ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΙΑΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «KURIER»
- Κύριε Πρωθυπουργέ, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής σας στην Τουρκία επισκεφθήκατε το Μαυσωλείο του Ατατούρκ και καταθέσατε στεφάνι. Η κίνηση αυτή είναι συμβολική; Με τον τρόπο αυτό ξεπεράστηκε το θέμα της εχθρότητας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας; Στην ομιλία σας στην Άγκυρα εσείς ο ίδιος προβήκατε στη σύγκριση με τη Γαλλογερμανική συμφιλίωση, που αντιπροσωπεύουν ο Αντενάουερ και ο Ντεγκώλ.
H κατάθεση στεφάνου στο Μαυσωλείο του Κεμάλ Ατατούρκ αποτελεί βασικό μέρος του προγράμματος των επίσημων επισκέψεων κάθε υψηλού επίσημου προσκεκλημένου στην Τουρκία, όπως αντίστοιχες πρακτικές ισχύουν και σε πολλές άλλες χώρες. Θα ήθελα όμως, με την ευκαιρία που μου δίνει η ερώτησή σας, να τονίσω ότι επισκέφθηκα τη γειτονική Τουρκία σε ανταπόδοση της επίσκεψης του πρωθυπουργού κ. Ερντογάν. Μετέφερα την ειλικρινή πρόθεση της Ελληνικής Κυβέρνησης και την διάθεση του ελληνικού λαού για πλήρη εξομάλυνση των σχέσεών μας. Πράγματι, τα τελευταία χρόνια, το κλίμα στις σχέσεις των χωρών μας βελτιώνεται. Και, βεβαίως, θεωρώ αυτονόητο ότι οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε τα όποια θέματα μας απασχολούν με βάση το Διεθνές Δίκαιο, με τον τρόπο που αρμόζει σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο συμπεριφοράς.
- Με ποιες εντυπώσεις επιστρέψατε από την Τουρκία στην Αθήνα; Πράττει η Τουρκία αρκετά προκειμένου να κριθεί κατάλληλη προς ένταξη στην ΕΕ;
Σκοπός της επίσκεψης ήταν, κατ΄ αρχάς, η συνέχιση του διαλόγου. Αυτή είναι πάγια πολιτική στάση της χώρας μου και μάλιστα στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Έτσι πιστεύουμε πως μπορεί να δημιουργηθεί το κλίμα που θα επιτρέψει να γίνουν τα κατάλληλα βήματα, με τελικό στόχο, όπως σας είπα, την πλήρη εξομάλυνση των διμερών σχέσεων. Από αυτή την άποψη, θεωρώ την επίσκεψη ως ένα καλό βήμα να προσεγγίσει περισσότερο η μια χώρα την άλλη. Τώρα, ως προς το δεύτερο κομμάτι της ερώτησής σας, θα σας πω ότι η Τουρκία ξεκίνησε, με αρκετό ενθουσιασμό, μια προσπάθεια προσαρμογής στα ευρωπαϊκά δεδομένα. Σταδιακά, όμως, η προσπάθεια αυτή έχασε την αρχική της δυναμική. Θα έλεγα ότι η Τουρκία δίνει την εντύπωση ότι θεωρεί πως μπορεί να διαπραγματευτεί το βαθμό, τον τρόπο, και το χρόνο προσαρμογής της στο κεκτημένο. Η διαπραγματευτική διαδικασία, όμως, δεν αφορά εκπτώσεις από το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Το κεκτημένο είναι αδιαπραγμάτευτο. Υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες και προαπαιτούμενα, που πρέπει να ικανοποιηθούν, προκειμένου η Τουρκία να καταστεί μέλος της ΕΕ, κάτι που άλλωστε ίσχυσε και για όλες τις άλλες υποψήφιες χώρες σε προηγούμενες διευρύνσεις. Από την άλλη πλευρά, δεν υποστηρίζω ότι πρόκειται για ένα εύκολο εγχείρημα. Πάντως, η κυβέρνηση του κ. Ερντογάν φαίνεται ότι επιθυμεί, και βεβαίως διαθέτει ισχυρή λαϊκή εντολή, ώστε να φέρει την Τουρκία ακόμα πιο κοντά στην ένταξή της στην ΕΕ.
- Ο πληθυσμός της Ευρώπης είναι στην πλειοψηφία του εναντίον της ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ και η Γαλλία δεν είναι πρόθυμη να διαπραγματευτεί ορισμένα κεφάλαια. Δεν θα πρέπει η ΕΕ να επανεξετάσει την προοπτική ένταξης της Τουρκίας;
Υπάρχει, πράγματι, προβληματισμός ή και αντίδραση στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη και σε ορισμένες ηγεσίες κρατών μελών της ΕΕ, όσον αφορά την προοπτική ένταξης της Τουρκίας. Βεβαίως, η απόφαση για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία πάρθηκε από την ίδια την ΕΕ. Γι αυτό κι εμείς λέμε ότι η πλήρης συμμόρφωση της Τουρκίας με τα κριτήρια και τα προαπαιτούμενα πρέπει να φέρει και πλήρη ένταξη.
- Διακρίνετε κάποια κινητικότητα στο θέμα Τουρκίας-Κύπρου; Πότε θα ανοίξει η Τουρκία τα λιμάνια και τα αεροδρόμια για την Κύπρο;
Δυστυχώς, μέχρι σήμερα, η Τουρκία δεν έχει συμμορφωθεί. Έχω τονίσει στον κ. Ερντογάν ότι η Κύπρος έχει ήδη επιδείξει εποικοδομητική στάση έναντι της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας στην ΕΕ. Η εφαρμογή του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου έναντι της Κύπρου είναι αυτονόητη και δεν συνιστά αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Η Τουρκία πρέπει επιτέλους να αντιληφθεί ότι η ΕΕ είναι μία Ένωση 27 και όχι 26 κρατών, που λειτουργεί με συγκεκριμένους κανόνες. Σε κάθε περίπτωση, τόσο στο τέλος του 2008 όσο και στο τέλος του 2009, η ΕΕ έχει δεσμευθεί να επανεκτιμήσει την κατάσταση. Εύχομαι πραγματικά η Τουρκία να έχει ανταποκριθεί, μέχρι τότε, στις υποχρεώσεις της αποφεύγοντας τις δυσάρεστες συνέπειες.
- Πρέπει η ΕΕ να οριοθετήσει τα σύνορά της;
Αυτό είναι ένα ζήτημα πολύ κρίσιμο και ουσιαστικό για το μέλλον της ΕΕ και θα πρέπει μακροπρόθεσμα να αντιμετωπιστεί μέσα από βαθύ και εξαντλητικό διάλογο. Η Ελλάδα υποστηρίζει τη δημιουργία μιας μεγάλης και ισχυρής Ευρώπης. Φυσικά, είναι ξεκάθαρο ότι η ΕΕ δεν μπορεί να διευρύνεται αέναα, και μάλιστα χωρίς να διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία της και χωρίς να προσδιορίζεται το όραμά μας για τη δομή και τους στόχους της. Πρέπει, με άλλα λόγια, να διασφαλισθεί ότι μια μεγάλη Ευρώπη θα μπορεί να λειτουργεί και αποτελεσματικά, να είναι δηλαδή και ισχυρή. Και, βεβαίως, το ζήτημα της ένταξης στην Ένωση, πέρα από τη γεωγραφική του διάσταση, είναι και ένα ζήτημα πίστης σε συγκεκριμένες αξίες, καθώς και υιοθέτησης και εφαρμογής συγκεκριμένων αρχών.
- Πότε προβλέπετε την ένταξη της Σερβίας, του Κοσσυφοπεδίου, της ΠΓΔΜ, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Αλβανίας στην ΕΕ; Πότε θα επιτευχθεί επίλυση της διαμάχης μεταξύ Ελλάδας και ΠΓΔΜ όσον αφορά στο θέμα της ονομασίας;
Η ΕΕ έχει διακηρύξει, τόσο στη Σύνοδο ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων, που έλαβε χώρα στη Θεσσαλονίκη το 2003, όσο και με διάφορες ευκαιρίες στη συνέχεια, ότι το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται μέσα στο πλαίσιο της ΕΕ. Όπως είναι φυσικό, η ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ θα γίνει μόνο εφόσον οι τελευταίες εκπληρώσουν όλα τα κριτήρια και τα προαπαιτούμενα που έχουν τεθεί από την Ένωση. Αυτά τα κριτήρια και τα προαπαιτούμενα αναφέρονται όχι μόνο στα γνωστά «Πολιτικά Κριτήρια της Κοπεγχάγης», αλλά περιέχονται και στο συμβατικό πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων: δηλαδή Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, Συμφωνίες Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, Εταιρικές ή Ενταξιακές σχέσεις κλπ.
Τώρα, ως προς το θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ, γνωρίζετε ότι οι σχετικές διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και, για το λόγο αυτό, δεν θα ήθελα να προχωρήσω σε οποιονδήποτε ειδικότερο σχολιασμό. Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα έχει καταδείξει την επιθυμία της να υπάρξει δίκαιη διευθέτηση του ζητήματος και κάνει κάθε δυνατή προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση. Εμείς κάναμε μία θαρραλέα κίνηση. Αναλάβαμε την πολιτική ευθύνη και αποδεχθήκαμε μια σύνθετη ονομασία, έναντι όλων, στην οποία ο όρος “Μακεδονία” θα συνοδεύεται από έναν γεωγραφικό προσδιορισμό, ώστε να αφήσουμε πίσω μας τα όποια αλυτρωτικά πάθη και μίση του παρελθόντος. Εναπόκειται πλέον στην πλευρά των Σκοπίων να αποδείξει έμπρακτα συμβιβαστικό πνεύμα και να μας συναντήσει στα μέσα της διαδρομής.
- Το θέμα της Σερβίας, της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου, πρέπει να καταστεί επίκαιρο;
Παραμένει εκ των πραγμάτων επίκαιρο. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, οι θέσεις μας για το Κόσοβο είναι διαχρονικά γνωστές. Αποτελεί, βεβαίως, για μας προτεραιότητα η διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας. Τα στοιχεία αυτά εγγυώνται και την ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής γενικότερα και πιο συγκεκριμένα της Σερβίας. Για την ώρα, είναι σημαντικό να διατηρήσουμε εκεί την παρουσία της KFOR και της ευρωπαϊκής αποστολής. Η χώρα μου εργάζεται επίμονα και ενεργά προς αυτές τις κατευθύνσεις. Τώρα, αναφορικά με το θέμα της ανεξαρτησίας που μνημονεύσατε, θα σας πω ότι δεν έχουμε κανένα λόγο να βιαζόμαστε. Θα σταθμίσουμε όλες τις παραμέτρους και θα πάρουμε την κατάλληλη απόφαση με κύριο γνώμονα τα εθνικά μας συμφέροντα.
