ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Τετάρτη, 8 Μαρτίου 2006
ΟΜΙΛΙΑ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ
ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ 50 ΧΡΟΝΩΝ
ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η σημερινή ημέρα έχει ξεχωριστή σημασία και ιδιαίτερο συμβολισμό για τις διεκδικήσεις και τους αγώνες των γυναικείων κινημάτων. Στις 8 Μαρτίου του 1857, εργαζόμενες γυναίκες, στη Νέα Υόρκη, προχωρούν σε απεργιακές κινητοποιήσεις για να διεκδικήσουν καλύτερες συνθήκες δουλειάς και ίση αμοιβή με τους άνδρες. Η συγκέντρωσή τους καταστέλλεται, αλλά εγείρει, έστω και περιορισμένα, το αίτημα για ισότητα. Το γυναικείο κίνημα απλώνεται σταδιακά, σε πολλές άλλες χώρες, όμως τα αιτήματα που προβάλλει δεν βρίσκουν έμπρακτη ανταπόκριση. Οι στερεότυπες αντιλήψεις, που επικρατούσαν τότε, έδειχναν ξεκάθαρα πως ο δρόμος για ίσα δικαιώματα ανάμεσα στις γυναίκες και τους άνδρες επρόκειτο να είναι δύσκολος και εξαιρετικά μακρύς.
Μισό αιώνα αργότερα, το 1910, η 8η Μαρτίου καθιερωνόταν ως Παγκόσμια ημέρα της Γυναίκας. Ημέρα μνήμης και τιμής στους αγώνες των γυναικείων κινημάτων. Αλλά και ημέρα σύμβολο στη διεκδίκηση ίσων ευκαιριών σε όλους τους τομείς: Στη μόρφωση, στη δουλειά, στην επαγγελματική ανέλιξη, στη συμμετοχή στα δημόσια πράγματα.
Αμέσως μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η συμμετοχή και η μεγάλη προσφορά των γυναικών οδηγούσε στη βαθμιαία αναθεώρηση παγιωμένων αντιλήψεων. Στο ξεκίνημα του 20ου αιώνα γίνονται τα πρώτα βήματα. Άρχισε, σταδιακά, να αναγνωρίζεται επίσημα το δικαίωμα των γυναικών στο «εκλέγειν και εκλέγεσθαι». Στην Ελλάδα, παρόλο ότι το Σύνταγμα του 1864 καθιέρωνε την αρχή της ισότητας, όπως, επίσης, και την αρχή της καθολικής ψηφοφορίας, η εκλογική νομοθεσία δεν αναγνώριζε πολιτικά δικαιώματα στις γυναίκες. Το έναυσμα για το πρώτο βήμα δόθηκε αρκετά αργότερα, όταν προστέθηκε, στο Σύνταγμα του 1927, ερμηνευτική δήλωση, που επέτρεπε, έστω και δειλά, την απονομή πολιτικών δικαιωμάτων στις γυναίκες.
Ο νόμος, ωστόσο, που ψηφίστηκε το 1930, αναγνώριζε δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες, μόνο για την ανάδειξη των δημοτικών και κοινοτικών αρχών και μόνο για όσες ήταν τουλάχιστον 30 χρόνων και γνώριζαν γραφή και ανάγνωση. Είκοσι χρόνια μετά, το 1951, παραχωρήθηκε γενικό δικαίωμα ψήφου σε όλες τις Ελληνίδες, αλλά και πάλι μόνο για τις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές. Ένα χρόνο αργότερα, μια ακόμη συνταγματική ρύθμιση θα άλλαζε καθοριστικά την ιστορία των πολιτικών δικαιωμάτων των γυναικών στη Χώρα μας. Ήταν η ερμηνευτική δήλωση στο Σύνταγμα του 1952, που άνοιγε οριστικά την πόρτα της πολιτικής στις γυναίκες, διευκρινίζοντας ότι «νόμος δύναται να ορίσει τα της ασκήσεως παρά των γυναικών του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι».
