ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ κ. ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ
ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ‘’ΖΩΝΤΑΝΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ’’
ΤΟΥ WWF ΕΛΛΑΣ
- Προεκλογικά, η Νέα Δημοκρατία υποστήριξε ένα πρόγραμμα με σημαντικές δεσμεύσεις για το περιβάλλον. Στον ενάμιση πρώτο χρόνο της διακυβέρνησης της ελάχιστα από αυτά είδαμε να υλοποιούνται. Μάλιστα, σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η λειτουργία των προστατευόμενων περιοχών, η εφαρμογή του Κοινοτικού περιβαλλοντικού δικαίου και η διαφάνεια στην πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες, παρατηρείται μάλλον οπισθοδρόμηση από μία ήδη πολύ κακή κατάσταση. Εκτιμάτε ότι είναι ακόμα εφικτή η υλοποίηση των προεκλογικών δεσμεύσεων της Κυβέρνησης; Αν ναι, με ποιόν τρόπο και σε τι χρονικό ορίζοντα;
Θα μου επιτρέψετε να διαφωνήσω πλήρως στην τοποθέτησή σας. Σε αντίθεση με το πρόσφατο παρελθόν, η νέα διακυβέρνηση έχει εντάξει ως κύρια προτεραιότητα στην πολιτική της agenda την προστασία του φυσικού πλούτου και το δικαίωμα κάθε πολίτη σ’ ένα ασφαλές, αειφορικό και υγιεινό περιβάλλον.
Στην κατεύθυνση αυτή, ήδη :
– Θεσμοθέτησε το ΥΠΕΧΩΔΕ πολλές νέες περιοχές του δικτύου ‘’Φύση 2000’’ με στόχο την οργάνωση της διοίκησης και διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών της χώρας. Οι νέες περιοχές είναι η Βόρεια Πίνδος, η λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου, οι λίμνες Καστοριάς και Κάρλας, το Ψαλίδι της Κω, τα δέλτα του Έβρου και των Αξιού/Λουδία/Αλιάκμονα.
Προχωρήσαμε στην συμπλήρωση του εξαιρετικά ελλιπούς, μέχρι το Μάρτιο του 2004, θεσμικού πλαισίου των 27 Φορέων Διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών. Αναφέρω χαρακτηριστικά ότι παραλάβαμε εγκεκριμένους μόνον (8) Κανονισμούς Λειτουργίας των Φορέων και σήμερα υπάρχουν 95 Κανονισμοί, σε σύνολο 108. Έγινε στον τομέα αυτό ένα πολύ σημαντικό έργο το οποίο οφείλει κάθε καλόπιστος γνώστης των θεμάτων να αναγνωρίσει.
Παράλληλα εξασφαλίσαμε τη βιωσιμότητα των Φορέων με χρηματοδότησή τους από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα ‘’Περιβάλλον’’ του ΥΠΕΧΩΔΕ, μέχρι το τέλος του Γ΄ ΚΠΣ.
Στόχος μας είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών με απόλυτο σεβασμό στα χαρακτηριστικά των τοπικών κοινωνιών.
– Προωθούμε με ταχείς ρυθμούς, από το ΥΠΕΧΩΔΕ, την κατάρτιση του Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου και των Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων, που αφορούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τον τουρισμό, τη βιομηχανία, τους ορεινούς όγκους και τον παράκτιο χώρο. Με τον τρόπο αυτό αντιμετωπίζεται οριστικά η απαράδεκτη έλλειψη χωροταξικού σχεδιασμού, επί πολλές δεκαετίες, και δίνεται έμφαση στην ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη του Τόπου.
– Σε διεθνές επίπεδο η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά σε σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως είναι το Πρωτόκολλο του Κυότο , έχοντας ως γνώμονα ότι η ευαισθητοποίηση και η ενεργοποίηση στα θέματα της προστασίας του περιβάλλοντος, είναι ουσιαστικά θέματα σύγχρονου πολιτισμού, και ακόμη παραπέρα, είναι κριτήριο της ποιότητας του.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την υπογραφή του Πρωτόκολλο του Κυότο για τις κλιματικές αλλαγές, η Ελλάδα εκπόνησε εγκαίρως και, ήδη, τίθεται σε εφαρμογή το Εθνικό Σχέδιο Κατανομής Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων για την περίοδο 2005-2007. Επίσης, μελετάμε το δεύτερο Εθνικό Σχέδιο για την περίοδο 2008-2012 και προωθείται η αναθεώρηση του εθνικού προγράμματος για τη μείωση των εκπομπών αερίων και την καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου.
– Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του κοινοτικού περιβαλλοντικού δικαίου, είναι γνωστό ότι εκκρεμούσε η ενσωμάτων περιβαλλοντικών Οδηγιών από το 2002, για πολλές δε Οδηγίες υπήρχε καταγγελία από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Μέσα σε ενάμισι χρόνο ενσωματώσαμε επτά Οδηγίες, που αφορούν σημαντικά περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως η αποτέφρωση αποβλήτων, οι γενετικώς τροποποιημένοι οργανισμοί, τα δικαιώματα εμπορίας εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, τα ανώτατα εθνικά όρια εκπομπών ορισμένων ρύπων, ο περιορισμός των αερίων εκπομπής από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης, κ.α. και έχουμε προγραμματίσει την ενσωμάτωση άλλων έξι Οδηγιών εντός των επομένων μηνών. Δεν υπάρχει πλέον κανένας κίνδυνος καταδίκης της χώρας μας από το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
Παράλληλα καταθέσαμε στη Βουλή προς κύρωση της Σύμβαση του Aarhus για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα.
– Ολοκληρώθηκε το θεσμικό πλαίσιο για την ορθολογική διαχείριση των υδατικών πόρων της χώρας και εναρμονίζεται πλήρως το εθνικό με το κοινοτικό δίκαιο σε θέματα ποιότητας των υδάτων.
Θα μπορούσα να αναφέρω και πολλές άλλες Κυβερνητικές Πρωτοβουλίες. Πάντως, μέσα σε λίγο χρόνο έγιναν πολλά και αντιμετωπίστηκαν εκκρεμότητες του παρελθόντος. Το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει ήδη κάνει σημαντικό έργο.
Στοχεύουμε στην εφαρμογή ενός σύγχρονου αναπτυξιακού προτύπου, που θα εγγυάται ένα διττό στόχο: αφενός την προώθηση επιχειρηματικών πρωτοβουλιών που θα εξασφαλίζουν υψηλούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης και αφετέρου τον απόλυτο σεβασμό στη φύση.
Σίγουρα ο συνδυασμός της προστασίας του περιβάλλοντος με τη συνεχιζόμενη οικονομική μεγέθυνση, είναι μία πρόκληση. Στις επιταγές, όμως, για περιβαλλοντική ευαισθησία, απαντούμε έμπρακτα. Με όραμα, με υλοποίηση των προεκλογικών μας δεσμεύσεων, με συνεχείς και στοχευμένες δράσεις προωθούμε τη βιώσιμη ανάπτυξη με παράλληλο σεβασμό στο φυσικό πλούτο της χώρας μας.
- Οι δημοσκοπήσεις, τόσο στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και σε εθνικό επίπεδο, δείχνουν ότι οι Έλληνες είναι εξόχως ευαισθητοποιημένοι και ανήσυχοι για τα ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος και ποιότητας ζωής. Διαπιστώνουμε όμως ότι το περιβάλλον δεν αποτελεί πολιτική προτεραιότητα. Που αποδίδετε αυτή την αναντιστοιχία μεταξύ κοινωνικής ευαισθησίας και ατζέντας των πολιτικών κομμάτων;
Το περιβαλλοντικό έλλειμμα είναι μία υπόθεση που πλήττει όλους μας. Μία υπόθεση που δεν επιδέχεται κοντόφθαλμες αντιλήψεις. Για την αποτελεσματική προστασία και ανάδειξη του περιβαλλοντικής προστασίας απαιτείται η ενεργός συμμετοχή του καθενός ξεχωριστά. Καμία πολιτική και κανένα μέτρο, όσο αυστηρά ή καλοπροαίρετα και αν είναι, δεν μπορούν να πετύχουν χωρίς τη συμβολή των πολιτών. Κατά συνέπεια είναι ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι οι Έλληνες πολίτες θέτουν τα θέματα της προστασίας του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής σε υψηλή προτεραιότητα.
Στην ανάγκη για καλλιέργεια υψηλής οικολογικής συνείδησης, που θα διατρέχει κάθε δράση μας, ατομική ή συλλογική, η Κυβέρνηση -ευαισθητοποιημένη και με πνεύμα κοινωνικής δικαιοσύνης- απαντά με αποφασιστικά βήματα, με πρωτοβουλίες που εγγυώνται την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων, την ενεργοποίηση της κοινωνίας των πολιτών, την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης.
