ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
Βουκουρέστι, 11 Μαΐου 2005
ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ
κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΗΝ 8Η ΣΥΝΟΔΟ ΑΡΧΗΓΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΚΑΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ
ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΧΩΡΩΝ
ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
Κυρίες και Κύριοι,
Με μεγάλη χαρά βρίσκομαι εδώ σήμερα μεταξύ φίλων και εταίρων στην 8η Σύνοδο Κορυφής της Διαδικασίας χωρών Συνεργασίας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEECP). Επιτρέψτε μου, κύριε Πρόεδρε, να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου για την πολύ επιτυχημένη Προεδρία σας.
Ύστερα από διαδοχικές επίπονες συγκρούσεις και κρίσεις, σε έναν μακρύ και δύσβατο δρόμο, η περιοχή μας βρίσκεται ακόμα πιο κοντά στην επίτευξη πολιτικής και κοινωνικής σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης. Εντούτοις, απαιτείται ακόμα σκληρή δουλειά για να επωφεληθούμε στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό από αυτά τα επιτεύγματα. Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων δεν είναι πάντα και παντού ικανοποιητικός. Για παράδειγμα,
- Σε ολόκληρη την περιοχή βρίσκονται στην εξουσία δημοκρατικά καθεστώτα. Ωστόσο, η εκλογική διαδικασία δεν είναι πάντα συμβατή με τα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο ως προς τη διεξαγωγή όσο και ως προς το αποτέλεσμα των εκλογών. Οι εκθέσεις του ΟΑΣΕ είναι αρκετά σαφείς σ’ αυτό το σημείο.
- Η διενέργεια ειρηνικών και δίκαιων εκλογών, στις οποίες τα μέλη των μειονοτήτων συμμετέχουν ελεύθερα και χωρίς προκατάληψη, παραμένει μια βασική παράμετρος δημοκρατικής ωριμότητας και ευρωπαϊκής συμπεριφοράς. Το δικαίωμα στην διαφορετικότητα συνιστά θεμελιώδη ηθική βάση των σύγχρονων δημοκρατικών κοινωνιών και κρατών. Υπάρχουν δύο βαθιά ριζωμένα σύνδρομα, τα οποία, κατά την παρούσα περίοδο διεύρυνσης της Ε.Ε. προς τα Βαλκάνια, βρίσκονται στο στάδιο της εξάλειψης από την περιοχή μας:
- Το σύνδρομο ότι βρισκόμαστε στην περιφέρεια της Ευρώπης
- Το σύνδρομο ότι τα Βαλκάνια είναι καταδικασμένα σε ενδημικές και ατελείωτες κρίσεις.
Δεν πιστεύω στην μοιρολατρεία ούτε ανήκω σε εκείνους που προστρέχουν σε μοιρολατρικές ερμηνείες της ιστορίας.
Η περιφερειακή συνεργασία αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα στην ατζέντα για τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και την ενσωμάτωση της Νοτιο-Ανατολικής Ευρώπης στην Ε.Ε. Η Διαβαλκανική Συνεργασία αναδεικνύεται σταδιακά ως η « οργανωμένη φωνή» της περιοχής, καθώς αποτελεί έναν γνήσιο μηχανισμό περιφερειακής συνεργασίας που προέρχεται από τις ίδιες τις χώρες της περιοχής.
Ο ρόλος της Ε.Ε. στα Βαλκάνια αποδείχτηκε ότι δρα καταλυτικά προς τη βιώσιμη επίλυση κρίσεων και προβλημάτων. Μετά την Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. στην Θεσσαλονίκη για τα Δυτικά Βαλκάνια, τον Ιούνιο του 2003, κατέστη σαφές ότι η ώθηση που παρέχεται από την προοπτική της ένταξης συνιστά τον σημαντικότερο και πιο επιτυχημένο μηχανισμό πολιτικής « ήπιας δύναμης».
- Ο δρόμος προς την ένταξη όσο μακρύς κι αν είναι, είναι η κινητήρια δύναμη για την εμπέδωση δημοκρατικών θεσμών, αλλαγών και μεταρρυθμίσεων σε κάθε χώρα της Βαλκανικής, αλλά και στην περιοχή μας συνολικά.
- Οι πολιτικές της Ε.Ε. και η δυναμική της ενταξιακής προοπτικής αποδείχθηκαν μοχλός για την εφαρμογή δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, για την ανάδειξη στην εξουσία δημοκρατών και μεταρρυθμιστών ηγετών μέσω δημοκρατικών διαδικασιών και για την αντικατάσταση απολυταρχικών καθεστώτων και ηγετών.
- Ευρωπαϊκά πρότυπα και αξίες συνέβαλαν στην βαθμιαία αντικατάσταση, ξεπερασμένων πολιτικών και οικονομικών συστημάτων από δημοκρατικές κοινωνίες, ανοιχτές σε όλους τους πολίτες.
- Η διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις αξίες της δημοκρατίας, της ελευθερίας καθώς και της πλήρους κοινωνικής και πολιτικής ενσωμάτωσης όλων των εθνικών κοινοτήτων στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Προϋπόθεση συμμετοχής στην διαδικασία αυτή είναι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και των διεθνών συμφωνιών, το κράτος δικαίου, δημοκρατικοί θεσμοί που λειτουργούν στην πράξη, καθώς και η προστασία των ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων.
Αυτή ακριβώς η δέσμη αξιών, αρχών και πολιτικών αποτελεί το θεμέλιο της δέσμευσης της Ε.Ε. στην Ν.Α. Ευρώπη και ακρογωνιαίο λίθο του κοινού συμφέροντος και των κοινών αξιών μας.
Ανεξαρτήτως της σημαντικής προόδου που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα στον αγώνα κατά της διαφθοράς, του οργανωμένου εγκλήματος και της γκρίζας οικονομίας – εμποδίων που αποθαρρύνουν άμεσες ξένες επενδύσεις και οδηγούν σε ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά ανεργίας – νέες προσπάθειες απαιτούνται για την πλήρη εξάλειψη των συμπτωμάτων και των επιπτώσεων αυτών των δεινών από τις κοινωνίες μας.
Απευθυνόμενος στην περσινή Σύνοδο Κορυφής του Σεράγεβο, υπογράμμισα ότι οι πολιτικοί ηγέτες της Ν.Α. Ευρώπης, όπως και αλλού, θα πρέπει να αναζητήσουν συγκεκριμένες απαντήσεις και βιώσιμες λύσεις για τις προκλήσεις του μέλλοντος. Ο αληθινός πολιτικός ηγέτης δεν πρέπει να ταυτίζεται με συμπεριφορές του παρελθόντος. Επιτρέψτε μου να επεκταθώ στο σημείο αυτό. Πιστεύω ακράδαντα ότι:
- Οι χώρες και οι λαοί της περιοχής μας, που είναι έτοιμοι να συμμορφωθούν με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις κοινές ευρω-ατλαντικές αξίες, θα ανταμειφθούν
- Οι ηγέτες εκείνοι, που ευθυγραμμίζουν την πολιτική φιλοσοφία τους με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και αξίες, θα ανταμειφθούν επίσης
- Οι βαλκανικές χώρες και οι κυβερνήσεις τους, οι οποίες πετυχαίνουν αμοιβαία αποδεκτές λύσεις σε υφιστάμενα προβλήματα με γείτονες τους, θα βρουν πιθανότατα και τη θέση τους στην Ε.Ε. και στο ΝΑΤΟ.
Καλώ την πολιτική ηγεσία της ΠΓΔΜ να αξιοποιήσει την μοναδική αυτή ευκαιρία- την δέσμη ιδεών η οποία πρόσφατα κατατέθηκε από τον Ειδικό Εκπρόσωπο του Γ.Γ. ΟΗΕ – και από κοινού με την Ελλάδα να βρούμε σύντομα μια αμοιβαία αποδεκτή λύση στο ζήτημα του ονόματος.
Επιτρέψτε μου επίσης να πω λίγα λόγια για ένα ζήτημα μεγάλης σημασίας για την σταθερότητα και ευημερία της περιοχής μας γενικότερα, το ζήτημα δηλαδή του μελλοντικού καθεστώτος του Κοσόβου.
Το θέμα του Κοσόβου δεν είναι απλά ένα πρόβλημα μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας. Είναι προς το συμφέρον όλων μας να διαμορφώσουμε τις συνθήκες εκείνες που θα εξασφαλίσουν περιφερειακή σταθερότητα. Τώρα και στο μέλλον. Η θέση μας είναι απόλυτα σαφής: το μελλοντικό καθεστώς του Κοσόβου θα πρέπει να είναι το αποτέλεσμα διαλόγου και απόλυτα συμβατό με τον Χάρτη των Η.Ε., την Τελική Πράξη του Ελσίνκι και τον Χάρτη των Παρισίων του 1990 για μια Νέα Ευρώπη.
Οιαδήποτε συζήτηση ή μελλοντικές εξελίξεις στο ζήτημα αυτό θα πρέπει να πραγματοποιηθούν εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών. Η λύση του προβλήματος απαιτεί, βεβαίως, στενή συνεργασία μεταξύ της Ε.Ε., των Η.Π.Α. και της Ρωσίας.
Τόσο το Βελιγράδι όσο και η Πρίστινα θα πρέπει να εμπλακούν στην διαδικασία αυτή. Ο απευθείας διάλογος μεταξύ τους είναι σημαντικός. Η ευρωπαϊκή προοπτική τους, όπως αυτή προωθήθηκε στην Σύνοδο Κορυφής της Θεσσαλονίκης, τον Ιούνιο 2003, μπορεί και θα πρέπει να λειτουργήσει ως καταλύτης.
Μια συμφωνημένη λύση θα πρέπει να βασίζεται στα ευρωπαϊκά πρότυπα και αξίες. Είμαστε πεπεισμένοι ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι ο κυριότερος μοχλός για μια βιώσιμη λύση στο πρόβλημα του Κοσόβου.
Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την ασφαλή επιστροφή χιλιάδων Σέρβων προσφύγων και εσωτερικά εκτοπισμένων στις εστίες τους. Μέτρα θα πρέπει επίσης να ληφθούν άμεσα για την αποκατάσταση των εκκλησιών και των πολιτιστικών μνημείων, τα οποία καταστράφηκαν τον Μάρτιο του 2004, κατά τη διάρκεια των γνωστών ταραχών.
Αυτό ήταν το κύριο μήνυμά μου και κατά την πρόσφατη επίσκεψή μου στο Βελιγράδι και την Πρίστινα.
Αγαπητοί φίλοι,
Θα ήθελα να συγχαρώ την κυβέρνηση της Σερβίας και Μαυροβουνίου για την ουσιαστική πρόοδο που έχει σημειώσει τελευταία, καθώς και για τη θετική Μελέτη Σκοπιμότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Σερβία και Μαυροβούνιο θα βρει τη θέση της στην διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Κυρίες και Κύριοι,
Η επικείμενη Ελληνική Προεδρία θα εργαστεί για την περαιτέρω δέσμευση της Ε.Ε. στην διαμόρφωση της περιφερειακής ατζέντας. Για να εμπεδώσουμε το ρόλο της Διαδικασίας Συνεργασίας Χωρών Ν.Α. Ευρώπης θα πρέπει να αυξήσουμε την ορατότητά της. Έχουμε δώσει νέα ώθηση στην Εναλλακτική Έδρα του Συμφώνου Σταθερότητας στη Θεσσαλονίκη.
Η Ελλάδα αναλαμβάνει την Προεδρία της Διαβαλκανικής σε μια κρίσιμη περίοδο για την περιοχή μας ενόψει εξελίξεων μείζονος σημασίας. Αυτό το έτος θα είναι κρίσιμο για το ζήτημα του Κοσόβου, συμπίπτει δε με την δέκατη επέτειο των συμφωνιών του Dayton και των Παρισίων. Οι θεμελιώδεις αρχές της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας, του απαραβίαστου των συνόρων, της προστασίας των ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων και της χρήσης ειρηνικών μέσων για την επίλυση των διαφορών – προαπαιτούμενα για την σταθερότητα και την ανάπτυξη και για την οικοδόμηση ενός ευρωπαϊκού μέλλοντος για όλες τις χώρες της Ν.Α.Ευρώπης – θα μπορούσαν εύκολα να τεθούν σε κίνδυνο, αν δε δοθεί η δέουσα προσοχή στην αντιμετώπιση των προκλήσεων στις οποίες αναφέρθηκα πριν. Η Ελληνική Προεδρία προσβλέπει στην συνεργασία σας για να φέρει εις πέρας το δύσκολο έργο της.
Τέλος, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω όλους και τον καθένα σας χωριστά για την γενναιόδωρη υποστήριξή σας στην εκλογή της Ελλάδας ως μη μονίμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το γεγονός αυτό μας δημιουργεί ένα αίσθημα ακόμα μεγαλύτερης ευθύνης έναντι της περιοχής μας.