Λίγους μήνες αργότερα, ο νόμος 2159 καθιέρωνε την ισοπολιτεία των γυναικών ως εκλογέων, αλλά και ως εκλογίμων. Τον Ιανουάριο του 1953, στις αναπληρωματικές εκλογές που έγιναν στη Θεσσαλονίκη, η Ελένη Σκούρα ήταν η πρώτη γυναίκα που περνούσε την πόρτα του Κοινοβουλίου. Τρία χρόνια αργότερα, στις εθνικές εκλογές του 1956, οι γυναίκες συμμετείχαν πλέον ισότιμα ως εκλογείς και εκλόγιμες. Ψήφιζαν, ψηφίζονταν, αλλά και συμμετείχαν στη διακυβέρνηση του Τόπου. Στην Κυβέρνηση που συγκροτήθηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, μια γυναίκα -η Λίνα Τσαλδάρη- καταλάμβανε, για πρώτη φορά, θέση Υπουργού. Και βέβαια δεν ήταν καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι της ανατέθηκε το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας. Παρόλες, μάλιστα, τις δυσκολίες που επιφύλασσαν οι τότε οικονομικές περιστάσεις, ανέπτυξε αξιόλογη δράση και επανεξελέγη βουλευτής, το 1958.Επιπλέον αντιπροσώπευσε, για τρία χρόνια, την Ελλάδα στην «Επιτροπή του ΟΗΕ για τη θέση της γυναίκας».
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Από τότε έως σήμερα έχουν περάσει ακριβώς πενήντα χρόνια. Έγινε τότε ένα άλμα Δημοκρατίας και Ισοπολιτείας. Το άλμα όμως εκείνο δεν είχε ανάλογη συνέχεια στα χρόνια που ακολούθησαν. Αγκυλώσεις και στερεότυπα, ριζωμένα στην πολιτική και κοινωνική ζωή του Τόπου, εξακολουθούσαν να χαρακτηρίζουν και την επόμενη περίοδο. Ήταν, άλλωστε, εποχές πολυτάραχες, που σημαδεύτηκαν και από την εφτάχρονη δικτατορία. Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, το 1974, η Ελλάδα πέρασε σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών, όχι μόνο στο δημόσιο βίο, αλλά και στην κοινωνική ζωή. Η πρώτη μεταπολιτευτική περίοδος απαιτούσε τόλμη και διορατικότητα, τόσο για την εδραίωση της Δημοκρατίας, όσο και για τη θεμελίωση των όρων και των προϋποθέσεων που απαιτούνταν για την ανάπτυξη του Τόπου και τη συλλογική πρόοδο. Ανάμεσα στα μεγάλα ζητούμενα της Μεταπολίτευσης ήταν και η θέση της Ελληνίδας στην Κοινωνία, στην Οικονομία και την Πολιτική. Η απάντηση στις απαιτήσεις των καιρών δρομολογήθηκε άμεσα, μέσα από το Σύνταγμα του 1975, το πιο δημοκρατικό και προοδευτικό Σύνταγμα που γνώρισε ποτέ ο Τόπος.
Στο άρθρο 4, αφού επαναλαμβανόταν ότι «οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου», διευκρινιζόταν, αμέσως μετά, ότι «οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις». Και αυτό δεν σήμαινε, απλά και μόνον, μια συνταγματική κατοχύρωση του αυτονόητου. Ήταν και είναι μια ρητή υπαγόρευση υποχρεώσεων και ευθυνών της Πολιτείας και της Πολιτικής προς τη σύγχρονη Ελληνίδα. Ήταν και είναι χρέος Δημοκρατίας, αλλά και κοινωνικής ευθύνης.
Στα χρόνια που πέρασαν άλλαξαν πολλά. Η γυναίκα δεν περιορίζεται, πλέον, αποκλειστικά και μόνο στην οικογένεια και τον ιδιωτικό χώρο. Αποκτά ρόλους που, έως τότε, φαινόταν αδιανόητο να έχει. Αναπτύσσει αυτόνομα την προσωπικότητά της. Εργάζεται μέσα, αλλά και έξω από το σπίτι. Αναλαμβάνει επιχειρηματικές δραστηριότητες. Κατακτά το χώρο του Πολιτισμού, της επιστήμης και της έρευνας. Διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση πολιτιστικών αξιών. Μετέχει, ολοένα και πιο ενεργά, στα κοινά: Σε θέσεις ευθύνης της Δημόσιας Διοίκησης. Στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Στα πολιτικά κόμματα. Στην κεντρική πολιτική σκηνή. Στη διακυβέρνηση του Τόπου. Στη Βουλή και την Ευρωβουλή. Με μια φράση, η σύγχρονη Ελληνίδα κάνει δυναμική εμφάνιση στο δημόσιο χώρο. Το αποδεικνύει, άλλωστε, μεταξύ πολλών άλλων παραδειγμάτων, και η παρουσία της κας Άννας Ψαρούδα – Μπενάκη στη θέση της Προέδρου της Βουλής.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η διαδικασία προώθησης της ισότητας ανάμεσα στις γυναίκες και τους άνδρες υπήρξε εξαιρετικά χρονοβόρα. Είναι, βέβαια, γεγονός ότι οι κοινωνικές παθογένειες του παρελθόντος έχουν υποχωρήσει σε όλα τα Δυτικά Κράτη. Εξίσου βέβαιο όμως είναι ότι, στην πράξη, παραμένει, ακόμη ένα σημαντικό έλλειμμα. Και αυτό αφορά ιδιαίτερα τη Χώρα μας. Είμαστε στις τελευταίες θέσεις σε ό,τι αφορά το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στην επιχειρηματικότητα, στην εργασία, στην επαγγελματική ανέλιξη, αλλά και τη δημόσια ζωή. Γι’ αυτό ακριβώς, με συναίνεση όλων των πολιτικών δυνάμεων, προωθήθηκε, στην τελευταία συνταγματική αναθεώρηση, ειδική ρύθμιση στο άρθρο 116, που διευκρινίζει ότι «δεν αποτελεί διάκριση φύλου η λήψη θετικών μέτρων για την προώθηση της ισότητας, μεταξύ ανδρών και γυναικών».
Προστίθεται, μάλιστα, ότι «το Κράτος μεριμνά για την άρση των ανισοτήτων, που υφίστανται στην πράξη, ιδίως σε βάρος των γυναικών». Το συμπέρασμα είναι πλέον κοινό: Οφείλουμε να αναζητούμε διαρκώς, όχι μόνον θεσμικά μέτρα, αλλά και πρακτικούς τρόπους, ικανούς να στηρίξουν την ευρύτερη συμμετοχή της γυναίκας τόσο στο δημόσιο βίο, όσο και στην απασχόληση. Αυτό, άλλωστε, υπαγορεύεται και από τους στόχους που έχει ορίσει, για το 2010, η Στρατηγική της Λισσαβόνας. Ένα είναι περισσότερο από βέβαιο: Ότι η σύγχρονη Ελληνίδα έχει, πλέον, ύστερα από μεγάλες και επίμονες προσπάθειες, τη δυνατότητα να κατακτά επάξια τη θέση που της αξίζει στην κοινωνική, την οικονομική και την πολιτική ζωή. Ταυτόχρονα, η σύγχρονη γυναίκα παραμένει το κεντρικό πρόσωπο, η ψυχή της Οικογένειας. Και αυτό είναι, βέβαια, δύσκολο, αλλά και εξαιρετικά σπουδαίο, εξαιρετικά σημαντικό. Γιατί η Οικογένεια ήταν και είναι το βασικό κύτταρο της κοινωνίας. Ήταν και είναι θεσμός, στον οποίο αναπτύσσονται οι θεμελιώδεις αξίες. Θεσμός που αφορά στην ίδια τη ζωή και την ποιότητά της.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Είναι, πλέον, κοινή πεποίθηση ότι οι πολιτικές ισότητας των δύο φύλων…
- Είναι ζήτημα Δημοκρατίας, Δικαιοσύνης και Ισοπολιτείας.
- Υπηρετούν την ανάπτυξη του Τόπου και την ευημερία του κοινωνικού συνόλου.
- Προάγουν την κοινωνική συνοχή, την κοινωνική αλληλεγγύη, την κοινωνική δικαιοσύνη.
- Οδηγούν, τελικά, στη βελτίωση της καθημερινότητας, τη βελτίωση της ζωής όλων των πολιτών.
Για όλους αυτούς τους λόγους, η πολιτική μας, οι έως τώρα αποφάσεις μας, ανταποκρίνονται, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, στα αιτήματα που προβάλλουν οι Ελληνίδες. Είναι, άλλωστε, τα αιτήματά τους απόλυτα ταυτισμένα με βασικούς στόχους της πολιτικής μας. Όμως, και θέλω να το υπογραμμίσω για μια ακόμη φορά, η ισότητα ανδρών και γυναικών δεν είναι, απλά και μόνο, θέμα πολιτικής, θέμα νόμων και θεσμών. Είναι επίσης και θέμα Παιδείας, κοινωνικού πολιτισμού και δημοκρατικής αντίληψης. Θέμα καθημερινής στάσης και ευθύνης από όλους. Θέμα ευθύνης απέναντι σε ζητήματα που έρχονται από το παρελθόν, αλλά και απέναντι στους κινδύνους που γεννούν οι νέες συνθήκες στο σύγχρονο Κόσμο.
Θέλω, στο σημείο αυτό, να υπογραμμίσω τη σοβαρότητα των προβλημάτων που εμφανίζονται τα τελευταία χρόνια και αφορούν στην παράνομη διακίνηση και εκμετάλλευση γυναικών. Η ελληνική κοινωνία και όλες οι πολιτικές δυνάμεις του Κοινοβουλίου στεκόμαστε, με ανθρώπινη ευαισθησία, απέναντι στα φαινόμενα αυτά: τα φαινόμενα του ρατσισμού, των διακρίσεων, της εκμετάλλευσης του ανθρώπου από άνθρωπο.
Η Κυβέρνηση εφαρμόζει συγκροτημένο Πρόγραμμα Δράσης, που αναπτύσσεται σε συγκεκριμένους άξονες:
1ον: Την αλλαγή -μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας- των στερεότυπων αντιλήψεων για το ρόλο των δύο φύλων.
2ον: Την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, την πρόληψη, αλλά και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και της εμπορίας ανθρώπων, με θύματα τις γυναίκες και τα παιδιά.
3ον: Την κάλυψη του ελλείμματος ισότητας στην επιχειρηματική δραστηριότητα και την αγορά εργασίας.
4ον: Την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στα κέντρα λήψης των αποφάσεων.
Εντοπίζουμε και αντιμετωπίζουμε, όχι μόνο τα προβλήματα που μας κληροδότησε το παρελθόν, αλλά και τους πολλούς, τους σύνθετους κινδύνους που αναπτύσσονται στη Νέα Εποχή.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Εργαζόμαστε εντατικά για να βελτιώνουμε το παρόν και να διασφαλίζουμε ένα καλύτερο μέλλον, για όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες. Προχωρούμε σταθερά, με διάλογο και συνεννόηση, στις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις που απαιτεί η ίδια η κοινωνία. Στην πορεία αυτή, η σύγχρονη Ελληνίδα έχει αποφασιστικό λόγο και ρόλο. Έχει τη γνώση, τη διαίσθηση, τη διορατικότητα, που απαιτεί η Νέα Εποχή. Έχει την τόλμη, τη θέληση, την ψυχή, που απαιτεί ο δρόμος για μια νέα προοπτική. Έχει την ευαισθησία που χρειάζεται η κοινωνία. Έχει τη δύναμη να βγαίνει μπροστά και να διεκδικεί, για όλους, ένα πιο δίκαιο μέλλον.
Σας ευχαριστώ.