ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Αθήνα, 15 Σεπτεμβρίου 2008
ΟΜΙΛΙΑ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ
ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΗΜΕΡΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Τον περασμένο Νοέμβριο, δίνοντας συνέχεια στην Οικουμενική Διακήρυξη για τη Δημοκρατία, που είχε γίνει το 1997 από την Παγκόσμια Διακοινοβουλευτική Ένωση, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών καθιέρωσε την 15η Σεπτεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα της Δημοκρατίας. Η Βουλή των Ελλήνων μετέχει στον Εορτασμό, τον πρώτο που γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, με την ειδική αυτή συνεδρίαση. Τιμούμε την Ημέρα της Δημοκρατίας όλοι μαζί, στο Εθνικό μας Κοινοβούλιο. Είναι, μάλιστα, εξαιρετική τιμή το γεγονός ότι στη συνεδρίαση αυτή παρευρίσκεται και μιλά ο Πρόεδρος της Παγκόσμιας Διακοινοβουλευτικής Ένωσης κ. Casini. Τον καλωσορίζουμε και τον ευχαριστούμε που επέλεξε τη Βουλή των Ελλήνων για να στείλει το δικό του μήνυμα.
Οι Έλληνες μετέχουμε στην παγκόσμια αυτή γιορτή, έχοντας βαθειά χαραγμένη -ως τιμή, αλλά και ως χρέος- την ιστορική παρακαταθήκη ότι, πρώτον, στον Τόπο μας γεννήθηκε η Δημοκρατία. Και, δεύτερον, από τον Τόπο μας εξαπλώθηκε σταδιακά παντού, επηρεάζοντας καταλυτικά την Πολιτική, τον Πολιτισμό, την ιστορική διαδρομή του Κόσμου.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η Ελλάδα διανύει σήμερα την πιο μακρά περίοδο δημοκρατικής ομαλότητας και πολιτικής σταθερότητας στη νεότερη πολιτική ιστορία της. Αυτό ακριβώς το δίπτυχο -η δημοκρατική ομαλότητα και η πολιτική σταθερότητα- εγγυάται, στο μέγιστο βαθμό, ασφάλεια και ειρήνη, ανάπτυξη και πρόοδο, κοινωνική συνοχή, αλληλεγγύη, δικαιοσύνη.
Αποδεικνύεται μάλιστα ότι η συμπόρευση αυτή, η συμπόρευση δημοκρατικής ομαλότητας και πολιτικής σταθερότητας, είναι το μέγιστο πολιτικό επίτευγμα της Μεταπολιτευτικής Περιόδου. Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι η απουσία του ενός θα σήμαινε πρόβλημα για το άλλο. Θα σήμαινε πρόβλημα στην πορεία του Τόπου. Είναι γι’ αυτό η πιο μεγάλη κατάκτηση των τελευταίων δεκαετιών. Κατάκτηση όλων των Ελληνίδων και όλων των Ελλήνων.
Οφείλουμε λοιπόν, πρώτ’ απ’ όλα, να αποδώσουμε φόρο τιμής στους αγωνιστές της Δημοκρατίας, στους πρωταγωνιστές της Μεταπολίτευσης, στους μεγάλους εκλιπόντες της πρώτης Μεταπολιτευτικής Περιόδου. Οφείλουμε να αναγνωρίζουμε τη συμβολή όλων των πολιτικών δυνάμεων στην εμπέδωση των δομών της Δημοκρατίας, την απαρασάλευτη θεμελίωσή της, την οχύρωση του Κοινοβουλευτικού Πολιτεύματός μας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η Δημοκρατία, στην ευρύτερη έννοιά της, σημαίνει τη συμμετοχή κάθε πολίτη στη διαμόρφωση και τη λήψη των αποφάσεων που τον αφορούν. Ενσαρκώνει το θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου να μετέχει ανεμπόδιστα, χωρίς αποκλεισμούς και χωρίς διακρίσεις, στις αποφάσεις που αφορούν την ίδια τη ζωή του. Είναι, σε τελική ανάλυση, στάση ζωής, τρόπος συμπεριφοράς, αντίληψη, νοοτροπία και πρακτική.
Ως μορφή πολιτεύματος, η Δημοκρατία, δημιουργήθηκε για να υπηρετεί τον Άνθρωπο ως αξία και ως προσωπικότητα. Είναι διαδικασία συμμετοχικής λειτουργίας της κοινωνίας. Είναι θεσμικό και πολιτικό αγαθό, που δεν χαρίζεται, αλλά κατακτάται μέσα από διαρκείς αγώνες. Είναι, τελικά, ο τελειότερος τρόπος διακυβέρνησης. Οδηγεί τις κοινωνίες σε δρόμους σιγουριάς για τη συνοχή τους, την ασφάλεια των μελών τους, την προστασία κοινών αγαθών, την οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία κλίματος ευνοϊκού για τη διεθνή ειρήνη.
Όλα αυτά είναι καρποί του Δημοκρατικού Πολιτεύματος. Είναι, όμως, και ουσιώδεις προϋποθέσεις για την ποιοτική λειτουργία του.
Η Δημοκρατία είναι ιδεώδες, παγκόσμια αναγνωρισμένο, αλλά και διαρκώς ζητούμενο. Η εμπέδωση, η εμβάθυνση, η ποιοτική αναβάθμισή της ήταν -και είναι- μια διαρκής και ακατάπαυστη αναζήτηση, μια ατέρμονη και εξελικτική διαδικασία. Δεν ενστερνιζόμαστε την άποψη ότι είναι κάτι για το οποίο πάλεψαν άλλοι στο παρελθόν και δεν χρειάζεται να προσθέσουμε τίποτα σήμερα. Πεποίθησή μας είναι ότι ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Πεποίθησή μας είναι ότι η ευθύνη για την εξέλιξη της Δημοκρατίας είναι εξίσου σημαντική. Και η ευθύνη αυτή, μας αφορά όλους και όλες. Η Δημοκρατία, άλλωστε, δεν είναι υπόθεση στατική, αλλά εξόχως δυναμική. Δεν αφορά μόνον ορισμένους, αλλά όλους τους πολίτες. Δεν αρκείται σε κάποια κεκτημένα από το παρελθόν, αλλά εγείρει διαρκώς νέα αιτούμενα. Αξιώνει δράσεις, αλλαγές, μεταρρυθμίσεις, που μεταβάλλονται στο πέρασμα του χρόνου και διαφοροποιούνται από τόπο σε τόπο.
Εγείρει, πριν απ’ όλα, αιτήματα που αναπτύσσονται μέσα από τη μετάλλαξη των απειλών, των κινδύνων, των πιέσεων που δέχεται. Αιτήματα, όπως αυτά που αναδεικνύονται σήμερα ακόμα και στις πιο προχωρημένες, στις πιο στέρεες Δημοκρατίες, εξαιτίας της πίεσης εξωθεσμικών συμφερόντων. Ιδίως, μάλιστα, εκείνων που, συγκεντρώνοντας οικονομική δύναμη, αποκτούν δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού της κοινής γνώμης. Και αυτό είναι, πράγματι, ένα από τα πιο σοβαρά, ένα από τα πιο καίρια αιτήματα της Δημοκρατίας στη νέα εποχή.
Εγείρει, όμως, η σύγχρονη Δημοκρατία και αιτήματα που διαμορφώνονται μέσα από την ωρίμανση των κοινωνιών και την αναβάθμιση του πολιτικού πολιτισμού. Αναπτύσσει, μέσα από την ποιοτική αναβάθμισή της, νέες και ουσιώδεις διεκδικήσεις.
- Από την αξίωση της καθολικής συμμετοχής, προχώρησε στο αίτημα της ισότιμης συμμετοχής.
- Από την αξίωση της πολιτικής ελευθερίας, ανέδειξε το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης.
- Από την αξίωση της ελεύθερης πρόσβασης στη γνώση, πρόβαλε το αίτημα της γενικής, αλλά και ποιοτικά αναβαθμισμένης, Παιδείας.
Ποτέ, λοιπόν, δεν μπορεί να οριοθετείται ένα ανώτατο επίπεδο Δημοκρατίας. Εμπλουτίζοντας την ουσία και αναβαθμίζοντας την ποιότητά της, ορίζουμε διαρκώς υψηλότερους στόχους. Αλλά και αντίστροφα: Προσεγγίζοντας υψηλούς πολιτιστικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς στόχους, διακρίνουμε και διεκδικούμε νέα επίπεδα ποιότητας της Δημοκρατίας. Διεκδικούμε όρους και προϋποθέσεις, που δίνουν πιο ουσιαστικό, πιο απτό περιεχόμενο στα ιδεώδη της ελευθερίας και της ισότητας, στα δικαιώματα του ανθρώπου, στο σεβασμό της προσωπικότητάς του.
Η Δημοκρατία, άλλωστε είναι, από τη φύση της, ανθρωποκεντρική. Γι’ αυτό, ακριβώς, σ’ ένα μεγάλο βαθμό, προσδιορίζεται από το επίπεδο του σεβασμού και τη δυνατότητα ακώλυτης άσκησης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου: Των πολιτικών, των ατομικών, των κοινωνικών. Αλλά και των δικαιωμάτων που είναι, ταυτόχρονα, ατομικά και κοινωνικά. Αναφέρομαι πρωτίστως στο (ιδιαίτερης σημασίας) δικαίωμα για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη. Ένα δικαίωμα που πλήττεται στις μέρες μας από την κατασπατάληση των φυσικών πόρων, την περιβαλλοντική επιβάρυνση, την κλιματική αλλαγή.
Είναι, μάλιστα, αυτονόητο πως, όσο εντείνονται οι κίνδυνοι που απειλούν τα δικαιώματα αυτά, τόσο επιτακτικότερο γίνεται το χρέος μας για την υπεράσπισή τους.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η Δημοκρατία, ως κατεξοχήν, συμμετοχική λειτουργία, προϋποθέτει την ύπαρξη αντιπροσωπευτικών θεσμών, σε όλα τα επίπεδα. Απαιτεί αντιπροσωπευτικές συνελεύσεις των πολιτών, σε τοπικά, εθνικά και υπερεθνικά Κοινοβούλια. Απαιτεί λογοδοσία, διαφάνεια, υπευθυνότητα, από εκείνους που παίρνουν τις αποφάσεις. Αλλά και σεβασμό στις αποφάσεις της εκάστοτε πλειοψηφίας. Η Δημοκρατία θεμελιώνεται στην ελευθερία του λόγου και θεμελιώνει την ελευθερία αυτή, ως συστατικό στοιχείο της ύπαρξής της. Θεσμοθετεί τον έλεγχο, οργανώνοντας αναγκαίους θεσμούς, μηχανισμούς και διαδικασίες. Δεν αντέχει, ούτε τη φίμωση, ούτε την ασυδοσία. Δεν συμβιβάζεται με ακρότητες, βιαιότητες, πιέσεις. Δεν ωφελείται μέσα από τη στείρα αντίδραση, την ισοπέδωση, το μηδενισμό. Η Δημοκρατία αξιώνει γόνιμη αντιπαράθεση απόψεων, θέσεων και ιδεών. Αξιώνει σύνθεση, συνεννόηση, συνένωση δυνάμεων. Αξιώνει εναρμόνιση στο μέτρο και τη μετριοπάθεια.
Η Δημοκρατία προϋποθέτει ισχυρούς θεσμούς, αλλά και εμπιστοσύνη σ’ αυτούς. Γι’ αυτό…
- σχεδιάζουμε και εφαρμόζουμε πιο διαφανείς διαδικασίες στην οργάνωση του Κράτους.
- Προωθούμε αυστηρότερους και αποτελεσματικότερους μηχανισμούς ελέγχου, σε όλα τα επίπεδα.
- Επιμένουμε σε υπηρεσίες απαλλαγμένες από φαινόμενα ασυδοσίας ή αυθαιρεσίας.
- Θεμελιώνουμε ανοιχτές, πιο απλουστευμένες, διαδικασίες εύκολα κατανοητές και προσβάσιμες για τους πολίτες.
Δημοκρατία σημαίνει ουσιαστική συνεννόηση Πολιτείας και Κοινωνίας. Γι’ αυτό, αφενός επιδιώκουμε το διάλογο και, αφετέρου, προωθούμε μεταρρυθμίσεις, που υπηρετούν τα συμφέροντα των πολλών. Είναι, άλλωστε, κοινή η πεποίθηση ότι μόνο μέσα από την κοινωνική συνοχή προσεγγίζονται ουσιώδεις προϋποθέσεις της Δημοκρατίας, όπως η προσωπική ελευθερία, η πραγματική ισότητα, η ελεύθερη βούληση.
Δημοκρατία σημαίνει κοινωνική δικαιοσύνη. Γι’ αυτό εργαζόμαστε με στόχο την ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών, χωρίς καμία διάκριση, στην εκπαίδευση, την εργασία, τη στέγαση, την ασφάλιση, την περίθαλψη, τη δημόσια ζωή.
Δημοκρατία σημαίνει ισότητα δικαιωμάτων και ευκαιριών. Σημαίνει πραγματική ισότητα γυναικών και ανδρών. Σημαίνει ίσες ευκαιρίες, ακόμα και για εκείνους που σήμερα, δεν έχουν λόγο στις διαβουλεύσεις και δεν συμμετέχουν στις διαδικασίες. Μιλώ για τους νέους, τους έφηβους, τα παιδιά μας, που αξίζουν ακόμα πιο πολλά. Μιλώ για την ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές. Ευθύνη που απαιτεί πολλή και σκληρή δουλειά. Απαιτεί να κοιτάμε σταθερά μπροστά.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η Δημοκρατία έχει ως θεμέλιο, αλλά και ως αποτέλεσμα το Κράτος Δικαίου, την ύπαρξη κανόνων, κοινών για όλους, την υπεροχή του Δικαίου έναντι όλων. Απαιτεί, όπως ρητά ορίζεται στο Σύνταγμά μας, να είναι όλοι οι πολίτες ίσοι ενώπιον των νόμων. Κανένας (και σε καμιά περίπτωση) να μην είναι πάνω από τους νόμους.
Η Δημοκρατία απαιτεί καλά δομημένους θεσμούς, που αναβαθμίζονται διαρκώς και γίνονται σεβαστοί απ’ όλους τους πολίτες. Και αυτό αφορά άμεσα το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων. Αφορά στην οργάνωση, τις δραστηριότητες, τη χρηματοδότηση των κομμάτων. Είναι ουσιώδη στοιχεία, όχι μόνο για τη δική τους δημοκρατική λειτουργία, αλλά και για τη λειτουργία του Πολιτεύματος.
Όλοι μαζί, αξιοποιώντας την εμπειρία του παρελθόντος, αλλά και τις ανάγκες του μέλλοντος,
- να διαμορφώσουμε ένα πλαίσιο που…
- να ενδυναμώνει τη διαφάνεια,
- να διασφαλίζει όρους ισότητας,
- να εμπνέει εμπιστοσύνη στους πολίτες.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Έχοντας στις σελίδες της Ιστορίας μας τη μεγάλη τιμή, αλλά και τη βαριά κληρονομιά, ότι εδώ γεννήθηκε και από εδώ διαδόθηκε η έννοια της Δημοκρατίας, οφείλουμε -και μάλιστα καθημερινά- να υπηρετούμε έμπρακτα την ουσία της, σε όλα τα επίπεδα.
Προσεγγίζοντας τα καθημερινά προβλήματα των πολιτών…
- να δίνουμε στέρεες λύσεις.
- Να διασφαλίζουμε τα δικαιώματα εκείνων που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
- Να προάγουμε την πλήρη και ομαλή κοινωνική ένταξη των Ατόμων με Αναπηρία.
- Να υπερασπιζόμαστε όλα τα δικαιώματα των προσφύγων και των οικονομικών μεταναστών.
Αφήνοντας στην άκρη παρωχημένες πρακτικές άγονης αντιπαράθεσης, να προτάσσουμε δράσεις, αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, που σηκώνουν ακόμη πιο ψηλά, το οικοδόμημα της Δημοκρατίας, προωθούν την ανάπτυξη του Τόπου μας, διασφαλίζουν συνθήκες ευημερίας και προόδου, για όλους τους πολίτες.
Μετέχουμε, λοιπόν, στην Παγκόσμια γιορτή της Δημοκρατίας, με τη δέσμευση να εργαζόμαστε, να συμπεριφερόμαστε, να πολιτευόμαστε, με προσήλωση στις προϋποθέσεις και τους καρπούς της:
- Την ειρήνη και την ασφάλεια,
- την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική δικαιοσύνη,
- τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στην ευρύτερη έκτασή τους.
Αυτός είναι ο στόχος. Και, για το στόχο αυτό, έχουμε όλοι ευθύνες και υποχρεώσεις. Ευθύνες απέναντι στους πολίτες, που σήμερα, αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες. Ευθύνες απέναντι στον Τόπο, που δικαιούται και διεκδικεί μια καλύτερη προοπτική.