι παραβίαση ασύλου. Το Πανεπιστήμιο, το ΤΕΙ, το Σχολείο είναι χώροι Δημοκρατίας. Και στη Δημοκρατία πρώτος κανόνας είναι ο σεβασμός των δικαιωμάτων του Άλλου. Οι πρακτικές που ποδοπατούν τα δικαιώματα του Άλλου στο βωμό των επιδιώξεων του οποιουδήποτε δεν είναι δημοκρατικές. Είναι αυταρχικές. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Και να την πούμε με την πλήρη έννοια του όρου.
Παν’ απ’ όλα όμως οφείλουμε όλοι να διαχωρίσουμε τις ειρηνικές κινητοποιήσεις της νέας γενιάς από τις βιαιότητες, τους βανδαλισμούς, τις καταστροφές. Είναι δυνατόν το πανεπιστημιακό άσυλο να ταυτίζεται με ασυλία στη βία; Είναι δυνατόν να μπαίνει όποιος θέλει, όποτε θέλει στους χώρους της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης και να τους χρησιμοποιεί για παράνομες εγκληματικές πράξεις; Είναι δυνατόν να θεωρείται Πανεπιστημιακό Άσυλο η βίαιη απαγόρευση από οποιεσδήποτε ομάδες της ελεύθερης διακίνησης ιδεών; Εμείς λέμε ξεκάθαρα «ΟΧΙ». Εμείς επιμένουμε σταθερά στην πραγματική προστασία του ασύλου. Διαστρεβλώσεις, υποσημειώσεις, αστερίσκοι, σε εγκληματικές ενέργειες δεν νοούνται. Οφείλουμε να καταδικάζουμε, χωρίς μισόλογα, χωρίς υπεκφυγές και την αυθαιρεσία και τις ακρότητες και τη βία. Η βία, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν λύνει, αλλά δημιουργεί προβλήματα. Και η βία δεν πάει άλλο. Η υποκρισία, επιτέλους, πρέπει να τελειώνει.
Κλείνω με μια παρατήρηση: Αναφέρθηκε ο Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, σε προσπάθειες διαλόγου που έγιναν στο παρελθόν. Το λέω ξεκάθαρα: Το παρελθόν δεν είναι καλός οδηγός. Το ζήτημα είναι να συμφωνήσουμε σε αρχές, σε βασικές αρχές τουλάχιστον. Αυτή είναι η πρόκληση των καιρών. Βεβαίως θα αναθεωρούσα την απόφαση του 1988 ή την όποια ημερομηνία είπατε για συμμετοχή στο διάλογο. Αλλά οφείλετε και εσείς να ομολογήσετε ότι στην ουσία δεν προσήλθατε σε διάλογο. Ναι, ήσασταν την πρώτη μέρα εκεί, και μετά φύγατε. Βρήκατε προφάσεις και προσχήματα να φύγετε. Μ΄ αυτή την έννοια λοιπόν, είναι ένα βήμα εμπρός το να πούμε πως το παρελθόν δεν είναι καλός οδηγός. Το ζήτημα είναι λοιπόν να συμφωνήσουμε τουλάχιστον σε κάποιες βασικές αρχές. Αυτή είναι η πρόκληση των καιρών, αυτό είναι το αίτημα της κοινωνίας. Και στην πρόκληση αυτή, στο αίτημα αυτό της κοινωνίας, εγώ τουλάχιστον αισθάνομαι ότι υποχρεούμαστε να απαντήσουμε θετικά. Μπορούμε να το κάνουμε. Ελπίζω να μην υπάρξει για ακόμα μια φορά στείρα άρνηση. Και οφείλω να πω ότι περιμένω μια ευθεία, μια καθαρή τοποθέτηση. Περιμένω θετική απάντηση. Απ΄ όλους τους αρχηγούς των κομμάτων και ο λόγος είναι απλός: Για την Παιδεία του μέλλοντος, για την κοινωνία, για τα παιδιά μας.