- H Γαλλία σχεδιάζει μια φιλόδοξη Προεδρία. Είστε υπέρ της Μεσογειακής Ένωσης;
Όπως γνωρίζετε, στο τελευταίο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αποφασίστηκε ότι, καταρχήν, γίνεται αποδεκτή η ιδέα της Ένωσης για τη Μεσόγειο. Η στάση της Ελλάδας ήταν θετική και μπορώ να σας την εξηγήσω με απλούς όρους: η γεωγραφική μας θέση, οι ιστορικοί, οι πολιτιστικοί, οι πολιτικοί, οι οικονομικοί μας δεσμοί με όλα τα κράτη της Μεσογείου υπαγορεύουν τη θετική ανταπόκριση της χώρας μας σε οποιοδήποτε σχήμα συνεργασίας στην περιοχή. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία της Γαλλίας ήταν σημαντική και ως τέτοια αξιολογήθηκε. Εκτός των άλλων, εμπεριέχει ιδέες που προωθήσαμε και εμείς, προτάσεις και πρωτοβουλίες που εδώ και καιρό προωθεί και η Ελλάδα. Τον Ιούνιο, περιμένουμε πια μια συγκεκριμένη πρόταση, αφού προηγηθεί η επεξεργασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Θα μπορούμε τότε να μιλήσουμε για την πιο αποκρυσταλλωμένη μορφή που μπορεί να πάρει το σχήμα αυτό. Πρέπει, πάντως, να σας επισημάνω ότι, όπως τόνισα και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η πρωτοβουλία αυτή δεν πρέπει να υποκαθιστά τα τρέχοντα σχήματα συνεργασίας, όπως είναι η Διαδικασία της Βαρκελώνης. Πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά, να ενισχύει τους στόχους μας και να εγγυάται την αποτελεσματικότητα των δομών της. Επιπλέον, είναι σκόπιμο σ΄ αυτή τη διαδικασία να εμπλακεί το σύνολο των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ενα τελευταίο σημείο στο οποίο επιμείναμε και θα επιμείνουμε είναι να διασφαλιστεί η ισόρροπη ανάπτυξη της πρωτοβουλίας τόσο στη Δυτική όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Ποιοι είναι οι λόγοι για τα φιλοευρωπαϊκά αισθήματα της πλειοψηφίας του ελληνικού πληθυσμού;
Θα σας έλεγα πολύ απλά ότι οι Έλληνες θεωρούν αυτονόητη την ταύτισή τους με την ιστορική, την πολιτική και την πολιτιστική πραγματικότητα της Ευρώπης. Ενστερνιζόμαστε τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό και το όραμα για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και συμμετέχουμε με πολύ υψηλούς βαθμούς συναίνεσης στην κοινή προσπάθεια για τη συνδιαμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Οι Έλληνες φιλόσοφοι εγκαθίδρυσαν το Κράτος, τη Δημοκρατία. Θα πρέπει η ΕΕ να καταστεί ομοσπονδιακό κράτος; Και με ποιο τρόπο θα καταστεί η ΕΕ δημοκρατικότερη;
Ο δρόμος που έχει διανύσει μέχρι σήμερα η ευρωπαϊκή οικογένεια δεν είναι μικρός. Κατάφερε να ξεπεράσει πολλά εμπόδια και να πετύχει ακόμη περισσότερους στόχους. Εδραίωσε τη δημοκρατία και την ειρήνη, κλείνοντας τις πληγές δύο μεγάλων πολέμων. Σφυρηλάτησε τη συνεργασία ανάμεσα στους λαούς της Ευρώπης, θεμελιώνοντας κοινές πολιτικές και κοινές δράσεις. Είναι αλήθεια ότι, ενώ η οικονομική ενοποίηση έχει προχωρήσει σημαντικά, η πολιτική ενοποίηση προχωρεί με βραδύτερους ρυθμούς. Εκεί πρέπει να ρίξουμε το βάρος μας. Η εμβάθυνση παραμένει ζητούμενο. Για το λόγο αυτό η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, μέσα από την ενίσχυση της στενότερης συνεργασίας ανάμεσα στα κράτη μέλη, είναι μονόδρομος. Οι μορφές στενότερης συνεργασίας συνιστούν ισχυρό συνεκτικό δεσμό και εγγυώνται την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας της. Η εφαρμογή της Συνθήκης της Λισαβόνας είναι το επόμενο βήμα. Η δημοκρατικότητα της Ένωσης είναι ασφαλώς ζήτημα υψίστης σημασίας για το μέλλον της και η Συνθήκη την ενισχύει σε μεγάλο βαθμό, με σειρά διατάξεων, κυρίως δε με την αναβάθμιση του ρόλου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Θα έλεγα πάντως ότι εκείνο που πρέπει να γίνει είναι να εξαλείψουμε τη δυσπιστία και να αναπτύξουμε μια νέα σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στην Ένωση και τους πολίτες της. Αυτό σημαίνει ότι οφείλουμε να ακούμε ευκολότερα, συχνότερα και καλύτερα τη φωνή τους. Να ευαισθητοποιούμαστε για όλα εκείνα τα θέματα που απασχολούν την καθημερινότητα της σύγχρονης κοινωνίας μας. Περιβάλλον, ενέργεια, επαγγελματική αξιοπρέπεια. Πρέπει πλέον να επιδιώξουμε, πάνω απ’ όλα, κοινωνική νομιμοποίηση και ευρύτερη δυνατή συναίνεση για τις κοινές μας δράσεις.
