ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Αθήνα, 24 Ιουνίου 2005

ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ

ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

ΣΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝΤΩΝ ΠΑΤΡΙΩΤΩΝ

ΣΤΟ ΣΚΟΠΕΥΤΗΡΙΟ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ

 Είναι ξεχωριστή η χαρά μου, που βρίσκομαι σήμερα μαζί σας, εδώ, στην Καισαριανή. Τη γειτονιά των αγώνων και των θυσιών. Την πόλη όπου γράφτηκε Ιστορία, με το αίμα εκατοντάδων πατριωτών. Είναι ιδιαίτερη η συγκίνησή μου, που βλέπω μαζί μας ανθρώπους της περήφανης γενιάς της εθνικής Αντίστασης. Είναι ιδιαίτερη η συγκίνησή μου που είμαι, σήμερα, μαζί σας στον Τόπο που εκτελέσθηκαν, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, εκατοντάδες Έλληνες Πατριώτες. Που μου δίνεται η ξεχωριστή αυτή ευκαιρία να υποκλιθώ στη θυσία τους.

Θέλω να συγχαρώ από την καρδιά μου, όλες και όλους όσοι έχουν συμπράξει στις μακρές προσπάθειες για τη δημιουργία του μνημείου, που εγκαινιάζουμε σήμερα: Το Δήμο της Καισαριανής, τους δημότες, τους πολίτες που ενστερνίστηκαν την ιδέα αυτή και πάλεψαν για την πραγματοποίησή της. Οφείλω, όμως, να ομολογήσω ότι η επίσημη Πολιτεία  άργησε πολύ να ανταποκριθεί στη φωνή των πολιτών της Καισαριανής και όχι μόνο. Καθυστέρησε να ανταποκριθεί στο χρέος της απέναντι στην Ιστορία και απέναντι σε εκείνους που έδωσαν τη ζωή τους για την ελευθερία.

Όμως! Είμαστε σήμερα, όλοι εδώ. Είμαστε, όλοι παρόντες στην πραγμάτωση ενός αιτήματος της Ιστορίας και της Κοινωνίας. Αιτήματος και κοινού, ταυτόχρονα, χρέους, που γίνεται, επιτέλους, πραγματικότητα. Είμαστε εδώ, τιμώντας τους πατριώτες που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή. Είμαστε εδώ, εκφράζοντας τη θέληση των πολιτών, τη θέληση της ελληνικής κοινωνίας, για ενότητα, εθνική ομοψυχία, αλληλοσεβασμό. Αυτό οφείλουμε να αποδεικνύουμε σαν έμπρακτη ανταπόκριση στα διδάγματα, που έρχονται από τις θυσίες του παρελθόντος. Και αυτό, το οφείλουμε όλοι. Κάθε Κυβέρνηση. Κάθε πολιτική δύναμη. Κάθε συλλογικός φορέας. Κάθε Υπηρεσία της σύγχρονης Πολιτείας. Της Πολιτείας που δρα δημοκρατικά, χωρίς διακρίσεις και διαχωρισμούς. Της Πολιτείας που, επιτέλους, λειτουργεί ελεύθερη και απαλλαγμένη από τις διαχωριστικές γραμμές, που πίκραναν και πλήγωσαν, όλες και όλους τους Έλληνες.

Στεκόμαστε όλοι, με συγκίνηση, στον τόπο της θυσίας. Στεκόμαστε με σεβασμό μπροστά στην Ιστορία. Στεκόμαστε σ’ ένα χώρο που έγιναν, από τις 26 του Μάη του 1942, έως τις 9 του Σεπτέμβρη του ΄44), πενηνταέξι ομαδικές εκτελέσεις 694 Ελληνίδων και Ελλήνων, που όρθωσαν το ανάστημά τους στις δυνάμεις του φασισμού, του ναζισμού και του ολοκληρωτισμού. Οι Έλληνες αυτοί, όρθιοι μπροστά στους κατακτητές, άφησαν εδώ την τελευταία τους πνοή και την τελευταία τους λέξη: “Ελευθερία”. Ο χώρος τους Σκοπευτηρίου ήταν μοιραίο να γίνει σύμβολο αντίστασης. Γιατί αντίσταση δεν ήταν μόνο ο αγώνας των οργανώσεων στα βουνά. Ήταν και ο καθημερινός αγώνας…

  • στις πόλεις της Ελλάδας,
  • στα χωριά της Περιφέρειας,
  • στις γειτονιές της Αθήνας.

