ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Αθήνα, 19 Μαρτίου 2008

 

ΟΜΙΛΙΑ

ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

ΣΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΩΝ 50 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΩΝ

Κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας,

Κυρίες και κύριοι,

Η σημερινή εορταστική εκδήλωση, για τη συμπλήρωση μισού αιώνα ζωής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, του σημαντικότερου ερευνητικού φορέα στη χώρα, είναι μια αφορμή απόδοσης της αρμόζουσας αναγνώρισης και τιμής στις Ελληνίδες και τους Έλληνες που αφιέρωσαν τη ζωή και το έργο τους για να διευρύνουν τον ορίζοντα της γνώσης μας.

Τιμούμε σήμερα τους πνευματικούς ανθρώπους –όπως ο Γιάγκος Πεζματζόγλου, ο Κωνσταντίνος Δημαράς,  ο Λεωνίδας Ζέρβας- που πενήντα χρόνια πριν έκαναν το όραμα ενός ιδρύματος για την έρευνα στην Ελλάδα πραγματικότητα. Αλλά και όσους έκτοτε έδωσαν και δίνουν σκληρό αγώνα, όχι απλώς για την ανάπτυξη και την καρποφορία του Ιδρύματος, αλλά πολλές φορές, υπό συνθήκες δύσκολες και για την ίδια την επιβίωσή του.

Τιμούμε απόψε τις ερευνήτριες και τους ερευνητές του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Και μαζί τους, όλα εκείνα τα μέλη της ερευνητικής και εκπαιδευτικής κοινότητας που αρνούνται να συμβιβαστούν με το μέτριο και το γκρίζο. Όλες και όλους εκείνους που προτάσσουν πάνω από οποιονδήποτε άλλο υπολογισμό το καθήκον της επιστήμης και της γνώσης.

Κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας,

Κυρίες και κύριοι,

Η πενηντάχρονη ιστορία του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών είναι χαρακτηριστική ως προς την περιπετειώδη πορεία της έρευνας και της εκπαίδευσης στη χώρα μας τον τελευταίο μισό αιώνα. Οι μεγάλες διακρίσεις και οι σημαντικές επιτυχίες, αλλά και οι εξαιρετικά δύσκολες στιγμές, δείχνουν με τρόπο σαφή και ηχηρό τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες της Ελλάδας στο πεδίο της γνώσης. Υπογραμμίζουν τις απαραίτητες συνθήκες για την επιτυχία κάθε πρωτοβουλίας στο πεδίο αυτό:

  • Πρώτα απ’ όλα το ανθρώπινο δυναμικό: άνδρες και γυναίκες ικανοί να αναλάβουν και να φέρουν εις πέρας το δύσκολο καθήκον της θεραπείας της γνώσης.
  • Δεύτερον, η ουσιαστική θεσμική θωράκιση που εξασφαλίζει την ανεξαρτησία της έρευνας και της εκπαιδευτικής διαδικασίας από τις οποιεσδήποτε αθέμιτες εξαρτήσεις και συμφέροντα.
  • Τρίτον, βεβαίως, η επαρκής χρηματοδότηση, η έμπρακτη απόδειξη ότι το πεδίο της γνώσης είναι ύψιστη κοινωνική προτεραιότητα.
  • Και τέταρτον, η οργανική σύνδεση με τις εξελίξεις στους άλλους αντίστοιχους φορείς σε ολόκληρο τον κόσμο, η συνεργασία και η άμιλλα.

Η ευρεία εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, αλλά και το νέο θεσμικό πλαίσιο για την Έρευνα και την Τεχνολογία – που μεταξύ άλλων προβλέπει τον υπερδιπλασιασμό των σχετικών πόρων από το 0,6% του ΑΕΠ που είναι σήμερα στο 1,5% μέχρι το 2013 – σχεδιάστηκαν και εφαρμόζονται με την πεποίθηση ότι και στους τέσσερις αυτούς άξονες, χρειάζεται πολλή και σκληρή δουλειά. Με την πεποίθηση ότι χρειάζεται μια δυναμική ώθηση προκειμένου να ξεπεράσουμε επιτέλους το τέλμα της συντήρησης, της εσωστρέφειας, της μιζέριας που αντανακλά σε ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Με την πεποίθηση ότι πρέπει επιτέλους να προχωρήσουμε δυναμικά μπροστά, ακόμη και αν αυτό σημαίνει την αντιπαράθεση με την ηχηρή μειοψηφία των εκφραστών της συντήρησης που, για δικούς τους λόγους, διεκδικούν να μην αλλάξει τίποτα στο χώρο της γνώσης.

Και ως προς αυτό θέλω να είμαι, για μια ακόμη φορά, ξεκάθαρος: οι στόχοι της ποιότητας, της κοινωνικής ανταποδοτικότητας, της άμιλλας και της ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας στο πεδίο της γνώσης είναι αδιαπραγμάτευτοι. Η προαγωγή της γνώσης, το σημαντικότερο κεφάλαιο που μπορεί να διαθέτει μια κοινωνία, δεν μπορεί να υποτάσσεται σε οποιαδήποτε άλλη επιμέρους στόχευση, σε οποιοδήποτε άλλο μικροσυμφέρον, σε οποιονδήποτε άλλο υπολογισμό.

Πριν από λίγες μέρες, Κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφωνήσαμε ότι η αποτελεσματικότερη απάντηση στην πρόσφατη επιδείνωση της παγκόσμιας οικονομικής συγκυρίας, είναι η επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, ιδίως στον τομέα της γνώσης και της καινοτομίας –των βασικών μοχλών της οικονομικής ανάπτυξης. Είναι η επένδυση στην έρευνα και στην εκπαίδευση. Στο πλαίσιο αυτό, συμφωνήσαμε να δημιουργήσουμε μια ‘’πέμπτη ευρωπαϊκή ελευθερία’’, την ελευθερία της κυκλοφορίας της γνώσης, με την ενίσχυση της κινητικότητας των επιστημόνων, την προώθηση μεταρρυθμίσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, την αμοιβαία αναγνώριση προσόντων και με τη δημιουργία μιας νέας γενιάς ερευνητικών υποδομών.

Σ’ αυτό τον ενιαίο πια χώρο, εμείς δεν μπορούμε – και δεν θα μείνουμε πίσω. Έχει φτάσει η ώρα η Ελλάδα να πάψει να είναι χώρα εξαγωγής επιστημόνων και εισαγωγής γνώσης. Το παράδειγμα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών δείχνει ότι αυτό είναι εφικτό. Δείχνει ότι ήδη διαθέτουμε σημαντικούς πυρήνες παραγωγής γνώσης. Διαθέτουμε ανθρώπους με ταλέντο, ικανότητες, όρεξη για δημιουργική δουλειά στα όρια της γνώσης. Διαθέτουμε προνομιακά γνωστικά πεδία στις θετικές και τις ανθρωπιστικές επιστήμες.

Αυτό που χρειάζεται είναι αυτούς τους πυρήνες να τους ενισχύσουμε ουσιαστικά, να τους διασυνδέσουμε σε ένα πυκνό δίκτυο συνεργασίας, να πολλαπλασιάσουμε την εμβέλεια τους, να δημιουργήσουμε νέους. Αυτό που χρειάζεται είναι η ενεργοποίηση της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας, του μεγάλου ρεύματος που υπερβαίνει κάθε ιδεολογική αφετηρία και εκλογική προτίμηση και αξιώνει ποιότητα, αποτελεσματικότητα, πρόοδο.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που οφείλουμε όλοι να συνειδητοποιήσουμε, είναι πως η έμφαση στη γνώση δεν είναι μια έξωθεν υποχρέωση. Είναι, όπως ακριβώς πενήντα χρόνια πριν το αντιλήφθηκαν οι ιδρυτές του Εθνικού Ιδρύματος, μια επιτακτική ανάγκη. Η επένδυση στη γνώση είναι η αποδοτικότερη και πιο δίκαια επένδυση που μπορεί να κάνει μια κοινωνία. Είναι η απαραίτητη προϋπόθεση της προόδου ενός έθνους, της αξιοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης μιας κοινωνίας. Αυτό που οφείλουμε όλοι να συνειδητοποιήσουμε είναι πως δεν επαρκεί πλέον η στομφώδης επίκληση αυτών των ιδανικών. Αυτό που χρειάζεται είναι να τα υπηρετούμε στην πράξη –από τη θέση του και με τις δυνάμεις του ο καθένας και όλοι μαζί συλλογικά. Με έργα, με χειροπιαστά και μετρήσιμα αποτελέσματα. Με αριστείες και επιτεύγματα που μας κάνουν όλους περήφανους, που μπορούν να συμβάλλουν στη βελτίωση της κοινωνίας μας, της ζωής των πολλών.

Κύριε Πρόεδρε και κυρίες και κύριοι,

Με αυτές τις σκέψεις, εύχομαι στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών αυτά τα πρώτα πενήντα χρόνια να είναι απλώς ένα προοίμιο μιας ακόμη πιο παραγωγικής ακόμη πιο ένδοξης πορείας προς την κατάκτηση της γνώσης. Καλή δύναμη, καλή επιτυχία, καλή δουλειά σε όλους. Συνεχίστε να μας κάνετε υπερήφανους.