- Το 2009 είναι ένα σημαντικό έτος για την ΕΕ: Οι ευρωεκλογές και πολλές αποφάσεις σχετικά με το προσωπικό για κορυφαίες θέσεις εργασίας της ΕΕ. Ποιόν θα επιθυμούσατε να δείτε Πρόεδρο της ΕΕ ή Υπουργό Εξωτερικών της ΕΕ, ακόμη κι αν δεν αποκαλείται έτσι;
Θα έλεγα ότι είναι καλύτερα να μείνουμε για την ώρα προσηλωμένοι στην κυρωτική διαδικασία της Συνθήκης της Λισαβόνας. Αφού διασφαλίσουμε το υπόβαθρο για το επόμενο βήμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, θα έχουμε όλο το χρόνο να ασχοληθούμε νηφάλια με την επιλογή των προσώπων που θα υλοποιήσουν τους κοινούς μας στόχους.
- Η Ελλάδα κατακλύζεται από μετανάστες. Συμφωνείτε με την πολιτική για τους πρόσφυγες, την πολιτική ασύλου και τη μεταναστευτική πολιτική; Τι πρέπει να βελτιωθεί;»
Η Ελλάδα συμφωνεί με την ολοκληρωμένη μεταναστευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με αυτή, λαμβάνονται υπ’ όψη οι θετικές επιπτώσεις της νόμιμης μετανάστευσης στην ανάπτυξη χωρών υποδοχής και προέλευσης, σε συνδυασμό με συνεργασία για την καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης. Η Ελλάδα, από χώρα αποστολής, έχει, εδώ και χρόνια, καταστεί χώρα υποδοχής μεγάλου αριθμού μεταναστών. Επιπλέον, λόγω της γεωγραφικής της θέσης σε εξωτερικά σύνορα της Ένωσης, επωμίζεται δυσανάλογο βάρος στην υποδοχή πολιτών τρίτων χωρών, οι οποίοι επιδιώκουν να εισέλθουν παράνομα στον ελληνικό και τον ευρύτερο χώρο Σένγκεν. Η χώρα μου δίνει επομένως προτεραιότητα στην αποτελεσματική λειτουργία του χώρου αυτού, προς χάριν του συνόλου των κρατών μελών. Προσπαθεί, όμως, και για την καλύτερη δυνατή ενσωμάτωση των νομίμως εργαζομένων μεταναστών στην ελληνική κοινωνία, επ’ ωφελεία όλων των πλευρών. Επίσης, η Ελλάδα μετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές διαδικασίες σύναψης και εφαρμογής συμφωνιών επανεισδοχής της ΕΕ με τρίτες χώρες, θεωρώντας ότι αυτές αποτελούν ένα αναντικατάστατο εργαλείο για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες σε αυτόν τον τομέα.
- Πως κρίνετε τις τρέχουσες εξελίξεις στην Κύπρο μετά την εκλογή του νέου Προέδρου; Με αυτό ευνοείται ο διάλογος που προφανώς ξεκινάει εκ νέου μεταξύ των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων;
Όλες οι κυπριακές ηγεσίες εργάσθηκαν και εργάζονται με κοινό γνώμονα την εξεύρεση δίκαιης και βιώσιμης λύσης, με τελικό στόχο την επανένωση της νήσου. Η Ελλάδα υποστηρίζει την άμεση επανέναρξη των δικοινοτικών συνομιλιών στο διαδικαστικό πλαίσιο πού έχει συμφωνηθεί μεταξύ των δύο κοινοτήτων, με την υπογραφή της Δέσμης Αρχών της 8ης Ιουλίου 2006. Οι Αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ αποτελούν το πλαίσιο εξεύρεσης λύσης διζωνικής και δικοινοτικής Ομοσπονδίας, που, επί πλέον, πρέπει να συνάδει με τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ.