Ομιλία του Πρωθυπουργού στη Βουλή για την Κύρωση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος

ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ

Αθήνα, 15 Απριλίου 2005

ΟΜΙΛΙΑ

ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Για να αλλάξουμε κάποτε το κλίμα σ΄  αυτήν την αίθουσα, να ξεκινήσω συγχαίροντας τον Αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, γιατί, στην αρχική του εισήγηση, πράγματι επέδειξε το πολιτικό θάρρος και τη γενναιότητα παραδεχόμενος κάτι το οποίο είναι βεβαίως ιστορικό γεγονός, αλλά έχει την αξία του να αναγνωρίζεται στο πιο επίσημο βήμα απ΄ τον Αρχηγό της Αντιπολίτευσης. Απλώς – και μην το πάρετε αυτό ως κριτική- καμιά φορά η, έστω και κομψή, αυτοκριτική μπορεί να γίνεται πιο σύντομα και να μην χρειάζεται 25 ολόκληρα χρόνια

Η δεύτερη εισαγωγική παρατήρηση που θα ήθελα να κάνω είναι ότι, ορθώς ο κ. Παπανδρέου έδωσε συγχαρητήρια στον κ. Κατηφόρη, στον κ. Αυγερινό, στον κ. Τσάτσο. Με τη διαφορά ότι δεν ήταν μόνο μέλη του ΠΑΣΟΚ εκεί. Τους συγχαίρω και εγώ, αλλά ήταν και η κα Γιαννάκου, ο κ. Στυλιανίδης, ο κ. Κωνσταντόπουλος. Και θα πρέπει κάποτε να καταλάβουμε, έστω και από παραδρομή της γλώσσας αν γίνεται αυτό, ότι, ειδικά όταν αναφερόμαστε σε θέματα που είναι κοινές επιτυχίες καλά είναι να μνημονεύονται όλοι όσοι εκπροσωπούν την Ελλάδα. Διότι δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι είναι κοινή επιτυχία αυτή η υπόθεση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Πριν από ένα χρόνο, την 1^η Μαίου 2004, η Ευρωπαϊκή Ένωση πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη διεύρυνσή της. Έγινε η μεγαλύτερη δημοκρατική Ένωση κρατών και λαών. Επεκτάθηκε σε ακόμη δέκα κράτη και οι πολίτες της έφτασαν τα 450 εκατομμύρια. Διαμόρφωσε ένα νέο, πιο σύνθετο, πιο ανταγωνιστικό, αλλά και πιο ελπιδοφόρο σκηνικό, στην Ευρώπη και σ΄ ολόκληρο τον Κόσμο.

Οι Έλληνες, καλωσορίσαμε όλους τους λαούς που εντάχθηκαν στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Υποδεχθήκαμε, βέβαια, με ξεχωριστή ικανοποίηση, την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και, καταστήσαμε σαφή την απόφασή μας να υποστηρίξουμε τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό των γειτόνων μας.

Έξι μήνες αργότερα, στις 29 Οκτωβρίου του 2004, οι επικεφαλής των Κυβερνήσεων των εικοσιπέντε μελών της Ένωσης υπογράψαμε, στη Ρώμη, την πρώτη Ευρωπαϊκή Συνταγματική Συνθήκη. Κάναμε ένα ακόμη σημαντικό βήμα στο δρόμο που υπάρχει μπροστά μας, για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ένα βήμα που άρχισε να προετοιμάζεται το Φεβρουάριο του 2002, από τη ‘’Συνέλευση για το μέλλον της Ευρώπης’’ και οριστικοποιήθηκε στη Διακυβερνητική Διάσκεψη, τον περασμένο Ιούνιο. Και αυτό ακριβώς

-ο τρόπος, δηλαδή, με τον οποίο διαμορφώθηκε το περιεχόμενο της Συνθήκης- είναι ένα εξαιρετικά θετικό στοιχείο, μια σημαντική δημοκρατική εξέλιξη, στην πορεία για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Για πρώτη φορά, μια Διεθνής Συνθήκη προετοιμάστηκε, όχι μόνον από τις κυβερνήσεις, αλλά και από εκπροσώπους των κοινοβουλίων. Η «Συνέλευση για το Μέλλον της Ευρώπης» έφερε στον ίδιο χώρο διαβούλευσης εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά και των Εθνικών Κοινοβουλίων.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η Βουλή των Ελλήνων καλείται να αποφασίσει για την κύρωση της Ευρωπαϊκής Συνταγματικής Συνθήκης. Ακολουθούμε -και σε αυτή την περίπτωση- τη διαδικασία που εγκαινίασε η Κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, όταν, το 1980, έφερνε για κύρωση το μεγαλύτερο ιστορικό επίτευγμα της σύγχρονης Ελλάδας: την ένταξή μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Ακολουθούμε τη διαδικασία, που αποτέλεσε πάγια συνταγματική πρακτική, όλα τα προηγούμενα χρόνια, σε όλα ανεξαιρέτως τα μεγάλα βήματα της ευρωπαϊκής πορείας. Τη διαδικασία που προβλέφθηκε, από το 1975, στο άρθρο 28 του Συντάγματος και υποδεικνύεται πλέον, με τον πιο επίσημο και κατηγορηματικό τρόπο, όχι μόνο ως επαρκής, αλλά και ως η πλέον κατάλληλη, για τα ευρωπαϊκά ζητήματα.

Υπενθυμίζω ότι η ερμηνευτική δήλωση, που προστέθηκε κατά την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση και υπερψηφίστηκε από τη μεγάλη πλειοψηφία της Αναθεωρητικής Βουλής, αναδεικνύει και υποδεικνύει ρητά το άρθρο 28,  ως ‘’θεμέλιο για τη συμμετοχή της Χώρας μας στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης’’. Δεν χρειάζεται να προσθέσω, λοιπόν τίποτε άλλο! Σεβόμαστε κάθε διαφορετική άποψη, αλλά διαφωνούμε και εξηγούμε το ‘’γιατί’’. Θα περιμέναμε όμως, τουλάχιστον σε αυτό το ζήτημα, να δούμε στοιχειώδη συνέπεια και από την πλευρά της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης. Και θα υπενθυμίσω μόνον δύο γεγονότα:

• Πρώτον, το γεγονός ότι, ενώ κατά την κύρωση της ένταξής μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια, η Αξιωματική Αντιπολίτευση του τότε αποχωρούσε σύσσωμη από τη Βουλή και ενώ δεσμευόταν να προκηρύξει δημοψήφισμα, όταν πήρε την εξουσία, τέτοιο δημοψήφισμα δεν έκανε ποτέ. Και
• Δεύτερον, το γεγονός ότι το ίδιο κόμμα, όσο ασκούσε την εξουσία, όχι μόνον δεν έθετε κανένα ζήτημα δημοψηφίσματος, αλλά υποστήριζε και τα ακριβώς αντίθετα. Το 1998, ο τότε Αρχηγός του ΠΑΣΟΚ και Πρωθυπουργός, ρητά και κατηγορηματικά, απέκλειε κάθε ενδεχόμενο δημοψηφίσματος. «Είναι πάγια τακτική» έλεγε, «ότι στην Ελλάδα δεν αποφασίζονται τα θέματα των Συνθηκών της Ε.Ε. με δημοψήφισμα, αλλά μέσα από τις διαδικασίες που προβλέπονται στο Σύνταγμα, από τη Βουλή. Και σ’ αυτό» πρόσθετε, «θα μείνουμε». Σήμερα, αποδεικνύεται ότι, όχι μόνο δεν έμειναν σ’ αυτό που δεσμεύονταν, αλλά, επιπλέον, επιδίδονται σε ασκήσεις αντιπολίτευσης για την αντιπολίτευση, περνώντας στην ακριβώς αντίθετη θέση.

 Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Είναι γεγονός ότι ο όρος ‘’Συνταγματική Συνθήκη’’ ακούγεται για πρώτη φορά στην ευρωπαϊκή ιστορία. Για πρώτη φορά, έχουμε ένα κείμενο που, αφενός αποτελεί πολυμερή Διεθνή Συνθήκη και αφετέρου έχει χαρακτηριστικά συνταγματικού κειμένου. Ένα κείμενο που, από τη μια οδηγεί στην πολιτική ενοποίηση και, απ΄ την άλλη υπογραμμίζει τη σημασία των κυρίαρχων κρατών-μελών της Ένωσης.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα αποτελείται από 4 μέρη:

• Το πρώτο, περιλαμβάνει τις θεμελιώδεις διατάξεις: τις αξίες, τους στόχους, τις αρμοδιότητες, τα θεσμικά όργανα, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, τα σύμβολα, την ιθαγένεια, τα οικονομικά.
• Το δεύτερο, αποτελείται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, που διακηρύχθηκε επίσημα στο Συμβούλιο της Νίκαιας, τον Δεκέμβριο του 2000, και ενσωματώθηκε αυτούσιος στη Συνταγματική Συνθήκη. Θέλω στο σημείο αυτό να υπογραμμίσω ότι το περιεχόμενό του Χάρτη, άρα και του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, υπερβαίνει κατά πολύ την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου του 1950. Εκτός από τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, ενσωματώνει και κατοχυρώνει βασικά κοινωνικά δικαιώματα, όπως είναι η προστασία του περιβάλλοντος και η χρηστή διοίκηση. Τονίζει, μέσα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτιστικής παράδοσης, τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, άρα και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι ένας ισχυρότατος συμβολισμός, για την Ευρώπη που θέλουμε.
• Το τρίτο μέρος αφορά τις πολιτικές, τις δράσεις και τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι μια κωδικοποίηση των Συνθηκών, που έφεραν έως εδώ το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
• Το τέταρτο μέρος περιέχει γενικές και τελικές διατάξεις που αφορούν, ανάμεσα στ’ άλλα, τη διαδικασία αναθεώρησης και το πεδίο εφαρμογή της Συνθήκης.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Είναι, πρώτ’ απ’ όλα, ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα προσδίδει στην Ένωση ενιαία νομική προσωπικότητα. Συμπυκνώνει, αλλά και βελτιώνει τα θεσμικά θεμέλιά της. Είναι ο συνδετικός κρίκος που χρειάζονται οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, ώστε να λειτουργούν με περισσότερη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα. Είναι η βάση, πάνω στην οποία μπορεί να διαμορφωθεί  μια ολοκληρωμένη Ευρωπαϊκή Πολιτεία. Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα συμβάλλει στην κατανόηση των αρμοδιοτήτων της Ένωσης, τις οποίες κατατάσσει σε τρεις διακριτές κατηγορίες:

• Πρώτον, τις αποκλειστικές, που αφορούν τομείς και ζητήματα όπου η Ένωση είναι η μόνη αρμόδια να δρα εξ ονόματος των κρατών – μελών της. (Νομισματική Πολιτική, Εμπορική Πολιτική).
• Δεύτερον, τις συντρέχουσες, που αφορούν δράσεις της Ένωσης, οι οποίες αναπτύσσονται επικουρικά προς τις δράσεις των κρατών-μελών της. (Εσωτερική Αγορά, Κοινωνική Πολιτική, Γεωργία, Αλιεία, Περιβάλλον, Μεταφορές, Ενέργεια, Υγεία κ.α.). Και
• Τρίτον, τις υποστηρικτικές, συντονιστικές ή συμπληρωματικές, όπου η Ένωση παρεμβαίνει μόνο με ενέργειες που υποστηρίζουν τη δράση των κρατών-μελών της. (Βιομηχανία, Πολιτισμός, Τουρισμός, Παιδεία, Πολιτική Προστασία).

Η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης διέπεται από τρεις βασικές αρχές:

• Την αρχή της ανάθεσης των αρμοδιοτήτων, σύμφωνα με την οποία η Ένωση ενεργεί μόνο μέσα στα όρια που της αναθέτουν τα κράτη-μέλη και το Σύνταγμα.
• Την αρχή της επικουρικότητας, σύμφωνα με την οποία η Ένωση παρεμβαίνει μόνο όταν η ανάληψη δράσης είναι πραγματικά απαραίτητη. Και,
• Την αρχή της αναλογικότητας, σύμφωνα με την οποία η δράση της Ένωσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα όρια που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων, που θέτει το Σύνταγμά της. Σημειώνεται ότι και οι τρεις αυτές αρχές υπόκεινται στον έλεγχο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, ύστερα από σχετική προσφυγή.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η Ενωμένη Ευρώπη μετεξελίσσεται σταδιακά,  όχι μόνο σε παγκόσμια οικονομική δύναμη, αλλά και σε πολιτική ένωση κρατών και λαών, που επηρεάζει, κατά την άποψή μας ευεργετικά, τις εξελίξεις σ’ ολόκληρο τον Πλανήτη, ως δύναμη ειρήνης και σταθερότητας, δύναμη Δημοκρατίας και διεθνούς συνεργασίας. Με τη διαμόρφωση, την υπογραφή και την επικείμενη εφαρμογή της Συνταγματικής Συνθήκης…

• Η Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται πιο δημοκρατική.
• Τα όργανά της υποχρεούνται να τηρούν τις αρχές της διαφάνειας και της χρηστής διακυβέρνησης.
• Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναβαθμίζεται, με την καθιέρωση της ‘’διαδικασίας της συναπόφασης’’, την ‘’επέκταση της σύμφωνης γνώμης’’ και τη ‘’διαδικασία της συνέργιας’’, στην παραγωγή δικαίου.
• Τα εθνικά κοινοβούλια ενισχύουν το ρόλο τους και αποκτούν δικαίωμα έκφρασης αντιρρήσεων στις νομοθετικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
• Ο ευρωπαίος πολίτης, αναγνωρίζεται ως μέλος ενός ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.
• Ενισχύεται η κοινωνία των ενεργών Ευρωπαίων πολιτών.
• Κατοχυρώνεται η υποχρέωση καθολικού σεβασμού των θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
• Καθιερώνεται η αρχή της δημοκρατικής ισότητας.
• Θεσπίζεται δικαίωμα λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας, για συγκεκριμένη πρόταση, την οποία μπορούν να υποβάλουν στην Επιτροπή, ένα εκατομμύριο πολίτες από διαφορετικά κράτη – μέλη. Θεσπίζονται, δηλαδή, διαδικασίες που ενθαρρύνουν την ενεργό συμμετοχή του πολίτη στα ευρωπαϊκά δρώμενα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει ένα σημαντικό βήμα ως «πολιτική κοινότητα δημοκρατικών αξιών», που υπηρετούν τον άνθρωπο, την προσωπικότητα, την αξιοπρέπειά του. Κάνει ένα βήμα στην πορεία για τη σταδιακή μετεξέλιξή της, σε μια ενιαία Ευρωπαϊκή Πολιτεία.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Η Ευρώπη είναι έννοια πολυσήμαντη. Εκφράζει το κοινό πολιτισμικό υπόβαθρο των λαών της, τις κοινές ρίζες, αλλά και τις κοινές μελλοντικές επιδιώξεις. Με τη Συνταγματική Συνθήκη αναδεικνύεται η πολιτιστική και η ανθρωπιστική κληρονομιά της Ένωσης. Ενοποιούνται όλες οι προηγούμενες Συνθήκες και προστίθενται και ορισμένα νέα στοιχεία, με ιδιαίτερη σημασία. Εμπλουτίζονται, ταυτόχρονα, και αποσαφηνίζονται οι στόχοι, αλλά και οι αξίες της: Η ελευθερία, η δημοκρατία, η δικαιοσύνη, η ισότητα, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η αλληλεγγύη, το Κράτος Δικαίου.

• Βελτιώνεται η διακυβέρνηση της Ένωσης, που αναμφίβολα έχει γίνει πιο περίπλοκη, μετά τη μεγαλύτερη διεύρυνση, που έκανε στην ιστορία της. Δημιουργούνται πιο απλοί και πιο λειτουργικοί θεσμοί.
• Απλουστεύεται ο τρόπος λήψης αποφάσεων και θεσπίζεται θέση Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
• Ενισχύεται η κοινωνική διάσταση της Ένωσης και ορίζονται ως καταστατικοί στόχοι της, η προστασία του περιβάλλοντος, η ανάπτυξη, η τόνωση της απασχόλησης, η αλληλεγγύη, η αντιμετώπιση της φτώχειας, η καταπολέμηση κάθε μορφής διακρίσεων, η άρση των ανισοτήτων, η απαγόρευση της εργασίας παιδιών, η προστασία της οικογένειας, η προστασία της Υγείας, η προστασία του καταναλωτή.
• Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι ενισχύεται η παρουσία, ο ρόλος και η φωνή της Ένωσης στη διεθνή σκηνή. Ιδρύεται, για το σκοπό αυτό, Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης -ένα είδος Υπουργείου Εξωτερικών- και  θεσπίζεται θέση Υπουργού Εξωτερικών, για να εκφράζεται η Ένωση με ενιαίο και αποτελεσματικότερο τρόπο, στο διεθνές σύστημα.
• Παρέχεται η δυνατότητα της λεγόμενης ενισχυμένης συνεργασίας που επιτρέπει, σε όσα Κράτη το θέλουν, να προχωρήσουν πιο γρήγορα και πιο μπροστά.
• Γίνεται ένα βήμα στην κατεύθυνση της Κοινής Αμυντικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας.
• Εισάγεται η ρήτρα της αμοιβαίας συνδρομής, σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον κράτους-μέλους της Ένωσης και προβλέπεται και η δυνατότητα οργάνωσης Κοινής Άμυνας.
• Εισάγεται η ρήτρα αλληλεγγύης, που ενεργοποιείται μετά από αίτηση του ενδιαφερόμενου κράτους, σε περιπτώσεις τρομοκρατίας ή μεγάλων φυσικών καταστροφών. Όλα αυτά -οι ρήτρες αλληλεγγύης και αμοιβαίας συνδρομής- βρίσκονται αναμφίβολα στην κατεύθυνση των ελληνικών επιδιώξεων.

Για μας, βέβαια, και θέλω να το τονίσω αυτό δεν είναι αρκετά. Πολύ περισσότερο, όταν ολόκληρος ο Κόσμος βρίσκεται σε μια εποχή, που οι εξελίξεις ‘’τρέχουν’’ με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Είναι όμως, ένα σημαντικό βήμα για την από κοινού αντιμετώπιση πιθανών κινδύνων. Είναι ένα βήμα στην επιδίωξή μας να είμαστε και να αισθανόμαστε το ίδιο ασφαλείς, όσο και όλοι οι άλλοι Ευρωπαίοι πολίτες.

Μεγάλη σημασία για τη Χώρα μας -και ειδικότερα για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης- έχει και το γεγονός ότι, στις υποστηρικτικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιλαμβάνεται ο Τουρισμός και η δυνατότητα δράσεων για την ενίσχυσή του. Όπως επίσης και το γεγονός ότι προβλέπεται δυνατότητα για ειδικά μέτρα και ειδικές πολιτικές, για την ανάπτυξή όλων των νησιωτικών, των συνοριακών και των ορεινών περιοχών.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Σίγουρα, η Συνθήκη αυτή δεν ικανοποιεί στο ακέραιο το σύνολο των θέσεων, των επιδιώξεων, των στόχων μας. Δεν δίνει άμεσες λύσεις σε όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, στη μεγάλη και, πολλές φορές, αυτή είναι η αλήθεια επίπονη προσπάθεια για την ολοκλήρωσή της.  Είναι -και δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς- προϊόν σύνθεσης διαφορετικών επιδιώξεων, διαφορετικών θέσεων και ιδεών. Είναι προϊόν εναρμόνισης διαφορετικών συμφερόντων, σ’ έναν κοινό τόπο. Σίγουρα, όμως, είναι ένας σημαντικός σταθμός, στο δρόμο του κοινού ευρωπαϊκού μας μέλλοντος. Είναι, πέρα από κάθε αμφιβολία, ένα βήμα με ξεχωριστή σημασία, στη πορεία για την Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση.

Το έχω πει πολλές φορές και θέλω να το επαναλάβω: Η Ενωμένη Ευρώπη είναι η βάση στην οποία στηρίζουμε το νέο ελληνικό όραμα. Είναι η βάση στην οποία στηρίζουμε το όραμά μας για μια Ελλάδα με ασφάλεια, με ισχυρή και βιώσιμη ανάπτυξη, με ευημερία για όλους τους πολίτες της. Επιλέγουμε την ισχυρή συμμετοχή της Πατρίδας μας, σε μια ισχυρή Ευρώπη. Πιστεύουμε ότι η Ελλάδα μπορεί να προχωρήσει, με πιο γρήγορα βήματα, στην κατάκτηση του μέλλοντος. Μπορεί, από ουραγός, να βρεθεί στην ομάδα των πρωτοπόρων. Μπορεί να συμπορεύεται και να συμμετέχει ισότιμα στη διαμόρφωση του κοινού Ευρωπαϊκού μέλλοντος. Απαιτούνται, όμως, γι’ αυτό, διαρκείς προσπάθειες, συνεχείς αγώνες, συνένωση δυνάμεων και των προσπαθειών απ΄ όλους μας.

Πιστεύουμε ότι η Ευρώπη πρέπει να κινείται σταθερά, στο δρόμο που ενισχύει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στους πολίτες και τους θεσμούς της. Να εφαρμόζει κοινές πολιτικές ισότητας, δικαιοσύνης και ασφάλειας, για όλους τους πολίτες της. Να καθιστά ολοένα και πιο ισχυρή, ολοένα και πιο αποτελεσματική,  την κοινοτική αλληλεγγύη. Τόσο σε ό,τι αφορά τις εξωτερικές απειλές, όσο και σε σχέση με τα καθημερινά προβλήματα,  που αναδύονται στις επιμέρους ευρωπαϊκές κοινωνίες. Είμαστε σταθερά προσανατολισμένοι στο δρόμο για την οικονομική, την πολιτική, αλλά και την αμυντική ενοποίηση της Ευρώπης.

Εργαζόμαστε για

• την Ευρώπη που μπορεί να προσφέρει σε όλους τους λαούς της την ειρήνη, τη δημοκρατία, την ασφάλεια, την οικονομική πρόοδο, την κοινωνική συνοχή.
• την Ευρώπη, που συνασπίζει τους λαούς της και όχι μόνο τα κράτη που τη συγκροτούν,
• την Ευρώπη του Πολιτισμού και των αξιών, που σέβεται την ταυτότητα, τη γλώσσα, την πίστη κάθε εθνικής οντότητας,
• την Ευρώπη που, χωρίς να χάνει τίποτα από τα πολιτιστικά και ιστορικά χαρακτηριστικά των λαών της, ‘’οικοδομεί’’ τη δύναμή της σε κοινές αξίες,
• την Ευρώπη της κοινωνικής αλληλεγγύης,
• την ‘’Ευρώπη για Όλους’’.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίζει το γεγονός ότι η Ευρώπη εγκαταλείπει οριστικά ένα παρελθόν αιώνων, που το χαρακτήριζαν οι αντιπαραθέσεις, οι συγκρούσεις και οι πόλεμοι.  Κανείς δεν μπορεί να αγνοεί τις ανάγκες της Νέας Εποχής, για μια Ευρώπη πιο ανταγωνιστική, αλλά και πιο κοινωνική. Μια Ευρώπη περισσότερο πολιτική και περισσότερο δημοκρατική.  Κανείς δεν μπορεί να λησμονεί ποιοί ήταν οι στρατηγικοί στόχοι μας όταν επιδιώξαμε και πετύχαμε την ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Οικογένεια. Θελήσαμε να κατοχυρώσουμε το δημοκρατικό πολίτευμα και την πολιτική σταθερότητα. Να ενισχύσουμε την ασφάλεια και τη θέση της Χώρας μας στο σύγχρονο κόσμο. Να αποκτήσουμε νέες δυνατότητες για την ενίσχυση της ανάπτυξης και την πρόοδο της κοινωνίας μας. Θεωρούμε εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός ότι η στρατηγική αυτή επιλογή μας υιοθετείται, σήμερα, από τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών, αλλά και από πολιτικές δυνάμεις που τότε εναντιώνονταν. Αισθανόμαστε περηφάνεια γιατί η Χώρα μας έχει συμβάλει στην εξέλιξη της ευρωπαϊκής οικογένειας σε μια Ένωση που διασφαλίζει την ειρήνη, εργάζεται για την ανάπτυξη και προωθεί την ευημερία των λαών της.

Κυρίες και κύριοι,

Θέλαμε μία Συνταγματική Συνθήκη πιο απλή, πιο τολμηρή, ακόμη πιο κοντά στην πολιτική ενοποίηση. Δεν έγιναν όλα, έτσι όπως θα τα θέλαμε εμείς.  Όπως δεν έγιναν και έτσι όπως θα τα ήθελαν ο καθένας από όλους τους άλλους εταίρους μας. Σίγουρα όμως, η Συνθήκη που καλούμαστε να επικυρώσουμε, ανοίγει την πόρτα για την ομοσπονδιακή μετεξέλιξη της Ε.Ε. Ενισχύει την προοπτική μιας Ευρώπης πιο ισχυρής, πιο ασφαλούς, πιο αποτελεσματικής. Διευρύνει το δρόμο που χάραξαν οι μεγάλοι Ευρωπαίοι οραματιστές και οι πρωτοπόροι του ευρωπαϊκού προσανατολισμού. Το δρόμο για μια Ευρώπη που έρχεται ολοένα και πιο κοντά στον πολίτη. Το δρόμο για μια Ευρώπη που μπορεί να προωθεί την ειρήνη και την ασφάλεια, την ανάπτυξη και την ευημερία των λαών της.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Όλοι οι Έλληνες έχουμε ένα όραμα για την Πατρίδα μας. Είμαι βέβαιος ότι όλοι θέλουμε μια κοινωνία πιο ισχυρή, πιο συνεκτική και πιο δίκαιη. Θέλουμε μια Ελλάδα δυναμική και περήφανη, στην καρδιά της Ενωμένης Ευρώπης. Μια Ελλάδα με πρωταγωνιστικό οικονομικό, πολιτικό και πολιτισμικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή μας. Επενδύουμε με ευθύνη, με σύνεση και τόλμη, με αίσθηση σιγουριάς και αυτοπεποίθηση, στην ανάπτυξη σχέσεων καλής γειτονίας, εμπιστοσύνης και συνεργασίας, με όλους τους γείτονές μας. Επενδύουμε στην προσπάθεια να γίνει ολόκληρη η περιοχή της Ν.Α. Ευρώπης και της Αν. Μεσογείου μια γειτονιά ανάπτυξης και ευημερίας. Και αυτό είναι στρατηγική επιλογή μας. Μια γειτονιά ειρήνης και δημοκρατίας, με απόλυτο σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, τη θρησκευτική ελευθερία και την προστασία των μειονοτήτων.

Σ’ αυτό το πλαίσιο στηρίζουμε τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό των γειτόνων μας. Σ’ αυτό το πλαίσιο στηρίξαμε και στηρίζουμε τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό  της γειτονικής Τουρκίας. Όμως! Η πορεία της προς την Ευρώπη όπως και για κάθε χώρα, εξαρτάται, πρώτ’ απ’ όλα, όπως το έχουμε πει πολλές φορές, από την ίδια. Εξαρτάται από τη δυνατότητά της να συγκλίνει με το συνταγματικό, το οικονομικό και πολιτικό κεκτημένο της Ένωσης. Εξαρτάται από τα βήματα που κάνει στην εξωτερική πολιτική της. Εξαρτάται από το σεβασμό της στο Διεθνές Δίκαιο.

Η Ελλάδα επιδιώκει σταθερά και ανυπόκριτα την προώθηση και την πιστή εφαρμογή μέτρων που συμβάλλουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Επιδιώκουμε τη συνεχή βελτίωση και την πλήρη εξομάλυνση  των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Επιδιώκουμε την αναβάθμιση της συνεργασίας μας σε τομείς όπως η Ενέργεια, ο Τουρισμός, το εμπόριο, οι συγκοινωνίες. Σε κάθε περίπτωση προασπίζουμε με σύνεση και αποτελεσματικότητα τα δίκαια και δικαιώματά μας. Δεν βοηθούν τη γειτονική Χώρα οι δραστηριότητες και τα γεγονότα που προκαλούν ένταση. Η δική μας πολιτική δεν διαμορφώνεται με τη σκέψη στην εσωτερική κατανάλωση. Διαμορφώνεται με γνώμονα την ειρήνη, τη σταθερότητα, την ανάπτυξη, την πρόοδο.

 Θέλω να κάνω ένα πολύ σύντομο σχόλιο για κάποια πράγματα που ειπώθηκαν. Με μεγάλη χαρά υποδεχόμαστε την πρόταση που κάνει η Αντιπολίτευση για Προ Ημερησίας Διατάξεως Συζήτηση για τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής. Εκεί θα τα πούμε αναλυτικά και όλα, με νηφαλιότητα και ψυχραιμία. Θέλω απλώς να πω – γιατί  κάτι ανάλογο είπε και ο Αρχηγός της Αντιπολίτευσης, άσχετα αν φάνηκε να ‘’νοθεύεται’’ μετά από κάποιες άλλες κριτικές  αναφορές – ότι στα ζητήματα αυτά απαιτείται η μέγιστη δυνατή εθνική συνεννόηση. Είναι κατανοητό να υπάρχει κριτική. Αλλά και η κριτική αυτή πρέπει να γίνεται με γνώμονα το πόσο εποικοδομητική και γόνιμη είναι και όχι τις ανάγκες της Αντιπολίτευσης.

Θα μπορούσα – και σας το λέω ανοικτά – για ένα-ένα από τα θέματα που ειπώθηκαν να κάνω σκληρότατη κριτική στις θέσεις που ακούστηκαν. Δεν θα το κάνω. Και δεν θα το κάνω γιατί μου το επιβάλλει η θέση ευθύνης που έχουμε υιοθετήσει. Δεν θέλω να μπω στη λογική πράξεων και παραλείψεων του πρόσφατου, ή του απώτερου παρελθόντος. Γιατί αυτό μπορεί να συμφέρει κομματικά την παράταξή  μου – αν θέλετε με την κλασική έννοια του όρου, να με συμφέρει και προσωπικά σε επίπεδο εντυπώσεων – αλλά μπορεί να βλάψουν τη χώρα. Γι’ αυτό αποφεύγω να το κάνω.

Θα πω μόνο ότι, σε κάθε περίπτωση, πρέπει να αποφεύγονται κουβέντες του τύπου ‘’έπρεπε να σηκωθεί να φύγει ο Υπουργός Εξωτερικών’’. Και το λέω αυτό γιατί, ο μεν Υπουργός Εξωτερικών, με σύνεση και επιτυχία χειρίστηκε το θέμα, αλλά, αυτές οι κουβέντες δείχνουν ανεύθυνη αντίληψη και πάντως σίγουρα ζημιώνουν την πορεία των εθνικών θεμάτων, που όλοι ξέρουμε ότι έχουν πολλές και ευαίσθητες πλευρές, ότι είναι πολυσύνθετα, ότι δεν λύνονται από τη μία μέρα στην άλλη, με το χτύπημα ενός μαγικού ραβδιού, και χρειάζεται τη διαχρονική συμπαράσταση όλων μας Κυβερνήσεων και Αντιπολιτεύσεων διαχρονικά.

 Σε ό,τι αφορά την εκκρεμότητα στην ονομασία της Π.Γ.Δ.Μ επιδιώξαμε και πετύχαμε να γίνει αποδεκτή, σε διεθνές επίπεδο, η θέση μας για κοινά αποδεκτή λύση, μέσα από ουσιαστικό διάλογο. Επιδιώξαμε και πετύχαμε την ενεργοποίηση της διαδικασίας των Ηνωμένων Εθνών, αποτέλεσμα της οποίας ήταν η κατάθεση αυτού του πλαισίου νέας πρότασης από τον Ειδικό Εκπρόσωπο του Γ.Γ. του ΟΗΕ. Και θέλω εδώ να κάνω μια παρένθεση. Εμείς είμαστε εκείνοι που συγκαλέσαμε Συμβούλιο Πολιτικών Αρχηγών με άπλετη ενημέρωση για το Κυπριακό. Θα το κάνουμε και στο ζήτημα των Σκοπίων. Εδώ δημιουργήθηκε μια παρανόηση, ασχέτως ποιός θέλει να το εκμεταλλευτεί ή όχι. Σε αυτά τα θέματα εγώ δεν μπαίνω σε αντιπαράθεση. Το έγγραφο, το οποίο τελικά δόθηκε, είχε μια έννοια εμπιστευτικότητας. Δεν είχε καμιά έννοια να αποκρυβεί από οποιονδήποτε. Άλλωστε, κανείς δεν δέχτηκε αυτό ότι είναι προϊόν ή αποτέλεσμα τελικής συμφωνίας. Πριν πάμε σε οποιοδήποτε επόμενο βήμα, βεβαίως και θα διαβουλευτούμε και με τους Πολιτικούς Αρχηγούς και με πλήρη ενημέρωση των Ελλήνων πολιτών. Αλίμονο! Αλλά το λέω αυτό, γιατί επιχειρείται καμιά φορά να δημιουργούνται εντυπώσεις. Και, δυστυχώς, όχι μόνο από πολιτικές πλευρές, αλλά και απ΄ όποιους άλλους θέλουν να παίζουν το παιχνίδι του αλόγιστου ανταγωνισμού στο βωμό των εντυπώσεων.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Καταστήσαμε σαφές -και το είπαμε από την πρώτη στιγμή- ότι η πρόταση αυτή δεν ικανοποιεί πλήρως τις θέσεις μας, αλλά θα ήμασταν έτοιμοι να προσέλθουμε, με εποικοδομητικό πνεύμα, σε μια τελική φάση διαπραγματεύσεων, ώστε να φτάσουμε σε μια αμοιβαία αποδεκτή λύση. Επαναλάβαμε -και θέλω να το επαναλάβω και σήμερα- ότι θέλουμε να τελειώνει η εκκρεμότητα ώστε να υπάρξει πλήρης εξομάλυνση των διμερών σχέσεων. Επιδιώκουμε μια από κοινού συμφωνημένη λύση που θα συμβάλει στη σταθεροποίηση ολόκληρης της περιοχής και θα άρει ένα σοβαρό εμπόδιο που υπάρχει (με αποκλειστική ευθύνη της γειτονικής χώρας) στο δρόμο της για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στόχος των προσπαθειών μας, στόχος της πολιτικής μας είναι να επιλυθούν τα προβλήματα που έρχονται από το χτες και να αναπτυχθεί, ακόμη περισσότερο, η συνεργασία στην περιοχή της Ν.Α. Ευρώπης. Αυτή είναι η στρατηγική επιλογή μας. Και στην επιλογή αυτή προχωρούμε με συναίσθηση της ιστορικής ευθύνης, με το βλέμμα στο αύριο, με σοβαρότητα, με συνέπεια και αξιοπιστία, με σιγουριά.

Και θέλω να κάνω ένα ακόμη σχόλιο εδώ. Όπως είπα, θα αποφύγω να κάνω κριτική για χειρισμούς του παρελθόντος. Εάν το θέλετε στην Προ Ημερησίας Διατάξεως Συζήτηση που θα γίνει για την εξωτερική πολιτική, μπορούμε να μιλήσουμε για τα πάντα. Θα έλεγα όμως το εξής: η Κυβέρνηση και εγώ προσωπικά είμαστε διατεθειμένοι να αναλάβουμε το όποιο λεγόμενο πολιτικό κόστος, όταν είναι να υπηρετήσουμε ζητήματα που υπαγορεύονται από το εθνικό συμφέρον. Και σε ζητήματα τέτοια, εθνικής φύσεως, δεν χωρούν κομματικοί υπολογισμοί.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Όραμά μας είναι η Ελλάδα της ειρήνης και της σταθερότητας, της ανάπτυξης και της προόδου. Εργαζόμαστε για μια δυναμική Ελλάδα στην καρδιά της Ευρώπης. Μια Ελλάδα με ισχυρούς πολίτες. Με ασφάλεια και καλύτερη ζωή για όλους. Βάση του ελληνικού οράματος είναι η Ενωμένη Ευρώπη. Γι’ αυτό ακριβώς η απόφαση που καλούμαστε να πάρουμε η απόφαση για την κύρωση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, είναι μείζονος σημασίας. Αφορά την εξελικτική πορεία της Ενωμένης Ευρώπης και την πορεία της Χώρας μας στην Ενωμένη Ευρώπη. Αφορά τη διαφύλαξη των συμφερόντων μας, την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση κοινών προβλημάτων, την καλύτερη αξιοποίηση των ευκαιριών του 21^ου αιώνα. Αφορά το παρόν και το μέλλον μας. Αφορά όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες. Γι΄ αυτό σας καλώ όλους να υπερψηφίσετε τη Συνταγματική Συνθήκη.