ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 8 Μαΐου 2008
ΣΗΜΕΙΑ ΟΜΙΛΙΑΣ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ
ΣΤΟ ΖΑΠΠΕΙΟ
(Ανεπίσημη μετάφραση)
Είναι μεγάλη τιμή για μένα να απευθύνομαι στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το οποίο συνεδριάζει στην Αθήνα. Η σύνοδός σας συμπίπτει με την 10η επέτειο της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης. Ένα γεγονός που αξίζει εορτασμού και χρήζει επαίνου, βρίσκει, όμως, την παγκόσμια οικονομία και την Ευρώπη στη δίνη χρηματοοικονομικής αναταραχής, με σημαντικές επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία.
Αν και σχετικά νέος θεσμός, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κατόρθωσε, με ιδιαίτερη επιδεξιότητα, να διαφυλάξει τη σταθερότητα των τιμών, ενώ παράλληλα εξασφάλισε ευνοϊκές συνθήκες για ανάπτυξη. Στην αναμέτρηση με την αβεβαιότητα η ευρωζώνη συνεχίζει να απολαύει των ωφελημάτων της αξιοπιστίας, της μετριοπάθειας και της σύνεσης, που οφείλουμε στην ανεξαρτησία και τις υγιείς πολιτικές της κεντρικής της τράπεζας. Και τούτο αποδεικνύεται πολύτιμο στην τρέχουσα οικονομική συγκυρία.
Η εξελισσόμενη κρίση στις παγκόσμιες χρηματοοικονομικές αγορές, η επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας, καθώς και η άνοδος των τιμών της ενέργειας, των βασικών προϊόντων και των τροφίμων δεν ήταν δυνατόν να αφήσουν την Ευρώπη στο απυρόβλητο. Από την άλλη πλευρά, οι σταθερά έντονοι ρυθμοί ανάπτυξης των αναδυομένων οικονομιών εκτιμάται ότι θα συμβάλουν στην, έστω και εν μέρει, «αποσύνδεση» των οικονομιών μας από την επιβράδυνση στις ΗΠΑ. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η παγκοσμιοποίηση εμπεριέχει ευκαιρίες, αλλά και προκλήσεις. Σε κάθε περίπτωση, οι οικονομίες μας είναι καλύτερα εξοπλισμένες να αντεπεξέλθουν σε αυτές τις προκλήσεις στη βάση ενός βελτιωμένου πλαισίου μακροοικονομικής πολιτικής, αλλά και χάρη στις θετικές επιπτώσεις των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.
Η σταθερή δέσμευση της ΕΚΤ να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό, το Αναθεωρημένο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης και η Αναθεωρημένη Στρατηγική της Λισαβόνας συνέβαλαν στην επίτευξη υγιών βασικών οικονομικών μεγεθών και στην περαιτέρω θωράκιση της Ευρωζώνης.
Το Αναθεωρημένο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης του 2005 ενίσχυσε το προληπτικό σκέλος του Συμφώνου, καθώς και την εν γένει αξιοπιστία του. Δημιούργησε το πλαίσιο για βελτιωμένη δημοσιονομική πειθαρχία, αφήνοντας όμως ταυτόχρονα τα απαραίτητα περιθώρια ευελιξίας για να διορθωθούν οι ανισορροπίες και να στηριχθεί η ανάπτυξη. Το 2007, πάντως, αν και δεν παρατηρήθηκαν μείζονες μακροοικονομικές ανισορροπίες, οι επιδόσεις των Κρατών Μελών της Ευρωζώνης ποικίλλουν, κάτι το οποίο μας θυμίζει ότι η σύγκλιση παραμένει παράγοντας κλειδί για την επιτυχία της ΟΝΕ. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι το ενιαίο νόμισμα εξάλειψε τον συναλλαγματικό κίνδυνο και, μαζί με την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, ξεδίπλωσε επιχειρηματικές ευκαιρίες και ωφέλησε τις οικονομίες μας και τους πολίτες μας. Τα τελευταία δέκα χρόνια, οι χώρες μας συνδέθηκαν ακόμη περισσότερο, μέσω του εμπορίου και των χρηματοοικονομικών αγορών, κάτι το οποίο ευνόησε τις επενδύσεις και οδήγησε σε σταθερή οικονομική ανάπτυξη και ευημερία.
Μαζί με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η Ε.Ε. παρουσίασε την ατζέντα της Λισαβόνας για να διευκολύνει την εφαρμογή των, από καιρό, απαραίτητων διαρθρωτικών αλλαγών. Στα πλαίσια μιας νομισματικής ένωσης, ιδιαίτερα, οι διαρθρωτικές αλλαγές είναι ζωτικής σημασίας, για να βελτιωθεί η δυνατότητα προσαρμογής σε «ασύμμετρους κραδασμούς». Η στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση συνιστά συνδυασμό διαρθρωτικών πολιτικών που αποσκοπούν
- στη στήριξη της ανάπτυξης,
- στη δημιουργία πιο σταθερών και καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας, και
- στην ενίσχυση του ανοικτού και αλληλέγγυου χαρακτήρα των κοινωνιών μας.
Μετά από τη μεγάλη αναθεώρηση του 2005, δόθηκε νέα ώθηση στις μεταρρυθμίσεις με την υιοθέτηση των Ολοκληρωμένων Κατευθυντήριων Γραμμών και την επαναδιατύπωση της εταιρικής σχέσης, στην οποίαν άλλωστε βασίζεται η Στρατηγική. Οι προτεραιότητες που συνομολογήσαμε περιλαμβάνουν:
- τις επενδύσεις στη γνώση και την καινοτομία
- την απελευθέρωση των επιχειρηματικών δυνατοτήτων (ιδιαίτερα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων)
- τον εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας
- την αντιμετώπιση της πρόκλησης της κλιματική αλλαγής
- την ενεργειακή ασφάλεια
- την βελτίωση της σταθερότητας των χρηματοοικονομικών αγορών.
Οφείλω εδώ να τονίσω ότι η νέα αυτή ώθηση που δώσαμε στις διαρθρωτικές αλλαγές συνέβαλε στη δημιουργία 6,5 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας στην Ε.Ε. το 2006 και το 2007, συρρικνώνοντας τα ποσοστά ανεργίας στο χαμηλότερο επίπεδό τους, εδώ και πάνω από 15 χρόνια.
Παρά τις ικανοποιητικές πρόσφατες επιδόσεις μας και τα ενθαρρυντικά σημάδια αντοχής στους κραδασμούς, υπάρχουν ακόμη αβεβαιότητες όσον αφορά τις επιπτώσεις της κρίσης στην πραγματική οικονομία. Είναι συνεπώς αδήριτη ανάγκη να μην επαναπαυθούμε και να επιμείνουμε στη μεταρρυθμιστική μας προσπάθεια.
Η άνοδος των τιμών της ενέργειας, των τροφίμων και των βασικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές διαβρώνουν την αγοραστική δύναμη, ιδίως των χαμηλοτέρων εισοδημάτων, αποτελώντας συνάμα απειλή για την κοινωνική συνοχή. Η ενίσχυση του ανταγωνισμού και η άρση ενδεχομένων περιορισμών στην προσφορά μπορούν να συμβάλλουν στον έλεγχο των πληθωριστικών πιέσεων μεσοπρόθεσμα. Είναι, όμως, επίσης ζωτικής σημασίας να αποφύγουμε τις δευτερογενείς αρνητικές επιπτώσεις.
Η αύξηση του ενεργού πληθυσμού, καθώς και η επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και η καινοτομία αποτελούν παράγοντες κλειδιά για την αύξηση της παραγωγικότητας, την βιώσιμη ανάπτυξη και την αντιμετώπιση των ανισοτήτων και της φτώχειας. Οι συνθήκες στην αγορά εργασίας του μέλλοντος διαμορφώνονται ήδη από τις δημογραφικές τάσεις στο εσωτερικό της κάθε χώρας, καθώς και από την μετανάστευση. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση μας δίνουν την απάντηση για να αντιμετωπίσουμε την υστέρησή μας στις δεξιότητες και τα προσόντα που απαιτεί η αγορά εργασίας. Η «πέμπτη ελευθερία», αυτή της ελεύθερης κυκλοφορίας της γνώσης, θα συμβάλλει στη δημιουργία στην πράξη ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. Μαζί με το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας, εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν την καινοτομία και θα διευκολύνουν τη διάδοση των τεχνολογιών.
Επιβάλλονται όμως περαιτέρω προσπάθειες για να βελτιωθεί το επιχειρηματικό κλίμα και να ξεδιπλώσουν και οι μικρές επιχειρήσεις τις δυνατότητές τους. Έχει μεγάλη σημασία, εν προκειμένω, να κινηθούμε αποφασιστικά και να σημειώσουμε πρόοδο στον τομέα της καλύτερης νομοθεσίας, σύμφωνα άλλωστε με τους συμπεφωνημένους στόχους της Ε.Ε., και να μειώσουμε δραστικά την διοικητική επιβάρυνση των επιχειρήσεων. Η ενίσχυση των μικρών επιχειρήσεων αποτελεί προτεραιότητα για να αυξήσουμε την απασχόληση και να στηρίξουμε την επιχειρηματικότητα και τη δημιουργικότητα.
Η πρόσφατη χρηματοοικονομική κρίση υπογράμμισε την ανάγκη στενότερης συνεργασίας στην εποπτεία του χρηματοοικονομικού τομέα. Πέρα από τις πρώτες ενέργειες, που ήδη αναλάβαμε, έχει σημασία να συνεχιστεί η προσπάθεια για την περαιτέρω ενίσχυση του πλαισίου χρηματοοικονομικής σταθερότητας.
Τέλος -πρόβλημα εξ’ ίσου σημαντικό- η κλιματική αλλαγή επιτάσσει κατεπείγουσα δράση. Η έγκριση δέσμης μέτρων για την κλιματική αλλαγή περιλαμβάνει μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, κατά τουλάχιστον 20%, και αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στα επίπεδα του 20% έως το 2020. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε μια ασφαλή και αποτελεσματική εγχώρια αγορά ενέργειας και, ταυτόχρονα, να αντεπεξέλθουμε στις περιβαλλοντικές προκλήσεις και να διασφαλίσουμε την αειφορία.
Όλοι συμφωνούμε ότι η Ε.Ε., η Ένωσή μας, εδράζεται σ’ ένα κοινό όραμα, με κοινές αρχές και αξίες. Είμαστε μια ένωση χωρών, η οποία έχει τη βούληση να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφεια, να δώσει ίσες ευκαιρίες, να εξασφαλίσει κοινωνική συνοχή και ασφάλεια και να αποδείξει την ευθύνη του για το περιβάλλον. Μια ένωση με τη βούληση να προβεί σε μεταρρυθμίσεις και να αναλάβει το ρόλο ενός ανταγωνιστικού πρωταγωνιστή σε παγκόσμιο επίπεδο, σ’ έναν κόσμο γεμάτο προκλήσεις, που αλλάζει συνεχώς.
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής μας προοπτικής, οι προτεραιότητες της Ελλάδας εστιάζονται:
- στην εξυγίανση των βασικών οικονομικών μεγεθών
- στη μεταρρύθμιση των αγορών
- στην προαγωγή της κοινωνικής συνοχής
- στη βιώσιμη ανάπτυξη, με σεβασμό στο περιβάλλον
Τα τελευταία χρόνια, πραγματοποιήσαμε σημαντικά βήματα στην κατεύθυνση της βελτίωσης των μακροοικονομικών παραμέτρων: μειώσαμε τα ελλείμματα και το λόγο χρέους προς το ΑΕΠ. Ταυτόχρονα πετύχαμε υψηλό ρυθμό ανάπτυξης. Πετύχαμε όμως και κάτι άλλο: το ποσοστό απασχόλησης υπερέβη το 61% το 2007 και το ποσοστό ανεργίας περιορίστηκε στο 8,3%, το χαμηλότερο ποσοστό εδώ και δεκαπέντε χρόνια.
Η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος είναι αντικείμενο αδιάλειπτης προσπάθειας, η οποία εστιάζεται
- στην καταπολέμηση της γραφειοκρατίας,
- το άνοιγμα των αγορών και την εξάλειψη των εμποδίων εισόδου σε αυτές
- την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της επιχειρηματικότητας
- την προσέλκυση επενδύσεων.
Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης αποτελεί, επίσης, πρώτη προτεραιότητα και υποστηρίζεται από την στρατηγική της ψηφιακής σύγκλισης.
Το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (2007-2013) προάγει ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο εδράζεται στις αρχές: Εξωστρέφεια – Ανταγωνιστικότητα – Επιχειρηματικότητα. Οι στρατηγικοί του στόχοι περιλαμβάνουν:
- τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων
- την επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και την κοινωνία της γνώσης
- την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας
- την ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης και των θεσμών.
Λαμβάνουμε μέτρα για:
- να ολοκληρώσουμε την εσωτερική αγορά,
- να εκσυγχρονίσουμε τις συνθήκες και τους όρους απασχόλησης,
- να απλουστεύσουμε τη νομοθεσία,
- να θωρακίσουμε τις χρηματοοικονομικές αγορές και
- να εξασφαλίσουμε περισσότερη διαφάνεια.
Σ’ ένα ταχύτατα μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, η επένδυση στον άνθρωπο και ο εκσυγχρονισμός της αγοράς εργασίας αποτελούν βασικό μας μέλημα. Η εκπαίδευση και η δια βίου μάθηση είναι ζωτικής σημασίας, αν θέλουμε να προσφέρουμε περισσότερες δυνατότητες απασχόλησης -ιδιαίτερα στις γυναίκες και τους νέους- να αντιδράσουμε στον κοινωνικό αποκλεισμό, να περιορίσουμε τις ανισότητες και να μειώσουμε το χάσμα μεταξύ των δύο φύλων.
Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε στη νέα ενεργειακή πολιτική με στόχο
- την ενεργειακή ασφάλεια
- τη μείωση της εξάρτησής μας από το πετρέλαιο
- τη διεύρυνση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Καθιστούμε την Ελλάδα διεθνή ενεργειακό κόμβο, διαφοροποιώντας τους προμηθευτές μας και υπογράφοντας συμφωνίες για την κατασκευή
- του πετρελαιαγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολης
- του αγωγού αερίου Τουρκίας-Ελλάδος-Ιταλίας
- του αγωγού αερίου Southstream, μέσω του Ευξείνου Πόντου
Η δημιουργία της Ενεργειακής Κοινότητας της Ν.Α. Ευρώπης καθώς και ο σημαντικός ρόλος του εμπορικού μας στόλου στη μεταφορά πετρελαίου διεθνώς, ενισχύουν ακόμη περισσότερο το γεωπολιτικό μας ρόλο στις αγορές ενέργειας.
Αυτό είναι το όραμά μας: να καταστήσουμε την Ελλάδα επιχειρηματικό και ενεργειακό κόμβο, χρηματοοικονομικό και διαμετακομιστικό κέντρο, ηγετικό εταίρο στην Ν.Α. Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Οι μεταρρυθμίσεις αποτελούν σαφή πολιτική μας επιλογή. Η Ελλάδα αλλάζει ακολουθώντας ένα σαφές όραμα και ένα στοχευμένο σχέδιο, με πυξίδα τις ευρωπαϊκές μας προτεραιότητες και ενστερνιζόμενη τις κοινές μας αξίες.
Καταλήγοντας, θα ήθελα να απευθύνω τις θερμότερες ευχές μου στον απερχόμενο Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Νίκο Γκαργκάνα. Καθ’όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, υπηρέτησε την Τράπεζα με μεγάλη αφοσίωση και αποτελεσματικότητα. Συνέβαλε δε καθοριστικά στην ανάδειξη του ρόλου της κεντρικής μας τράπεζας ως ανεξάρτητης επιβλέπουσας αρχής, στο πλαίσιο της Ευρωζώνης.