Ήταν η στάση της αξιοπρέπειας, της περηφάνιας, της αυτοθυσίας. Η στάση του απλού, του ανώνυμου – όπως συνηθίσαμε να λέμε – πολίτη, που είτε πολεμούσε, είτε στήριζε, με το δικό του τρόπο, τη συγκροτημένη, την οργανωμένη αντίσταση. Χιλιάδες, ιστορίες ανώνυμων πολιτών, χρειάζονται και αυτές για να συνθέσουν ολοκληρωμένα την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης, ενάντια στον ξένο κατακτητή, ενάντια στο ναζισμό και το φασισμό.

Εκατοντάδες ζωές που έσβησαν εδώ, έγραψαν την ξεχωριστή Ιστορία της Καισαριανής. Έκτοτε, η Καισαριανή είναι χώρος μνήμης και σεβασμού. Χώρος που σημαίνει περηφάνια, χρέος, ευθύνη.

Εξηνταένα χρόνια μετά την τελευταία εκτέλεση, εξήντα χρόνια μετά το τέλος  του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σήμερα, με το μνημείο αυτό, έστω και καθυστερημένα, αλλά όλοι μαζί, εκπληρώνουμε το χρέος μας. Σε εκείνους που τόλμησαν και όρθωσαν το ανάστημά τους απέναντι στις δυνάμεις της ισοπέδωσης. Σε εκείνους που θυσιάστηκαν στον πόλεμο, την κατοχή και την εθνική αντίσταση. Ήταν, άλλωστε, ένας πόλεμος που άφησε, σε όλους, πληγές, μνήμες και διδάγματα.

  • Πληγές που μας κόστισαν βαρειά και χρειάστηκαν πολλά χρόνια, για να επουλωθούν.
  • Μνήμες από ιστορίες ηρωικής αντίστασης και απαράμιλλης αυτοθυσίας.
  • Διδάγματα ενότητας και ομοψυχίας, συνένωσης δυνάμεων και προσπαθειών, σε κοινούς σκοπούς. Για κοινά ιδανικά. Για κοινές αξίες.

Ένα ήταν – και είναι – περισσότερο από βέβαιο: Η Ελλάδα δεν υπολόγισε το βαρύ αντίτιμο της θυσίας, που απαιτούσε η νίκη της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Όρθωσε ανάστημα ανδρειοσύνης και περηφάνειας. Θαυμάστηκε από τους εισβολείς και υμνήθηκε από τους Συμμάχους. Θρήνησε, τελικά, στα πεδία των μαχών, στα μονοπάτια της αντίστασης και στα θυσιαστήρια της ελευθερίας, περισσότερους από μισό εκατομμύριο νεκρούς. Και η Ελλάδα δεν μπορεί να ξεχνά. Υποχρεούται, πολύ απλά, να διδάσκεται.

Η Εθνική Αντίσταση ένωσε τους Έλληνες, απέναντι στον κατακτητή. Έγινε σύμβολο της ενότητας και της πάλης. Ευθύνη μας είναι να κρατούμε ζωντανές τις παρακαταθήκες των αγώνων και των θυσιών του Λαού. Ευθύνη όλων μας, είναι να γνωρίζουμε την Ιστορία και να αξιοποιούμε, στην πράξη, τα διδάγματά της. Γιατί η ιστορία διδάσκει, συνθέτει, ενώνει. Μας κάνει πιο ώριμους, πιο δυνατούς, πιο αισιόδοξους. Η ιστορία μας «χρεώνει» για το μέλλον. Με διδάγματα. Με ευθύνες. Με υποχρεώσεις. Ιστορία είναι η  «υποχρέωση» να κρατάμε ζωντανές τις μνήμες και τις διδαχές…

  • για την ελευθερία,
  • τη δημοκρατία,
  • την κοινωνική δικαιοσύνη.

Να μην επαναλαμβάνουμε λάθη, που κάναμε και πληρώσαμε ακριβά στο παρελθόν. Να κοιτούμε κατάματα το χτες. Τις φωτεινές στιγμές του. Αλλά και τις ώρες που το λάθος μοιράζει αδιάκριτα τις συνέπειές του, στις παρούσες, αλλά και στις επόμενες γενιές. Δεν μπορεί να φοβόμαστε το παρελθόν. Μπορούμε όμως – και οφείλουμε – να διδασκόμαστε, από αυτό. Η Ιστορία διδάσκει μετριοπάθεια, σύνεση, διορατικότητα, προσήλωση σε αρχές, αξίες και ιδανικά. Η αναγνώριση, η απόδοση τιμής, σ’ εκείνους που έδωσαν τη ζωή τους στους αγώνες της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας και της Δικαιοσύνης, είναι χρέος όλων μας. Είναι απόδειξη ωριμότητας και συμφιλίωσης. Είναι διαδικασία συνεργασίας, και συστράτευσης σε κοινούς στόχους.

Η δύναμη και η σπουδαιότητα της Ιστορίας, η δύναμη όλων μας, είναι

  • Να μπορούμε να σχεδιάζουμε, να δρούμε, να δημιουργούμε, να ζούμε σε μια κοινωνία χωρίς διαχωριστικές γραμμές, χωρίς φανατισμούς, χωρίς ακρότητες.
  • Να μπορούμε να κοιτάμε με νέα αντίληψη και νέα νοοτροπία το παρόν, αλλά και το μέλλον που μας προκαλεί.

Να παλεύουμε όλοι μαζί…

  • Για την ανάπτυξη του Τόπου μας, την πρόοδο, την ευημερία κάθε οικογένειας, όπου κι αν ζει.
  • Για τη διαρκή βελτίωση των συνθηκών, των όρων και των προϋποθέσεων, που διασφαλίζουν πραγματική ισονομία, ίσες ευκαιρίες και μεγαλύτερες δυνατότητες για όλους τους πολίτες. Με σεβασμό στον άνθρωπο, ανεξάρτητα από χρώμα φυλή, θρησκεία.
  • Για την κοινωνική δικαιοσύνη, τη διαφάνεια, τη χρηστή διαχείριση.
  • Για την ενίσχυση και την ποιοτική λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.
  • Για την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των Πολιτών.
  • Για την προάσπιση της ειρήνης, στην περιοχή μας και στον Κόσμο.

Όλες και όλοι μαζί, ανεξάρτητα από την ιδεολογική μας αφετηρία, μπορούμε να κάνουμε πραγματικότητα τα οράματα της κοινωνίας μας. Ενωμένοι αντιμετωπίζουμε πιο δυνατά τις προκλήσεις και αξιοποιούμε πιο αποτελεσματικά τις ευκαιρίες, που φέρνει μαζί της η νέα εποχή.

Μας ενώνουν οι προσδοκίες της κοινωνίας, για μια καλύτερη ζωή. Μας ενώνουν ακόμη και οι εμπειρίες, που κάποτε μας χώρισαν και μας πλήγωσαν όλους. Μας ενώνει ο αγώνας για ένα πιο δίκαιο μέλλον. Μια πιο δίκαιη κοινωνία. Για μας και για τα παιδιά μας.

Σας ευχαριστώ από την καρδιά μου.