Προχωρούμε με απτά μέσα στην πλήρη εφαρμογή περιβαλλοντικών όρων στις αναλήψεις έργων και αντιστοίχως στην επιβολή οικονομικών προστίμων όπου και αν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Συγκεκριμένα και σε ό,τι αφορά τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, τηρούνται στο ακέραιο οι περιορισμοί που τίθενται από τις νομοθετικές διατάξεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Δημιουργούμε ένα ισχυρό πλαίσιο νομικών και διοικητικών ρυθμίσεων για την ανάληψη αποτελεσματικών δράσεων, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων και την ανάπτυξη συμβατών με το περιβάλλον δραστηριοτήτων.
Στο ίδιο πλαίσιο και για την αποτελεσματική προστασία του φυσικού πλούτου της χώρας μας, το ΥΠΕΧΩΔΕ, από τον Μάρτιο του 2004, προχώρησε σε ουσιαστική ενεργοποίηση της Ειδικής Υπηρεσίας Επιθεωρητών Περιβάλλοντος (ΕΥΕΠ), η οποία αποτελεί πλέον βασικό μοχλό επιβολής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, με συστηματική παρακολούθηση της τήρησης των περιβαλλοντικών όρων σε έργα και δραστηριότητες, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τις αρχές του 2004 και κατόπιν εισηγήσεων της ΕΥΕΠ, έχουν επιβληθεί πρόστιμα ύψους 4,2 εκατ. Ευρώ για δραστηριότητες μη σύννομες με τις διατάξεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
Γίνεται λοιπόν φανερό ότι στο θέμα της περιβαλλοντικής προστασίας δεν κάνουμε εκπτώσεις. Αντίθετα, κινούμαστε με γνώμονα την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης σε όλες τις πολιτικές επιλογές μας. Θέλω όμως να επισημάνω ότι είναι ευθύνη και χρέος όλων μας η διαφύλαξη και προστασία του περιβάλλοντος. Και αυτό όχι με μία απλή διαχειριστική λογική, αλλά με την γνώση ότι το περιβάλλον, με την ευρύτερη έννοια του όρου, είναι μέρος της φυσικής μας κληρονομιάς, μέρος της πολιτιστικής μας παρακαταθήκης. Και ως τέτοιο οφείλουμε να το παραδώσουμε στις επόμενες γενιές προστατευμένο και αναβαθμισμένο.
- Εκτιμάτε ότι είναι συμβατή η συγκατοίκηση στο ίδιο υπουργείο των δημόσιων έργων με το περιβάλλον και τη χωροταξία? Σας βρίσκει σύμφωνο η ιδέα της διάσπασης του ΥΠΕΧΩΔΕ και της προσχώρησης του τομέα δημόσιων έργων σε άλλο πιο συναφούς αντικειμένου υπουργείο;
Δεν υπάρχει τέτοια σκέψη.
- Με δεδομένο ότι η εκτροπή του Αχελώου εκτιμάται ότι θα κοστίσει € 3 δις στον ήδη επιβαρημένο Έλληνα φορολογούμενο, δεν πρόκειται να ωφελήσει την αγροτική οικονομία της Θεσσαλίας, ενώ θα καταστρέψει σημαντικά οικοσυστήματα, ποια είναι η άποψή σας για τη συνέχιση του έργου; Δεν θα ήταν προτιμότερη μια ολοκληρωμένη και σύγχρονη προσέγγιση στο υδατικό πρόβλημα της περιοχής, σε συνδυασμό με την απαιτούμενη αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, αντί για φαραωνικά έργα που μας παραπέμπουν σε άλλες εποχές;
Η μερική εκτροπή του Αχελώου είναι ένα σοβαρό έργο πνοής για την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας και ως τέτοιο το αντιμετωπίζουμε. Παράλληλα, όμως, είναι ένα έργο που απαιτεί από εμάς ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να μην επηρεαστεί η περιβαλλοντική και οικολογική ισορροπία της περιοχής. Η μερική εκτροπή του Αχελώου είναι ένα χρόνιο αίτημα των τοπικών κοινωνιών, καθώς οι ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης είναι δεδομένες και διαπιστωμένες. Στο πλαίσιο αυτό, βούληση της Κυβέρνησης είναι η υλοποίηση του έργου με πλήρη, όμως, εφαρμογή όλων όσων προβλέπονται από τις τελικές μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων.